Unique Village: एक असं गाव जिथे गावकऱ्यांना तब्बल 12 तासांसाठी सोडावं लागतं आपलं गाव, असं का?

बिहारमधील बागाहा येथील नौरंगिया गावाची एक खरी आणि अनोखी परंपरा आहे. दरवर्षी सीता नवमीच्या दिवशी, संपूर्ण गाव १२ तासांसाठी आपली घरे सोडून निघून जाते. दरवर्षी, वैशाख शुक्ल नवमीच्या दिवशी सूर्योदयापूर्वी, नौरंगिया गावातील लोक आपली घरे बंद करून जंगलाकडे निघतात. काही क्षणातच, संपूर्ण गाव ओस आणि निर्मनुष्य होऊन जाते. जणू काही गावाने काही तासांसाठी स्वतःला जगापासून पूर्णपणे वेगळे केले आहे, असे वाटते. सूर्योदयापासून सूर्यास्तापर्यंत, सर्व गावकरी आपला वेळ जंगलात घालवतात. ते सूर्यास्तानंतरच घरी परत येतात. या काळात गावाच्या हद्दीत कोणीही थांबत नाही. गावकरी याला देवीची आज्ञा मानतात आणि त्यांचा विश्वास आहे की ही परंपरा त्यांच्या गावाला सर्व धोके, रोगराई आणि नैसर्गिक आपत्तींपासून वाचवते.

गावकऱ्यांच्या सांगण्यानुसार, अनेक दशकांपूर्वी गावात कॉलरा, देवी आणि इतर साथीच्या रोगांचा विनाशकारी प्रादुर्भाव झाला होता. नैसर्गिक आपत्तींमुळेही जीवन कठीण झाले होते. लोक सतत भीती आणि त्रासात जगत होते. त्या संकटाच्या काळात, एक विद्वान ऋषी, एक परमहंस, आले. त्यांनी गावकऱ्यांना वनदेवीच्या विशेष पूजेचा आणि वर्षातून एक दिवस सामूहिक वनवासाचा मार्ग दाखवला. लोकांनी पूर्ण श्रद्धेने या मार्गाचे अनुसरण केले आणि तेव्हापासून गावात शांतता आणि समृद्धी नांदू लागली. ही परंपरा तेव्हापासून आजपर्यंत सुरू आहे.

गावकऱ्यांनी वाल्मिकी व्याघ्र प्रकल्पाच्या जंगलात असलेल्या भजनी कुट्टी येथे प्रवास केला. तेथे वनदेवीची विशेष पूजा केली जाते. कुटुंबातील सर्व सदस्य सहलीसाठी एकत्र जमतात आणि संपूर्ण दिवस धार्मिक वातावरणात घालवला जातो. ही परंपरा माता सीतेच्या दुःखाशी आणि तिच्या वनवासाशी देखील जोडलेली आहे. जंगलाच्या कुशीत वेळ घालवल्याने लोकांचे निसर्गाशी असलेले नाते अधिक घट्ट होते. सामूहिक पूजा आणि जंगलात एकत्र जेवण केल्याने हा दिवस एका मोठ्या सामाजिक उत्सवात बदलतो.

ही परंपरा केवळ वडीलधाऱ्यांकडूनच नव्हे, तर गावातील तरुणांकडूनही अभिमानाने आणि भक्तीभावाने पाळली जाते. नवीन पिढी याला आपल्या अस्मितेचा आणि संस्कृतीचा एक भाग मानते. आजच्या युगात, जेव्हा लोक आपली मुळे विसरत आहेत, तेव्हा नौरंगियाचे तरुण ही कठीण परंपरा आपला वारसा मानून आनंदाने पुढे नेत आहेत. तरुणांचा विश्वास आहे की, याच शिस्तीमुळे आणि श्रद्धेमुळे त्यांचे गाव आजही नैसर्गिक आपत्तींपासून सुरक्षित आहे.

बागाहा येथील नौरंगिया गावातील ही परंपरा केवळ एक विधी नसून, संपूर्ण गावाच्या एकतेचे एक उत्तम उदाहरण आहे. येथे, प्रत्येक व्यक्ती समान नियमांचे पालन करते आणि सामूहिकपणे ही परंपरा पार पाडते. हा अनोखा वारसा हा संदेश देतो की, जेव्हा संपूर्ण समाज एकाच विश्वासाने एकत्र उभा राहतो, तेव्हा तो आपली संस्कृती शतकानुशतके जिवंत ठेवू शकतो.