संसदेतील साडीचे राजकारण: ‘फॅशन स्टेटमेंट’ की परंपरा? खासदार महिलांच्या वेशभूषेचा अर्थ काय?

भारतीय संसदेच्या दालनात पाऊल टाकल्यावर अनेकदा महिला खासदारांना साडी परिधान केलेले पाहण्याचा अनुभव येतो. विशेषतः बॉलिवूडच्या ग्लॅमरस दुनियेतून राजकारणात आलेल्या अभिनेत्रीही त्यांच्या साडीच्या अनोख्या स्टाइलमुळे नेहमीच चर्चेत असतात. यामुळे अनेकांना प्रश्न पडतो की, भारतीय संसदेत खासदारांसाठी काही विशिष्ट ‘ड्रेस कोड’ आहे का? यामागे केवळ फॅशन आहे की या परंपरेला काही खास अर्थ आहे?

संसदेत खासदारांसाठी कोणताही लिखित ‘ड्रेस कोड’ अस्तित्वात नाही, हे विशेष. मात्र, एक अलिखित परंपरा येथे गेली अनेक दशके पाळली जात आहे. संसदेची प्रतिष्ठा आणि गंभीर वातावरण जपण्यासाठी महिला खासदार प्रामुख्याने साडी किंवा सलवार-कमीज असे पारंपरिक पोशाख पसंत करतात. तर पुरुष खासदार कुर्ता-पायजामा, धोतर किंवा सूट परिधान करतात. 2019 मध्ये टीएमसी खासदार नुसरत जहाँ यांनी वेस्टर्न ड्रेस परिधान केल्यावर त्यांना सोशल मीडियावर टीकेला सामोरे जावे लागले होते. ही घटनाच दर्शवते की, जरी नियम नसला तरी, पारंपरिक पोशाखाला किती महत्त्व दिले जाते.

ही वेशभूषा केवळ परंपरेचा भाग नाही, तर ती जनतेशी जोडणी साधण्याचे एक महत्त्वाचे माध्यम आहे. भारतात विविध संस्कृती आणि परंपरा आहेत आणि येथील बहुसंख्य जनता पारंपरिक पोशाखांना प्राधान्य देते. खासदार त्यांचे प्रतिनिधित्व करतात. त्यामुळे, साडी किंवा धोती-कुर्ता परिधान करून खासदार त्यांच्या मतदारसंघातील संस्कृती आणि जनतेच्या भावनांशी अधिक प्रभावीपणे जोडू शकतात. पश्चिम बंगालच्या मुख्यमंत्री ममता बॅनर्जी यांची साधी सुती साडी त्यांच्या साधेपणाचे प्रतीक मानली जाते आणि ती त्यांच्या जनतेमध्ये खूप लोकप्रिय आहे.

हेमा मालिनी, जया बच्चन, किरण खेर आणि कंगना रनौत यांसारख्या महिला खासदार अनेकदा हातमागाच्या (हँडलूम) साड्यांना पसंती देतात, ज्यामुळे त्या भारतीय कला आणि कारागिरीला प्रोत्साहन देतात. तर अभिनेत्री ते खासदार बनलेल्या हेमा मालिनींसारख्या ज्येष्ठ नेत्या अनेकदा कांजीवरम सिल्कच्या साड्यांमध्ये दिसतात, ज्या त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वाला एक वेगळीच शान देतात. थोडक्यात, संसदेतील पोशाख केवळ कपडे नसून, ते ओळख, परंपरा आणि लोकशाहीतील प्रतिनिधीत्वाचे प्रतीक आहे.