Home Loan एक हफ्ता चुकला तर बँक लगेच घर जप्त करते का? RBI चे हे नियम तुम्हालाही माहिती असायलाच हवे
होम लोनचा हप्ता चुकला तर बँक घर जप्त करू शकते का? आरबीआय (RBI) आणि सरफेसी कायद्यांतर्गत कर्जदारांना मिळणारे कायदेशीर अधिकार आणि जप्ती टाळण्याचे उपाय याबद्दल सविस्तर माहिती.
स्वतःच्या हक्काचं घर असावं असं प्रत्येकाचं स्वप्न असतं. हे स्वप्न सत्यात उतरावं, यासाठी अनेकजण बँकेकडून होम लोन घेतात. मात्र, सध्याच्या महागाईच्या काळात किंवा काही आर्थिक संकटामुळे एखाद्याचे घराचे हफ्ते चुकतात.
जर घराचा हफ्ता चुकला, तर मनात पहिली भीती येते ती म्हणजे बँक घर जप्त तर करणार नाही ना? अनेकदा कर्जदारांना असं वाटतं की जर एक हफ्ता चुकला की बँक थेट आपल्याला जप्तीची नोटीस पाठवेल. मात्र, रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया (RBI) आणि 'सरफेसी कायदा' (SARFAESI Act) अंतर्गत कर्जदारांना काही विशेष संरक्षण देते.
बँकिंग तज्ज्ञांच्या मते, केवळ एक हफ्ता चुकला म्हणून बँक तुमचे घर जप्त करू शकत नाही. पहिला हफ्ता चुकला की बँक तुम्हाला डिफॉल्टर मानत नाही. सुरुवातीला बँक केवळ फोन, एसएमएस किंवा ईमेलद्वारे हफ्ता भरण्याची आठवण करून देते. यावेळी तुम्हाला काही प्रमाणात लेट पेमेंट चार्जेस (Late Payment Charges) भरावे लागतात.
बँकेला जप्तीची प्रक्रिया सुरू करण्यासाठी तुमचे कर्ज खाते एनपीए (NPA - Non-Performing Asset) होणे आवश्यक असते. जर तुम्ही सलग ९० दिवस म्हणजे ३ महिने एकही हफ्ता भरला नाही, तरच बँक तुमचे खाते NPA घोषित करते. खाते NPA झाल्यानंतरच बँक कायदेशीर कारवाईची प्रक्रिया सुरू करू शकते.
बँकेला घर जप्त करण्यासाठी सरफेसी कायदा २००२ मधील तरतुदींचे पालन करावे लागते. खाते NPA झाल्यावर बँक तुम्हाला कलम १३(२) अंतर्गत नोटीस पाठवते. यात तुम्हाला थकबाकी भरण्यासाठी ६० दिवसांचा अवधी दिला जातो.
नोटीस मिळाल्यावर कर्जदार बँकेला उत्तर देऊ शकतो. जर उशीर होण्याचे कारण रास्त असेल, तर बँक हप्ते पुन्हा ठरवून (Restructure) देऊ शकते. जर ६० दिवसांनंतरही प्रतिसाद न मिळाल्यास, बँक घराचा प्रतिकात्मक ताबा घेते आणि लिलावासाठी जाहिरात प्रसिद्ध करते.
जरी तुम्ही हफ्ता भरू शकला नाही, तरी तुमचे काही कायदेशीर अधिकार अबाधित राहतात. घराचा लिलाव करताना ती किंमत बाजारभावानुसार असावी. तसेच, लिलावातून बँकेचे कर्ज फिटल्यानंतर जर काही रक्कम उरली, तर ती कर्जदाराला परत करणे बँकेला बंधनकारक असते.
त्यामुळे, जर तुमच्या घराचा हफ्ता चुकला असेल तर घाबरून जाऊ नका. अशावेळी सर्वात आधी बँकेशी संपर्क साधा. त्यांना तुमची अडचण सांगा, हा तुमच्यासाठी सर्वात उत्तम मार्ग ठरेल.
