तुमच्या खिशातील 1, 2, 5 आणि 10 रुपयांची नाणी बनवण्यासाठी नेमका किती खर्च येतो?
भारत सरकार आणि रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया (RBI) नाणी आणि नोटा तयार करण्यासाठी किती खर्च करतात याची माहिती या लेखात आहे. १ रुपयाच्या नाण्यापासून २० रुपयाच्या नाण्यापर्यंत, प्रत्येक नाण्याची निर्मिती किती खर्चिक आहे याचा सविस्तर आकडेवारीचा समावेश आहे.
भारत सरकारकडून अनेक चलनाची निर्मिती केली जाते. १ रुपयांच्या नाण्यापासून २० रुपयांच्या नाणीही सरकारकडून बनवली जातात.
भारत सरकार आणि रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया (RBI) द्वारे निर्मिती केली जाणाऱ्या चलनासाठी म्हणजेच नाणी आणि नोटांसाठी नेमका किती खर्च येतो, याबद्दलची माहिती समोर आली आहे.
सध्या बाजारात १, २, ५, १० आणि २० रुपयाचे नाणे चलनात आहे. पण ही नाणी बनवण्यासाठी कोट्यावधींचा खर्च येतो.
प्रत्येक मूल्याच्या नाण्यासाठी वेगवेगळा खर्च येतो. नाण्याच्या निर्मितीसाठी नाण्याच्या वास्तविक मूल्यापेक्षा जास्त खर्च सरकारला करावा लागतो.
एक रुपयाचं नाणं बनवायला १.११ रुपये खर्च करावे लागतात. तर, २ रुपयांच्या नाण्यासाठी १.२८ रुपये खर्च येतो.
५ रुपयांच्या नाण्यासाठी सरकार ३.६९ रुपये खर्च करते. तर, १० रुपयांच्या नाण्यासाठी ५.५४ रुपयांचा खर्च येतो. आरबीआयने २०१८ साली एका अहवालातून ही माहिती सांगितली आहे.
भारतातील चलनाची छपाई आणि व्यवस्थापन रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया (RBI) द्वारे हाताळले जाते. तर मूल्यांचे नियमन करण्याची जबाबदारी भारत सरकारची असते.
देशातील चार प्रेसमध्ये चलनी नोटांची छपाई केली जाते, त्यापैकी दोन आरबीआयच्या आणि इतर दोन केंद्र सरकारच्या मालकीच्या आहेत.
RBI चे प्रेस म्हैसूर आणि सालबोनी येथे आहेत, तर सरकारी प्रेस नाशिक आणि देवास येथे आहे.
