पितृपक्षात श्राद्ध करता आलं नाही? काळजी नको, हे सोपे उपाय करून मिळवा पितरांचे आशीर्वाद
Pitru Paksha 2026: पितृपक्षात आपल्या पूर्वजांचे स्मरण करून त्यांच्याप्रती कृतज्ञता व्यक्त केली जाते. या काळात श्राद्ध, तर्पण किंवा पिंडदान करण्याची परंपरा आहे. मात्र, काही कारणामुळे श्राद्ध करता आलं नसेल, तर चिंता करू नका; काही सोप्या पद्धतींनी पितरांचे स्मरण करता येते.
पितृपक्ष हा पूर्वजांचे स्मरण करण्यासाठी महत्त्वाचा काळ मानला जातो. या काळात आपल्या दिवंगत आप्तेष्टांप्रती श्रद्धा आणि कृतज्ञता व्यक्त करण्यासाठी अनेक कुटुंबांमध्ये श्राद्ध, तर्पण आणि पिंडदान केले जाते. मात्र, प्रत्येकाला ठरलेल्या तिथीला विधीपूर्वक श्राद्ध किंवा तर्पण करणे शक्य होतेच असे नाही. काही कारणांमुळे विधी राहून गेला असेल, तर काळजी करण्याची गरज नाही. आपल्या परिस्थितीनुसार काही सोप्या पद्धतींचा अवलंब करून पितरांचे स्मरण करता येते. यासाठी अन्नदान, पशु-पक्ष्यांना भोजन देणे किंवा जल अर्पण करण्यासारखे उपाय करता येतात.
पशु-पक्ष्यांना भोजन द्या
पितृपक्षात पशु-पक्ष्यांना अन्न देणे हा पितरांचे स्मरण करण्याचा सोपा मार्ग मानला जातो. दररोज गायीला पहिली पोळी देऊ शकता. तसेच कावळ्यासाठी अन्न काढून ठेवणे आणि मुंग्या किंवा पक्ष्यांसाठी दाणे-पाणी ठेवण्याचीही परंपरा आहे. अशा प्रकारे जीवांची सेवा करताना पितरांप्रती कृतज्ञतेची भावना व्यक्त केली जाते.
सर्वपित्री अमावस्येला तर्पण करा
जर काही कारणामुळे ठरलेल्या तिथीला श्राद्ध करता आले नसेल, तर पितृपक्षाच्या शेवटच्या दिवशी म्हणजेच सर्वपित्री अमावस्येला तर्पण किंवा पिंडदान करण्याची परंपरा आहे. या दिवशी सर्व पितरांसाठी श्राद्ध आणि तर्पण करता येते, अशी धार्मिक मान्यता आहे. त्यामुळे आधीची तिथी चुकली असल्यास या दिवशी पितरांचे स्मरण करून विधी करता येऊ शकतो.
ब्राह्मण किंवा गरजू व्यक्तीला भोजन द्या
आपल्या क्षमतेनुसार ब्राह्मण किंवा गरजू व्यक्तीला भोजन देणे आणि अन्नदान करणेही पितृपक्षात महत्त्वाचे मानले जाते. भोजनासोबत गरजेनुसार वस्त्र, धान्य किंवा आवश्यक वस्तूंचे दान करता येते. पितरांच्या स्मरणार्थ केलेली सेवा आणि दान हे या काळातील महत्त्वाचे धार्मिक आचरण मानले जाते.
काळे तीळ मिसळून जल अर्पण करा
श्राद्धाची सविस्तर पद्धत माहिती नसेल, तरी साध्या पद्धतीने पितरांना जल अर्पण करता येते. यासाठी सकाळी स्नान केल्यानंतर तांब्याच्या भांड्यात पाणी घ्यावे आणि त्यात काळे तीळ मिसळावेत. दक्षिण दिशेकडे तोंड करून आपल्या पितरांचे स्मरण करत श्रद्धेने हे जल अर्पण करण्याची पद्धत सांगितली जाते.
पितरांची क्षमा मागून श्रद्धेने स्मरण करा
काही अडचणींमुळे श्राद्ध करता येत नसेल, तर मोकळ्या आकाशाखाली हात जोडून पितरांचे स्मरण करून आपली असमर्थता व्यक्त करता येते आणि क्षमा मागता येते. या काळात श्रीमद्भगवद्गीता किंवा भागवताचे पठण आणि स्मरण करणेही शुभ मानले जाते. अशा प्रकारे आपल्या परिस्थितीनुसार श्रद्धा आणि कृतज्ञतेने पितरांचे स्मरण करता येते.
(डिस्क्लेमर : वरील माहिती उपलब्ध स्रोतावरून देण्यात आलेली आहे. याच्या तथ्यांबद्दल आम्ही कुठलाही दावा करीत नाही, तसेच अंधश्रद्धेला दुजोरा देत नाही)
