दररोज रेडिओवर ऐकायला मिळायचं हे गाणं, 62 वर्षांपासून प्रचंड सुपरहिट, वेळ काढून ऐकतात लोक

एक काळ असा होता, जेव्हा एखाद्या गाण्याची लोकप्रियता केवळ त्याच्या संगीतामुळे नाही तर अर्थपूर्ण आणि लक्षात राहणाऱ्या शब्दांमुळेही ठरत असते. 1964 मध्ये प्रदर्शित झालेल्या ‘संगम’ चित्रपटातील ‘बोल राधा बोल, संगम होगा की नहीं?’ हे गाणं याचं उत्तम उदाहरण आहे. आजही या गाण्याची जादू प्रेक्षकांच्या मनावर कायम आहे.

राज कपूर, वैजयंतीमाला आणि राजेंद्र कुमार यांच्या प्रमुख भूमिका असलेल्या ‘संगम’ चित्रपटात प्रेमाचा त्रिकोण दाखवण्यात आला होता. विशेष म्हणजे, वैजयंतीमाला यांना चित्रपटात राधाची भूमिका साकारण्यासाठी राज कपूर यांनी विचारले होते. मात्र सुरुवातीला त्यांनी ही भूमिका स्वीकारण्यास नकार दिला. त्या काळात आजच्यासारखे फोन किंवा मेसेजची सुविधा नव्हती. त्यामुळे राज कपूर यांनी वैजयंतीमाला यांना टेलिग्राम पाठवला. त्यात त्यांनी लिहिलं, ‘बोल राधा बोल, संगम होगा की नहीं?’ यावर वैजयंतीमाला यांनी ‘होगा, होगा, होगा’ असा सकारात्मक प्रतिसाद दिला. पुढे याच वाक्याने एका अजरामर गाण्याचा जन्म झाला.

अल्पावधीतच प्रचंड लोकप्रिय ठरलं गाणं

गीतकार शैलेंद्र यांनी या ओळींना शब्दबद्ध केलं तर संगीतकार जोडी शंकर-जयकिशन यांनी त्याला सुरेल चाल दिली. मुकेश आणि वैजयंतीमाला यांच्या आवाजातील हे गाणं अल्पावधीतच प्रचंड लोकप्रिय झालं. ‘मेरे मन की गंगा और तेरे मन की जमुना का’ या ओळींमधून दोन नद्यांच्या संगमाच्या माध्यमातून दोन मनांच्या मिलनाचं सुंदर प्रतीक मांडण्यात आलं आहे.

या गाण्याच्या चित्रीकरणाचीही विशेष चर्चा झाली होती. गाण्यात पाण्यातील दृश्ये दाखवण्यात आली असून, वैजयंतीमाला यांनी पहिल्यांदाच स्विमसूट परिधान केला होता. त्यासाठी राज कपूर यांना वैजयंतीमाला यांच्या कुटुंबीयांकडून परवानगी घ्यावी लागल्याची आठवणही या गाण्याशी जोडली जाते.

1964 चा सर्वाधिक कमाई करणारा चित्रपट

‘संगम’ हा राज कपूर यांच्या कारकिर्दीतील महत्त्वाचा चित्रपट ठरला. हा त्यांचा पहिला पूर्ण रंगीत चित्रपट होता. तसेच चित्रपटाचं मोठ्या प्रमाणावर युरोपमध्ये चित्रीकरण करण्यात आलं होतं. स्वित्झर्लंड, पॅरिस आणि लंडनसह अनेक ठिकाणी चित्रपटाचे शूटिंग झाले. तब्बल 238 मिनिटांचा हा चित्रपट त्या काळातील भव्य आणि महत्त्वाकांक्षी चित्रपटांपैकी एक मानला गेला.

चित्रपटाच्या संगीतानेही ‘संगम’च्या लोकप्रियतेत मोठी भर घातली. ‘संगम’ 1964 मधील सर्वाधिक कमाई करणाऱ्या चित्रपटांपैकी एक ठरला आणि त्याला आजही हिंदी सिनेमातील महत्त्वाच्या क्लासिक चित्रपटांमध्ये स्थान दिलं जातं.