Gold Silver: ज्याची भीची होती तेचं घडलं, सोनं-चांदीबाबत सरकारने उचललं मोठं पाऊल, अचानक असं का केलं?

Govt On Gold Silver: केंद्र सरकारने परदेशात सोन्या-चांदीचे दागिने विकण्यावरील ड्युटी ड्रॉबॅकचे दर कमी केले आहेत. याचा अर्थ असा की, जेव्हा व्यावसायिक परदेशात विक्रीसाठी दागिन्यांचे उत्पादन करतात, तेव्हा नियमांनुसार कच्चा माल खरेदीवर भरलेल्या शुल्कापैकी काही रक्कम सरकार परत करते. या परताव्याला ड्युटी ड्रॉबॅक म्हणतात. अर्थ मंत्रालयाच्या नवीन आदेशानुसार, सोन्याच्या दागिन्यांवर मिळणारी रक्कम ३.१% ने आणि चांदीच्या दागिन्यांवर अंदाजे ९% ने कमी करण्यात आली आहे. याचा अर्थ असा की, परदेशात दागिने विकणाऱ्या व्यवसायांना आता सरकारकडून पूर्वीपेक्षा कमी पैसे परत मिळतील.

सरकारचा हा निर्णय अशा वेळी आला आहे, जेव्हा आंतरराष्ट्रीय स्तरावर सोन्या-चांदीच्या किमती आणि आयातीचा खर्च अस्थिर आहे. यापूर्वी, जुलैमध्ये, सरकारने दागिन्यांच्या काही विशिष्ट श्रेणींवरील ड्युटी ड्रॉबॅकचे दर जवळपास दुप्पट केले होते. निर्यातदारांना वाढत्या खर्चापासून दिलासा देण्यासाठी आणि आंतरराष्ट्रीय बाजारात स्पर्धा वाढवण्यासाठी हे पाऊल उचलण्यात आले होते. आता किमती आणि प्रत्यक्ष आयात शुल्कातील बदलांमुळे दरांमध्ये पुन्हा सुधारणा करण्यात आली आहे.

सोन्या-चांदीच्या दागिन्यांवरील दर किती कमी झाले ?

अर्थ मंत्रालयाच्या एका अधिसूचनेनुसार, टॅरिफ आयटम ७११३०१ अंतर्गत सोन्याच्या दागिन्यांवरील ड्युटी ड्रॉबॅक दर प्रति ग्रॅम ₹१,८५१.९९ वरून ₹१,७९४.११ पर्यंत कमी करण्यात आला आहे. याचा अर्थ निर्यातदारांना आता प्रति ग्रॅम ₹५७.८८ चा कमी परतावा मिळेल. दरम्यान, टॅरिफ आयटम ७११३०२ आणि ७११४०१ अंतर्गत चांदीचे दागिने आणि इतर काही चांदीच्या वस्तूंचा दर प्रति किलोग्रॅम ₹२९,५०१.०९ वरून ₹२६,८५९.०२ पर्यंत कमी करण्यात आला आहे. यामुळे प्रति किलोग्रॅम ₹२,६४२.०७ ची कपात होते.

जर एखादी कंपनी परदेशात विक्रीसाठी सोन्याचे दागिने तयार करत असेल आणि आयात केलेल्या सोन्यावर शुल्क भरत असेल, तर तिला स्थापित नियम आणि दरांनुसार परतावा मिळू शकतो. या कपातीमुळे संबंधित निर्यातीवरील परतावा आता पूर्वीपेक्षा कमी असेल.

इकॉनॉमिक टाइम्समधील एका अहवालानुसार, सरकारने जुलै २०२६ मध्ये सोन्या-चांदीच्या दागिन्यांच्या काही विशिष्ट श्रेणींवरील ड्युटी ड्रॉबॅक दरांमध्ये लक्षणीय वाढ केली. त्यावेळी, सोन्याच्या दागिन्यांचा दर ₹७७३.१७ प्रति ग्रॅमवरून ₹१,८५१.९९ प्रति ग्रॅमपर्यंत वाढवण्यात आला होता. त्याचप्रमाणे, चांदीचे दागिने आणि चांदीच्या काही विशिष्ट वस्तूंचा दर ₹१४,९९०.६६ प्रति किलोग्रॅमवरून ₹२९,५०१.०९ प्रति किलोग्रॅमपर्यंत वाढवण्यात आला होता. वाढत्या उत्पादन खर्चाच्या आणि जागतिक अनिश्चिततेच्या काळात निर्यातदारांना दिलासा देणे, हा त्यावेळी सरकारचा उद्देश होता. या नवीन कपातीनंतर हे दर पुन्हा बदलले आहेत.

या कपातीचा थेट परिणाम सोने आणि चांदीच्या दागिन्यांच्या निर्यातदारांना मिळणाऱ्या परताव्यावर होईल. त्यांना आता पूर्वीपेक्षा कमी रक्कम मिळेल. सर्वसामान्य जनतेवरील परिणाम हा व्यापारी हा अतिरिक्त खर्च कसा हाताळतात यावर अवलंबून असेल. वास्तविक पाहता, देशांतर्गत बाजारातील सोने आणि चांदीच्या किमती आंतरराष्ट्रीय सोने-चांदीचे दर, रुपयाचे मूल्य, आयात शुल्क आणि स्थानिक मागणी यांसारख्या अनेक घटकांवर अवलंबून असतात. यामुळे आता सोन्याचे आणि चांदीचे दर वाढण्याची शक्यता नाकारता येत नाही. कारण व्यापाऱ्यांना परतावा कमी मिळाला तर ते दागिन्यांचे दर वाढवून नफा कमवतील अशी शक्यता नाकारता येत नाही. यामुळे लग्नाच्या सिझनमध्ये दागिन्यांच्या किमती वाढतील की नाही अशी भीती ग्राहकांनी होती ती खरी ठरली.