इंदिरा गांधी संभाजीनगरात आल्या, शिरा नाकारला आणि… 1972 च्या दुष्काळातली ती आठवण ताजी; काय घडलं होतं?

indira gandhi and sambhaji nagar

 ज्ञानेश्वर लोंढे, टीव्ही 9 मराठी : छत्रपती संभाजीनगरच्या पांढरी पिंपळगावात 1972 च्या दुष्काळाच्या आठवणी आजही ताज्या आहेत. तत्कालीन पंतप्रधान इंदिरा गांधी यांनी 1972 मध्ये गावात येऊन दुष्काळी परिस्थितीची पाहणी केली होती. या दौऱ्यावेळी तत्कालीन सरपंचांच्या पत्नी असलेल्या लिलाबाई मोरे यांनी इंदिरा गांधींच्या भेटीच्या आठवणींना उजाळा दिला आहे. इंदिरा गांधींसाठी लिलाबाई यांनी शिरा करण्याचा बेत आखला होता, मात्र इंदिरा गांधींनी शिरा नाकारत मजुरांसाठी जे जेवण बनवलं होतं, तेच जेवण करण्याची इच्छा व्यक्त केली होती. सध्या राज्यात दुष्काळ जाहीर करण्यात आलाय. याच पार्श्वभूमीवर 1972 सालच्या दुष्काळाच्या आणि इंदिरा गांधी यांच्या संभाजीनगरातील दौऱ्याच्या आठवणी पुन्हा नव्याने ताज्या झाल्या आहेत.

इंदिरा गांधींच्या पाहणीनंतर त्यांच्या शेतात…

मजुरांसोबत बसून इंदिरा गांधींनी साधं वरण-भात आणि पोळी खाल्ली, माठातील पाणी प्यायलं, अशी आठवण लिलाबाई मोरे यांनी सांगितली तसंच, इंदिरा गांधींच्या पाहणीनंतर त्यांच्या शेतात सरकारच्या योजनेतून विहीर झाली आणि त्या विहिरीला पाणीही लागलं, असं लिलाबाई मोरे यांनी सांगितलं.

इंदिरा गांधी यांच्यासोबत आमचे काही फोटो होते. परंतु त्या फोटोंना पाणी लागलं ते खराब झाले. इंदिरा गांधी आमच्याशी बोलल्या होत्या. त्यांनी तुमच्या विहिरीचे काम करायचे का? असे विचारले होते. मी हो करा असं सांगितलं होतं. आज आमच्या शेतात जी विहीर आहे ती इंदिरा गांधी यांनीच करून दिलेली आहे. त्या विहिरीला पाणी लागलं होतं. एक परस काम झालं तेव्हा पाणी लागलं होतं. आम्ही हाताने पाणी काढायचो, अशी आठवणही त्यांनी सांगितली.

तो दुष्काळ मोठा होता हा पण मोठाच आहे

पुढे बोलताना त्यांनी 1972 सालचा दुष्काळ कसा होता, याच्याही काही आठवणी सांगितल्या. तेव्हा अशीच परिस्थिती होती. मात्र लाल ज्वारी तेव्हा खायला होती. सगळे तीच ज्वारी खायचे. तेव्हाच्या दुष्काळात लोकांकडे काहीच नव्हतं. 1972 सालच्या दुष्काळाचा काळ खूप कठीण होतं. तो दुष्काळ मोठा होता हा पण मोठाच आहे, असंही त्यांनी आवर्जून सांगितलं.