हिन्दी News9 ಕನ್ನಡ తెలుగు বাংলা ગુજરાતી ਪੰਜਾਬੀ தமிழ் മലയാളം मनी9 TV9-UP
AQI
TV9 Network
User
Sign In

By signing in or creating an account, you agree with Associated Broadcasting Company's Terms & Conditions and Privacy Policy.

Subscribe Whatsapp Channel
LATEST NEWS IPL 2026 महाराष्ट्र मुंबई पुणे क्रीडा सिनेमा Reels Videos फोटो गॅलरी राजकारण क्राईम राष्ट्रीय आंतरराष्ट्रीय बिझनेस हेल्थ लाईफस्टाईल राशीभविष्य अध्यात्म वेब स्टोरीज Topics

रेल्वे प्रवास करताना अप आणि डाऊन यामध्ये नेमका फरक काय? तुमचा गोंधळ होईल कायमचा दूर

रेल्वे प्लॅटफॉर्मवर ऐकू येणारे 'अप' आणि 'डाउन' या शब्दांचे नेमके अर्थ काय? भारतीय रेल्वेच्या तांत्रिक शब्दांची सोप्या भाषेत माहिती जाणून घेण्यासाठी हा लेख वाचा.

| Updated on: Apr 13, 2026 | 1:50 PM
Share
प्लेटफॉर्म क्रमांक १ वर अप मार्गाने जाणारी लोकल येत आहे, डाउन मार्गावरील लोकल उशिराने धावत आहे, अशा अनेक घोषणा आपण रेल्वे प्लॅटफॉर्मवर ऐकतो. मात्र अनेक सामान्य प्रवाशांना अप आणि डाउन या शब्दांचा नेमका अर्थ काय हेच माहिती नसते.

प्लेटफॉर्म क्रमांक १ वर अप मार्गाने जाणारी लोकल येत आहे, डाउन मार्गावरील लोकल उशिराने धावत आहे, अशा अनेक घोषणा आपण रेल्वे प्लॅटफॉर्मवर ऐकतो. मात्र अनेक सामान्य प्रवाशांना अप आणि डाउन या शब्दांचा नेमका अर्थ काय हेच माहिती नसते.

1 / 6
तुमचा हाच गोंधळ दूर करण्यासाठी आज आपण भारतीय रेल्वेच्या या तांत्रिक शब्दांची माहिती घेणार आहोत. रेल्वेच्या नियमांनुसार, गाडीच्या प्रवासाची दिशा ठरवण्यासाठी अप (Up) आणि डाउन (Down) हे शब्द वापरले जातात.

तुमचा हाच गोंधळ दूर करण्यासाठी आज आपण भारतीय रेल्वेच्या या तांत्रिक शब्दांची माहिती घेणार आहोत. रेल्वेच्या नियमांनुसार, गाडीच्या प्रवासाची दिशा ठरवण्यासाठी अप (Up) आणि डाउन (Down) हे शब्द वापरले जातात.

2 / 6
कोणत्याही रेल्वे मार्गाचे एक मुख्य केंद्र (टर्मिनस) असते. जेव्हा एखादी लोकल किंवा रेल्वेगाडी मुख्य टर्मिनसपासून (उदा. सीएसएमटी किंवा चर्चगेट) प्रवास सुरू करते, तेव्हा तिला डाउन ट्रेन म्हटले जाते. सोप्या भाषेत सांगायचे तर शहराच्या मुख्य केंद्राकडून लांब जाणारी गाडी म्हणजे डाउन.

कोणत्याही रेल्वे मार्गाचे एक मुख्य केंद्र (टर्मिनस) असते. जेव्हा एखादी लोकल किंवा रेल्वेगाडी मुख्य टर्मिनसपासून (उदा. सीएसएमटी किंवा चर्चगेट) प्रवास सुरू करते, तेव्हा तिला डाउन ट्रेन म्हटले जाते. सोप्या भाषेत सांगायचे तर शहराच्या मुख्य केंद्राकडून लांब जाणारी गाडी म्हणजे डाउन.

3 / 6
याउलट, जेव्हा एखादी ट्रेन लांबच्या स्थानकावरून आपला प्रवास संपवून पुन्हा मुख्य टर्मिनसच्या (उदा. सीएसएमटी किंवा चर्चगेट) दिशेने येते, तेव्हा तिला अप ट्रेन म्हटले जाते. म्हणजेच जेव्हा रेल्वे शहराकडे परतत असते तेव्हा ती गाडी म्हणजे अप.

याउलट, जेव्हा एखादी ट्रेन लांबच्या स्थानकावरून आपला प्रवास संपवून पुन्हा मुख्य टर्मिनसच्या (उदा. सीएसएमटी किंवा चर्चगेट) दिशेने येते, तेव्हा तिला अप ट्रेन म्हटले जाते. म्हणजेच जेव्हा रेल्वे शहराकडे परतत असते तेव्हा ती गाडी म्हणजे अप.

4 / 6
रेल्वे प्रशासनाने प्रवाशांच्या सोयीसाठी काही चिन्हे निश्चित केली आहेत. मुंबई उपनगरीय रेल्वेमध्ये, कसाऱ्याकडे जाणाऱ्या लोकलवर N (North) हे अक्षर, तर कर्जतला जाणाऱ्या लोकलवर S (South) हे अक्षर दर्शवलेले असते. या चिन्हांच्या मदतीने प्रवाशांना गाडीची दिशा ओळखणे सोपे जाते.

रेल्वे प्रशासनाने प्रवाशांच्या सोयीसाठी काही चिन्हे निश्चित केली आहेत. मुंबई उपनगरीय रेल्वेमध्ये, कसाऱ्याकडे जाणाऱ्या लोकलवर N (North) हे अक्षर, तर कर्जतला जाणाऱ्या लोकलवर S (South) हे अक्षर दर्शवलेले असते. या चिन्हांच्या मदतीने प्रवाशांना गाडीची दिशा ओळखणे सोपे जाते.

5 / 6
भारतीय रेल्वेचे जाळे हे जगातील चौथ्या क्रमांकाचे मोठे नेटवर्क आहे. १८ झोनमध्ये विभागलेल्या या रेल्वे यंत्रणेत शिस्त आणि नियोजनासाठी अप आणि डाउन यासारखे शब्द वापरले जातात. त्यामुळे आता जेव्हा तुम्ही प्रवास कराल तेव्हा अप आहे डाउन मध्ये अजिबात घोळ घालू नका.

भारतीय रेल्वेचे जाळे हे जगातील चौथ्या क्रमांकाचे मोठे नेटवर्क आहे. १८ झोनमध्ये विभागलेल्या या रेल्वे यंत्रणेत शिस्त आणि नियोजनासाठी अप आणि डाउन यासारखे शब्द वापरले जातात. त्यामुळे आता जेव्हा तुम्ही प्रवास कराल तेव्हा अप आहे डाउन मध्ये अजिबात घोळ घालू नका.

6 / 6
Follow Us
LIVETV
Visual Stories View more
आयपीएलच्या एका मोसमात सर्वाधिक कॅच घेणारे विकेटकीपर, ऋषभ पंत कितव्या स्थानी?
आयपीएलच्या एका मोसमात सर्वाधिक कॅच घेणारे विकेटकीपर, ऋषभ पंत कितव्या स्थानी?
आरसीबीच्या विजयासह 2 खेळाडूंची आयपीएल ट्रॉफी जिंकण्याची हॅट्रिक, जाणून घ्या
आरसीबीच्या विजयासह 2 खेळाडूंची आयपीएल ट्रॉफी जिंकण्याची हॅट्रिक, जाणून घ्या
बोल्ड अभिनेत्रीचा राधा लूक पाहून चाहते थक्क, कोण आहे ही अभिनेत्री?
बोल्ड अभिनेत्रीचा राधा लूक पाहून चाहते थक्क, कोण आहे ही अभिनेत्री?
वजन कमी करत असाल तर या चुका महागात पडतील..
वजन कमी करत असाल तर या चुका महागात पडतील..
पोट नीट होत नाही साफ, हे 7 उपाय आजमावून पहा..
पोट नीट होत नाही साफ, हे 7 उपाय आजमावून पहा..
IPL 2026 : 19 व्या मोसमातील 6 महारेकॉर्ड्स, सर्वात भारी कोणता?
IPL 2026 : 19 व्या मोसमातील 6 महारेकॉर्ड्स, सर्वात भारी कोणता?
व्हिडीओ View more
इकडे पक्ष फुटला, तिकडे नेत्याच्या घरी ED ची टीम धडकली, तृणमूल काँग्रेस
इकडे पक्ष फुटला, तिकडे नेत्याच्या घरी ED ची टीम धडकली, तृणमूल काँग्रेसवर डबल संकट; बंगालमध्ये खळबळ!
तो आक्षेपार्ह व्हिडीओ अन् पुणे पुन्हा हादरलं! 500 महिला... गर्भलिंग...
तो आक्षेपार्ह व्हिडीओ अन् पुणे पुन्हा हादरलं! 500 महिला... गर्भलिंग निदानाच्या बड्या रॅकेटचा पर्दाफाश
मोठी खळबळ!दादरमध्ये ठाकरेंच्या शिवसेनेचेही तीव्र आंदोलन
मोठी खळबळ!दादरमध्य ठाकरेंच्या शिवसेनेचेही तीव्र आंदोलन, भांडी वाजवत अनोखं प्रदर्शन
कर्नाटकात मोठा उलटफेर! डी के शिवकुमारांच्या हाती मुख्यमंत्रीपदाची धुरा
D.K Shivkumar | कर्नाटकात मोठा उलटफेर! डी के शिवकुमार यांच्या हाती मुख्यमंत्रीपदाची धुरा
मोठी बातमी! ...हे आमचं दुर्दैवच, संजय शिरसाटांच्या विधानाने खळबळ
मोठी बातमी! ...हे आमचं दुर्दैवच, संजय शिरसाटांच्या विधानाने खळबळ
लहान तोंडी मोठा घास घेऊ नका; सत्तारांच्या वक्तव्यावर महाजनांचा पलटवार!
Girish Mahajan | लहान तोंडी मोठा घास घेऊ नका; अब्दुल सत्तारांच्या वक्तव्यावर गिरीश महाजनांचा पलटवार!
थेट निखाऱ्याने चटका द्यायचा...लातूरमधील भोंदूबाबाचं भयंकर कांड, दरबारा
थेट निखाऱ्याने चटका द्यायचा...लातूरमधील भोंदूबाबाचं भयंकर कांड, दरबारात सापडल्या धक्कादायक वस्तू
मुंबईत मनसेच्या तक्रारीनंतर गुजराती फलकांवर महापालिकेचा हातोडा
Mumbai | मुंबईत मनसेच्या तक्रारीनंतर गुजराती फलकांवर महापालिकेचा हातोडा
आंदोलनादरम्यान मोठी घडामोड; रोहिणी खडसेंना पोलिसांनी ताब्यात घेतलं अन्
Navi Mumbai | शरद पवार गटाच्या आंदोलनादरम्यान मोठी घडामोड; रोहिणी खडसेंना पोलिसांनी ताब्यात घेतलं अन्....
महायुतीची डोकेदुखी आणखी वाढली! बंड करणारा नेता थेट नॉट रिचेबल, अर्ज...
महायुतीची डोकेदुखी आणखी वाढली! बंड करणारा नेता थेट नॉट रिचेबल, अर्ज दाखल करताच...