GK : चलनी कागदी नोटांची सुरुवात कोणत्या देशात झाली?
Paper Currency : पैसा हा जगण्यासाठी आवश्यक असणारा सर्वात महत्त्वाचा घटक आहे. आज आपण चलनी नोटांची सुरुवात कोणत्या देशात आणि कधी झाली याबाबत माहिती जाणून घेऊयात.
कागदी चलनाची सुरुवात : जगात सर्वात आधी कागदी चलनाची (नोटांची) सुरुवात चीन या देशाने केली. चीनमध्ये 7 व्या ते 10 व्या शतकादरम्यान 'तांग' राजवंशाच्या काळात तांब्याच्या नाण्यांऐवजी 'प्रॉमिसरी नोट्स' वापरण्यात आल्या होत्या.
फ्लाइंग मनी : सुरुवातीच्या काळात या कागदी नोटांना 'फ्लाइंग मनी' असे म्हटले जायचे, कारण त्या वजनाला इतक्या हलक्या होत्या की हवेत उडू शकत होत्या.
अधिकृत ओळख: 11 व्या शतकात 'सोंग' राजवंशाच्या काळात 'जियाओजू' (Jiaozi) या नावाने अधिकृतपणे कागदी नोटांची सुरुवात झाली. पुढे 13 व्या शतकात 'युआन' राजवंशाच्या काळात त्यांचा वापर अनिवार्य करण्यात आला.
जगात प्रसार : 13 व्या शतकात इटालियन प्रवासी मार्को पोलो जेव्हा चीनच्या प्रवासावर आले होते, तेव्हा त्यांनी हे कागदी चलन पाहिले. त्यांनी युरोपमध्ये परतल्यावर याबद्दल माहिती दिली, ज्यामुळे चीनबाहेर इतर देशांतही कागदी चलनाची संकल्पना पोहोचली.
भारतातील इतिहास : भारतात कागदी चलनाची सुरुवात 18 व्या शतकाच्या उत्तरार्धात झाली. 'बँक ऑफ हिंदुस्तान'ने सर्वात आधी कागदी नोटा जारी केल्या होत्या. त्यानंतर 1861 च्या 'पेपर करन्सी ॲक्ट'नुसार नोटा छापण्याचे अधिकार ब्रिटीश सरकारकडे आले.
