Nighttime Acid Reflux : रात्री झोपताना होते छातीत जळजळ, डॉ. सेठी यांनी सांगितले उपाय…
रात्रीच्या वेळी एसिड रिफ्लक्सचा त्रास का होतो आणि कोणत्या सवयी बदलून यावर मात करता येते हे स्ट्रोएंटेरोलॉजिस्ट डॉ.सेठी ( Dr. Sethi ) यांनी सांगितले. यातील काही उपाय तुमची झोपण्याची दिशा आणि रात्रीच्या जेवणाच्या सवयी संदर्भातील आहेत.
Nighttime Acidity and Heartburn Remedies: रात्रीच्या जेवनानंतर अनेकदा झोपल्यानंतर मध्यरात्री छातीत जळजळ होणे आणि आंबट – तिखड पाणी घशातून बाहेर पडणे. अनेकदा घशातून नाकात तिखट पाणी गेल्याने जाग येणे अशा तक्रारी येत असतील तर यास एसिड रिफ्लक्स (Acid Reflux) असू शकते. ही पचना संदर्भातील सर्वसाधारण समस्या असू शकते. परंतू वारंवार असे होत असेल तर याकडे दुर्लक्ष करणे धोकादायक ठरु शकते.
रात्री झोपताच एसिडीटी का वाढते ?
आपल्या पोटातील अन्न पचवण्यासाठी एसिड तयार होत असते. सर्वसाधारणपणे अन्न नलिकेतील एक स्नायू या एसिडला वरच्या दिशेने येण्यास रोखत असतो. परंतू हा स्नायू जेव्हा नीटपणे काम करत नाही. तेव्हा पोटातील एसिड अन्न नलिकेत वरच्या दिशेने शिरु लागते. याला एसिड रिफ्लक्स म्हटले जाते.
दिवसात आम्ही जेव्हा बसतो किंवा उभे राहातो, तेव्हा गुरुत्वाकर्षण एसिडला पोटातच ठेवण्यात मदत करते. परंतू रात्री जेवल्यानंतर लगेच झोपल्याने ही मदत कमी होते. त्यामुळे काही लोकांनी रात्री जेवल्यानंतर छातीत जळजळ, आंबट ढेकर, घश्यात जळजळीची तक्रार सुरु होते.
1. डाव्या बाजूला कुशी करुन झोपल्याने एसिड रिफ्लक्समध्ये आराम मिळू शकतो.
डॉ. सेठी यांच्या मते रात्री जर एसिडीटी होत असेल तर डाव्या बाजूला कुशी करुन झोपण्याची सवय मदतीला येऊ शकते. आपल्या पोटाची बनावट अशी असते की डाव्याबाजूला कुशी करुन झोपल्याने एसिडचे अन्न नलिकेत येणे कमी होते. याउलट उजव्या बाजूला कुशी करुन झोपल्याने काही लोकांत रिफ्लक्स वाढू शकतो. यामुळे रात्री वारंवार छातीत जळजळ होत असेल तर झोपताना कुशी बदलून पाहिले पाहिजे.
2. जेवल्यानंतर लागलीच झोपू नये..
रात्री उशीरा जेवणे आणि त्यानंतर लागलीच झोपणे यामुळे एसिड रिफ्लक्स वाढण्याचे हे एक मोठे कारण बनू शकते. खासकरुन रात्री पचायला जड पदार्थ आणि जास्त जेवल्याने असे होते.
डॉ. सेठी सलाह यांच्या मते डिनर आणि झोपण्यात अंतर असायला हवे. झोपण्या आधी किमान तीन तास आधी रात्रीचे जेवण केले पाहिजे. त्यामुळे अन्न पचायला अवधी मिळतो. आणि झोपल्यानंतर एसिड वर येण्याची शक्यता कमी होते.
3. डोक्याची बाजू थोडी वर करुन झोपावे…
जर रात्री वारंवार आंबट ढेकर वा छातील जळजळ होत असेल तर झोपण्याची पद्धत बदलणे मदतगार साबित होऊ शकते. एसिड रिफ्लक्स पासून आराम मिळण्यासाठी खास वेज पिलोचा (Wedge Pillow) वापर करावा असे डॉ. सेठी यांनी म्हटले आहे.
ही उशी शरीराच्या वरच्या भागाला उंच राखण्यास मदत करते. यामुळे पोटाच्या एसिडचे वर येण्याची शक्यता कमी होऊ शकते. मात्र, केवळ डोक्याच्या खाली उशी ठेवून आराम मिळतोच असे नाही. डोक्यासह छातीचाही वरचा भाग झोपताना जमिनीपासून ६ ते ८ इंच उंच रहायला मदत होते.
4. रात्री मसालेदार, आंबट पदार्थ आणि कॅफीन कमी घ्या
रात्रीच्या वेळी डिनरमध्ये हलके जेवण हवे. मसालेदार भोजन, आंबट, तिखट पदार्थ, कॅफीन आणि मद्याने काही लोकांमध्ये एसिडिटीची समस्या निर्माण होते. एसिड रिफ्लक्स वाढते. रात्री खूप तिखट भाजी खाणे, जास्त टोमॅटो ग्रेव्ही वा रात्री चहा-कॉफी घेणे यामुळे अडचणी येऊ शकतात असे डॉ. सेठी यांनी म्हटले आहे. ज्या पदार्थाने एसिडीटी होते ते लक्षात ठेवून त्यांचे सेवन टाळावे.
5.आल्याचा चहा आणि पुदीन्याचे च्युईंगम
काही जणांना आल्याचा चहा पिल्याने पोटात मळमळ आणि बैचैनी कमी होते. मात्र काहींना जळजळ होऊ शकते. काही जणांना जेवणानंतर बडीसौफ खाल्याने आराम वाटतो. तर काही जणांना बडीसौफने खाल्ल्याने आराम वाटतो. तर काही जण रात्री शुगर फ्री च्युईंगम खाल्याने त्यांना आराम वाटतो. वारंवर एसिडीटीचा त्रास होत असेल तर डॉक्टरांना भेट देणेच उत्तम असते. वारंवार आंबट ढेकर, झोपमोड होत असेल तर गॅस्ट्रोइसोफेजियल रिफ्लक्स डिजीज (GERD)चा संकेत असू शकते.
