हिन्दी News9 ಕನ್ನಡ తెలుగు বাংলা ગુજરાતી ਪੰਜਾਬੀ தமிழ் മലയാളം मनी9 TV9-UP
AQI
TV9 Network
User
Sign In

By signing in or creating an account, you agree with Associated Broadcasting Company's Terms & Conditions and Privacy Policy.

Subscribe Whatsapp Channel
LATEST NEWS IPL 2026 महाराष्ट्र मुंबई पुणे क्रीडा सिनेमा Reels Videos फोटो गॅलरी राजकारण क्राईम राष्ट्रीय आंतरराष्ट्रीय बिझनेस हेल्थ लाईफस्टाईल राशीभविष्य अध्यात्म वेब स्टोरीज Topics

रेल्वे प्रवास करताना अप आणि डाऊन यामध्ये नेमका फरक काय? तुमचा गोंधळ होईल कायमचा दूर

रेल्वे प्लॅटफॉर्मवर ऐकू येणारे 'अप' आणि 'डाउन' या शब्दांचे नेमके अर्थ काय? भारतीय रेल्वेच्या तांत्रिक शब्दांची सोप्या भाषेत माहिती जाणून घेण्यासाठी हा लेख वाचा.

| Updated on: Apr 13, 2026 | 1:50 PM
Share
प्लेटफॉर्म क्रमांक १ वर अप मार्गाने जाणारी लोकल येत आहे, डाउन मार्गावरील लोकल उशिराने धावत आहे, अशा अनेक घोषणा आपण रेल्वे प्लॅटफॉर्मवर ऐकतो. मात्र अनेक सामान्य प्रवाशांना अप आणि डाउन या शब्दांचा नेमका अर्थ काय हेच माहिती नसते.

प्लेटफॉर्म क्रमांक १ वर अप मार्गाने जाणारी लोकल येत आहे, डाउन मार्गावरील लोकल उशिराने धावत आहे, अशा अनेक घोषणा आपण रेल्वे प्लॅटफॉर्मवर ऐकतो. मात्र अनेक सामान्य प्रवाशांना अप आणि डाउन या शब्दांचा नेमका अर्थ काय हेच माहिती नसते.

1 / 6
तुमचा हाच गोंधळ दूर करण्यासाठी आज आपण भारतीय रेल्वेच्या या तांत्रिक शब्दांची माहिती घेणार आहोत. रेल्वेच्या नियमांनुसार, गाडीच्या प्रवासाची दिशा ठरवण्यासाठी अप (Up) आणि डाउन (Down) हे शब्द वापरले जातात.

तुमचा हाच गोंधळ दूर करण्यासाठी आज आपण भारतीय रेल्वेच्या या तांत्रिक शब्दांची माहिती घेणार आहोत. रेल्वेच्या नियमांनुसार, गाडीच्या प्रवासाची दिशा ठरवण्यासाठी अप (Up) आणि डाउन (Down) हे शब्द वापरले जातात.

2 / 6
कोणत्याही रेल्वे मार्गाचे एक मुख्य केंद्र (टर्मिनस) असते. जेव्हा एखादी लोकल किंवा रेल्वेगाडी मुख्य टर्मिनसपासून (उदा. सीएसएमटी किंवा चर्चगेट) प्रवास सुरू करते, तेव्हा तिला डाउन ट्रेन म्हटले जाते. सोप्या भाषेत सांगायचे तर शहराच्या मुख्य केंद्राकडून लांब जाणारी गाडी म्हणजे डाउन.

कोणत्याही रेल्वे मार्गाचे एक मुख्य केंद्र (टर्मिनस) असते. जेव्हा एखादी लोकल किंवा रेल्वेगाडी मुख्य टर्मिनसपासून (उदा. सीएसएमटी किंवा चर्चगेट) प्रवास सुरू करते, तेव्हा तिला डाउन ट्रेन म्हटले जाते. सोप्या भाषेत सांगायचे तर शहराच्या मुख्य केंद्राकडून लांब जाणारी गाडी म्हणजे डाउन.

3 / 6
याउलट, जेव्हा एखादी ट्रेन लांबच्या स्थानकावरून आपला प्रवास संपवून पुन्हा मुख्य टर्मिनसच्या (उदा. सीएसएमटी किंवा चर्चगेट) दिशेने येते, तेव्हा तिला अप ट्रेन म्हटले जाते. म्हणजेच जेव्हा रेल्वे शहराकडे परतत असते तेव्हा ती गाडी म्हणजे अप.

याउलट, जेव्हा एखादी ट्रेन लांबच्या स्थानकावरून आपला प्रवास संपवून पुन्हा मुख्य टर्मिनसच्या (उदा. सीएसएमटी किंवा चर्चगेट) दिशेने येते, तेव्हा तिला अप ट्रेन म्हटले जाते. म्हणजेच जेव्हा रेल्वे शहराकडे परतत असते तेव्हा ती गाडी म्हणजे अप.

4 / 6
रेल्वे प्रशासनाने प्रवाशांच्या सोयीसाठी काही चिन्हे निश्चित केली आहेत. मुंबई उपनगरीय रेल्वेमध्ये, कसाऱ्याकडे जाणाऱ्या लोकलवर N (North) हे अक्षर, तर कर्जतला जाणाऱ्या लोकलवर S (South) हे अक्षर दर्शवलेले असते. या चिन्हांच्या मदतीने प्रवाशांना गाडीची दिशा ओळखणे सोपे जाते.

रेल्वे प्रशासनाने प्रवाशांच्या सोयीसाठी काही चिन्हे निश्चित केली आहेत. मुंबई उपनगरीय रेल्वेमध्ये, कसाऱ्याकडे जाणाऱ्या लोकलवर N (North) हे अक्षर, तर कर्जतला जाणाऱ्या लोकलवर S (South) हे अक्षर दर्शवलेले असते. या चिन्हांच्या मदतीने प्रवाशांना गाडीची दिशा ओळखणे सोपे जाते.

5 / 6
भारतीय रेल्वेचे जाळे हे जगातील चौथ्या क्रमांकाचे मोठे नेटवर्क आहे. १८ झोनमध्ये विभागलेल्या या रेल्वे यंत्रणेत शिस्त आणि नियोजनासाठी अप आणि डाउन यासारखे शब्द वापरले जातात. त्यामुळे आता जेव्हा तुम्ही प्रवास कराल तेव्हा अप आहे डाउन मध्ये अजिबात घोळ घालू नका.

भारतीय रेल्वेचे जाळे हे जगातील चौथ्या क्रमांकाचे मोठे नेटवर्क आहे. १८ झोनमध्ये विभागलेल्या या रेल्वे यंत्रणेत शिस्त आणि नियोजनासाठी अप आणि डाउन यासारखे शब्द वापरले जातात. त्यामुळे आता जेव्हा तुम्ही प्रवास कराल तेव्हा अप आहे डाउन मध्ये अजिबात घोळ घालू नका.

6 / 6
Follow Us
LIVETV
Visual Stories View more
उन्हाळ्यात स्वस्त बिअर कुठे मिळते ?
उन्हाळ्यात स्वस्त बिअर कुठे मिळते ?
पोटाची चरबी कमी करायचे असेल तर हे पाणी येईल कामी...
पोटाची चरबी कमी करायचे असेल तर हे पाणी येईल कामी...
फिरकीपटू कृणाल पंड्याचं ऐतिहासिक 'शतक', ठरला सहावाच गोलंदाज
फिरकीपटू कृणाल पंड्याचं ऐतिहासिक 'शतक', ठरला सहावाच गोलंदाज
सौंदर्य आणि फिटनेस क्वीन, भाग्यश्री मोटेचा सिंपल लूकने वेधलं सर्वांचं लक्ष
सौंदर्य आणि फिटनेस क्वीन, भाग्यश्री मोटेचा सिंपल लूकने वेधलं सर्वांचं लक्ष
आयपीएल स्पर्धेत सर्वाधिक वेळा शतकी भागीदारी करण्याचा विक्रम कोणत्या जोडीच्या नावावर?
आयपीएल स्पर्धेत सर्वाधिक वेळा शतकी भागीदारी करण्याचा विक्रम कोणत्या जोडीच्या नावावर?
भर उन्हाळ्यात महागणार बिअर? काय आहे सत्य जाणून घ्या
भर उन्हाळ्यात महागणार बिअर? काय आहे सत्य जाणून घ्या
व्हिडीओ View more
खरातच्या शिवनिका ट्रस्टचे उपाध्यक्ष जितेंद्र शेळकेंचं अपघाती निधन
खरातच्या शिवनिका ट्रस्टचे उपाध्यक्ष जितेंद्र शेळकेंचं अपघाती निधन.
राहुरी पोटनिवडणुकीच्या मतदानापूर्वीच राष्ट्रवादीला मोठा धक्का
राहुरी पोटनिवडणुकीच्या मतदानापूर्वीच राष्ट्रवादीला मोठा धक्का.
राज ठाकरे महापालिका आयुक्तांच्या भेटीसाठी मुंबई महानगरपालिकेत दाखल
राज ठाकरे महापालिका आयुक्तांच्या भेटीसाठी मुंबई महानगरपालिकेत दाखल.
ठाकरेंनी नकार दिला तर या महिला नेत्याला विधान परिषदेत जाण्याची संधी
ठाकरेंनी नकार दिला तर या महिला नेत्याला विधान परिषदेत जाण्याची संधी.
भाजपचं कॅरेक्टर, चरित्र, ढोंग काय आहे हे त्या प्रकरणात दिसतंय
भाजपचं कॅरेक्टर, चरित्र, ढोंग काय आहे हे त्या प्रकरणात दिसतंय.
संसदेत शाब्दिक चकमक; संजय राऊतांचे भाजपवर तीव्र शब्दांत टीकास्त्र
संसदेत शाब्दिक चकमक; संजय राऊतांचे भाजपवर तीव्र शब्दांत टीकास्त्र.
नाशिक धर्मांतर प्रकरणातील 7 जण अटकेत,मुख्य सूत्रधार निदा खान कुठे फरार
नाशिक धर्मांतर प्रकरणातील 7 जण अटकेत,मुख्य सूत्रधार निदा खान कुठे फरार.
नारी शक्ती विधेयकावर लोकसभेत घमासान; अरविंद सावंतांचा सरकारला सवाल
नारी शक्ती विधेयकावर लोकसभेत घमासान; अरविंद सावंतांचा सरकारला सवाल.
महिला आरक्षणावरून कोल्हेंचा हल्लाबोल; सत्ताधाऱ्यांना अप्रत्यक्ष टोला
महिला आरक्षणावरून कोल्हेंचा हल्लाबोल; सत्ताधाऱ्यांना अप्रत्यक्ष टोला.
विधेयकाचं क्रेडिट तुम्ही घ्या, आम्ही ब्लँकचेक... मोदी असं का म्हणाले?
विधेयकाचं क्रेडिट तुम्ही घ्या, आम्ही ब्लँकचेक... मोदी असं का म्हणाले?.