तिकडे जग युद्धाच्या चर्चेत गुंतलं अन् इकडे चीनने पाकिस्तानचा लचकाच तोडला, पाकला हादरवणारं असं काय घडलं?

एकीकडे संपूर्ण पश्चिम आशिया इराण आणि अमेरिकेच्या युद्धात गुंतलेला असताना, दुसरीकडे चीन पाकव्याप्त कश्मीर (PoK) जवळ एक भयावह चालबाजी करत आहे. खरे तर, चीनने अलीकडेच आपल्या शिनजियांग प्रांतात पाकव्याप्त कश्मीर आणि अफगाणिस्तानच्या सीमेजवळ एक नवीन काउंटी (पूर्ण प्रशासनिक युनिट) स्थापन केली आहे. रिपोर्ट्सनुसार, ड्रॅगनने उइगर मुस्लिमांची घुसखोरी रोखण्यासोबतच वाखान कॉरिडोरची सुरक्षा वाढवण्यासाठी हा निर्णय घेतला आहे.

सेनलिंग नावाची नवीन काउंटी

‘सेनलिंग’ नावाची ही नवीन काउंटी काराकोरम पर्वत रांगेजवळ, PoK आणि अफगाणिस्तानच्या सीमेपासून फार जवळ आहे. महत्त्वाची बाब म्हणजे, चीनने शिनजियांगमध्ये यापूर्वीच दोन नवीन काउंटी हेआन आणि हेकांग घोषित केल्या होत्या. आता जवळपास एका वर्षात चीनने ही तिसरी नवीन काउंटी स्थापन केली आहे.

भारताने निषेध व्यक्त केला

यापूर्वी भारताने गेल्या वर्षी हेआन आणि हेकांग काउंटीच्या निर्मितीविरोधात चीनविरुद्ध तीव्र विरोध नोंदवला होता. भारताने स्पष्ट केले आहे की, या जिल्ह्यांचा काही भाग भारताच्या केंद्रशासित प्रदेश लदाखचा आहे आणि अशा कृती सहन केल्या जाणार नाहीत. माहितीनुसार, हेआन काउंटीमध्ये वादात अक्साई चिन पठाराचा मोठा भाग समावेश आहे, जो लदाखचा अभिन्न भाग आहे.

नवीन काउंटीची घोषणा

भारताच्या इशाऱ्यानंतरही चीनने २६ मार्च रोजी शिनजियांग उइगर स्वायत्त प्रदेशाच्या सरकारमार्फत ‘सेनलिंग’ या नवीन काउंटीची स्थापना जाहीर केली. मात्र, या जिल्ह्याच्या सीमा आणि प्रशासकीय रचनेची पूर्ण माहिती अद्याप दिलेली नाही. हा नवीन जिल्हा काशगर प्रशासनाच्या अंतर्गत येईल. काशगर हे एक ऐतिहासिक शहर आहे, जे प्राचीन रेशीम मार्गावर वसलेले आहे आणि चीनला दक्षिण व मध्य आशियाशी जोडते. याच ठिकाणाहून चीन-पाकिस्तान आर्थिक गलियाराची (CPEC) सुरुवात होते, जो पाकव्याप्त कश्मीरमधून जातो. तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे की, सेनलिंग जिल्ह्याची निर्मिती चीनच्या सीमावर्ती भागांवर वाढत्या नियंत्रण आणि फोकसचे स्पष्ट दर्शन घडवते.

चीनचा काय आहे प्लॅन?

शांघायमधील एका विद्यापीठातील प्रोफेसर लिन मिनवांग यांनी सांगितले की, हा निर्णय या भागाच्या रणनीतिक महत्त्वाकडे चीनची वाढती रुची दर्शवतो. त्यांनी म्हटले, “व्यापक दृष्टिकोनातून पाहिले तर, हा निर्णय चीन आपल्या सीमावर्ती क्षेत्रांवर विशेष लक्ष केंद्रित करत असल्याचे संकेत देतो.”

या नवीन जिल्ह्याचे भौगोलिक स्थान अफगाणिस्तानच्या संकुचित वाखान कॉरिडोरशी जोडलेले आहे. ही ७४ किलोमीटर लांबीची पट्टी शिनजियांगच्या सीमेला लागून आहे आणि ताजिकिस्तान व PoK यांना वेगळे करते. तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे की, या नवीन जिल्ह्यामुळे चीनला स्थानिक स्तरावर शासन आणि नियंत्रण अधिक मजबूत करता येईल. चीनला पूर्वीपासूनच चिंता आहे की, ईस्ट तुर्किस्तान इस्लामिक मूव्हमेंटचे उइगर लढवय्ये या मार्गाने अफगाणिस्तानमधून शिनजियांगमध्ये घुसखोरी करू शकतात. आता तज्ज्ञांचा विश्वास आहे की, नवीन जिल्हा निर्माण केल्याने चीनला सुरक्षा आणि आतंकवाद-विरोधी उपायांसाठी अधिक मदत होईल.