Railway Ticket Booking : वेटिंग लिस्टमुळे टेन्शन नको; चार्ट तयार झाल्यानंतरही मिळवा कन्फर्म ट्रेन तिकीट, कसं ते जाणून घ्या
ट्रेनचा रिझर्व्हेशन चार्ट तयार झाल्यानंतरही कन्फर्म तिकीट मिळण्याची संधी असते. चार्ट तयार झाल्यानंतर उपलब्ध असलेल्या रिकाम्या जागांसाठी तिकीट बुक करता येते. या सुविधेत फक्त कन्फर्म तिकिटे दिली जातात. मात्र, तिकीट मिळणे हे संबंधित ट्रेनमधील उपलब्ध जागांवर अवलंबून असते. करंट बुकिंग म्हणजे काय, तिकीट कसे बुक करायचे आणि या सुविधेचा फायदा कोणाला घेता येतो, जाणून घेण्यासाठी खालील माहिती जरूर वाचा.
रेल्वे प्रवाशांसाठी तिकीट कन्फर्म होणे ही सर्वात मोठी चिंता असते. विशेषतः सण, सुट्ट्या किंवा लग्नसराईच्या काळात, बहुतेक गाड्यांमध्ये कन्फर्म सीट मिळवणे खूप कठीण होऊन बसते. अनेकदा, जेव्हा प्रवासी तिकीट बुक करण्याचा प्रयत्न करतात, तेव्हा त्यांना एक मोठी प्रतीक्षा यादी दिसते आणि त्यांना वाटते की आता या ट्रेनमध्ये जागा मिळणे अशक्य आहे. पण तुम्हाला माहित आहे का की ट्रेनचा रिझर्व्हेशन चार्ट तयार झाल्यानंतरही तिकीट बुक करता येते?
भारतीय रेल्वेकडे यासाठी 'करंट बुकिंग'ची एक विशेष सुविधा आहे. या अंतर्गत, चार्ट तयार झाल्यानंतर ट्रेनमधील कोणतीही जागा किंवा बर्थ रिकामी राहिल्यास, ती पुन्हा बुकिंगसाठी खुली केली जाते.
चार्ट तयार झाल्यावर जागा रिकाम्या कशा राहतात?: आता प्रश्न असा निर्माण होतो की, चार्ट तयार झाल्यावर जागा रिकाम्या कशा राहू शकतात? वास्तविक पाहता, अनेकदा काही प्रवासी शेवटच्या क्षणी आपली तिकिटे रद्द करतात. काही प्रकरणांमध्ये, प्रवाशाचे तिकीट मंजूर होऊ शकत नाही किंवा इतर तांत्रिक कारणांमुळे बर्थ रिकामी राहते. अशा परिस्थितीत, ट्रेनमध्ये काही जागा शिल्लक राहतात. या उपलब्ध जागा प्रवाशांना चालू बुकिंग अंतर्गत बुक करण्याची संधी दिली जाते.
हे करंट बुकिंग काय आहे?: करंट बुकिंग ही भारतीय रेल्वेची एक सुविधा आहे, ज्याद्वारे चार्ट तयार झाल्यानंतरही रिक्त जागांवर तिकीट बुक करता येते. रेल्वेच्या मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार, करंट बुकिंगमध्ये फक्त कन्फर्म तिकिटेच उपलब्ध असतात. म्हणजेच, या सुविधेअंतर्गत जागा उपलब्ध झाल्यास, तुम्हाला थेट कन्फर्म जागा मिळते; तुम्हाला प्रतीक्षा यादी किंवा आरएसी तिकिटांप्रमाणे वाट पाहावी लागत नाही.
चार्ट तयार झाल्यावर प्रत्येक ट्रेनमध्ये तिकीट उपलब्ध असेल का?: हे समजून घेणे खूप महत्त्वाचे आहे. करंट बुकिंगचा अर्थ असा नाही की चार्ट तयार झाल्यावर तुम्हाला प्रत्येक ट्रेनमध्ये जागा मिळेल. हे पूर्णपणे त्या वेळी त्या ट्रेनमध्ये जागा उपलब्ध आहे की नाही यावर अवलंबून असते. याशिवाय, जागांची उपलब्धता ट्रेन, प्रवासाची तारीख आणि तुमच्या बोर्डिंग स्टेशनवर देखील अवलंबून असते. असे होऊ शकते की ट्रेनमध्ये जागा उपलब्ध आहे, परंतु ती तुमच्या स्टेशन आणि गंतव्यस्थानाच्या मार्गावर उपलब्ध नसेल. त्यामुळे, प्रत्येक ट्रेनमध्ये करंट बुकिंगचा पर्याय मिळणे किंवा कन्फर्म सीट मिळणे अनिवार्य नाही.
समजा तुम्हाला दिल्लीहून लखनौला प्रवास करायचा आहे. तुम्ही प्रवासाच्या काही तास आधी तिकीट तपासले आणि ट्रेनमध्ये खूप वेळ थांबावे लागत होते, त्यामुळे तुम्ही तिकीट बुक केले नाही. नंतर काही प्रवाशांनी त्यांची तिकिटे रद्द केली आणि चार्ट तयार झाल्यावर काही जागा रिकाम्या राहिल्या. अशा परिस्थितीत, रेल्वे त्या रिकाम्या जागा 'करंट बुकिंग' अंतर्गत ठेवते. आता जर तुम्ही अॅप किंवा वेबसाइटवर पुन्हा तपासले आणि जागा उपलब्ध असतील, तर तुम्हाला थेट कन्फर्म तिकीट मिळू शकते.
चालू बुकिंगमध्ये कोणती तिकिटे उपलब्ध आहेत?: रेल्वेच्या अधिकृत मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार, चालू बुकिंगमध्ये फक्त कन्फर्म ई-तिकिटेच बुक केली जाऊ शकतात. या सुविधेअंतर्गत, प्रवाशाला सहसा फक्त उपलब्ध असलेली बर्थ दिली जाते. याशिवाय, सामान्य बुकिंगच्या तुलनेत चालू बुकिंगच्या नियमांमध्ये काही फरक आहेत. उदाहरणार्थ, या बुकिंगनंतर प्रवाशाचे बोर्डिंग स्टेशन, नाव, वय किंवा लिंग बदलण्याची परवानगी नाही.
चार्ट तयार झाल्यानंतर बुकिंग करणाऱ्यांसाठी महत्त्वाची गोष्ट: जर तुमच्या ट्रेनमध्ये आधी तिकीट उपलब्ध नसेल, तर ट्रेन सुटण्यापूर्वी एकदा सीटची उपलब्धता नक्की तपासा. पण चार्ट तयार झाल्यावर तुम्हाला सीट मिळेल या एकाच विश्वासावर तुम्ही तुमच्या संपूर्ण प्रवासाचे नियोजन करू नये. सध्याचे बुकिंग पूर्णपणे उपलब्ध असलेल्या रिकाम्या जागांवर अवलंबून आहे. सीट रिकामी असेल तरच बुकिंग केले जाईल, अन्यथा तिकीट उपलब्ध होणार नाही.
चार्ट तयार झाल्यानंतरही तिकीट रद्द करता येते का?: येथे सामान्य तिकीट आणि चालू बुकिंगमधील फरक समजून घेणे महत्त्वाचे आहे. नियमांनुसार, एकदा चार्ट तयार झाल्यावर, सामान्य ई-तिकीट थेट ऑनलाइन रद्द करता येत नाही. अशा परिस्थितीत, परतावा मिळवण्यासाठी नियमांनुसार टीडीआर (तिकीट ठेव पावती) दाखल करणे आवश्यक आहे. त्यामुळे, तिकीट बुक करताना तारीख, ट्रेन आणि प्रवाशांचा तपशील तपासणे अत्यावश्यक आहे.
प्रवाशांना काय फायदे आहेत? चालू बुकिंगचा सर्वात मोठा फायदा हा आहे की, त्यामुळे ट्रेनमधील रिकाम्या जागा वाया जाण्यापासून वाचतात आणि ज्या गरजू प्रवाशांना अचानक प्रवास करावा लागतो, त्यांना शेवटच्या क्षणी निश्चित जागा मिळवण्याची एक उत्तम संधी मिळते.
पुढे काय करावे? ट्रेनचे तिकीट बुक करताना जास्त वेळ थांबावे लागत असल्याचे दिसल्यास, निराश होण्याऐवजी, ट्रेन सुटण्याच्या २ ते ४ तास आधी (चार्ट तयार झाल्यावर) IRCTC ॲपवर किंवा सध्याच्या काउंटरवर सीटची उपलब्धता तपासा. सीट रिकामी असल्यास, तुम्हाला लगेचच कन्फर्म प्रवासाची संधी मिळू शकते.
