पितृपक्षात ‘या’ जीवांचे आगमन मानले जाते खास, मिळतो पितरांचा आशीर्वाद!

पितृपक्ष हा पूर्वजांचे स्मरण, तर्पण आणि श्राद्ध करण्यासाठी महत्त्वाचा काळ मानला जातो. हिंदू पंचांगानुसार, यंदा पितृपक्षाला २६ सप्टेंबरपासून सुरुवात झाली असून १० ऑक्टोबरला सर्वपित्री अमावस्येला त्याची सांगता होणार आहे. या काळात पूर्वज आपल्या कुटुंबीयांना आशीर्वाद देण्यासाठी विविध माध्यमातून येतात, अशी धार्मिक श्रद्धा आहे. गरुड पुराण आणि धार्मिक मान्यतांनुसार, काही प्राणी-पक्ष्यांचे आगमन हे पितरांच्या प्रसन्नतेचे संकेत मानले जाते. त्यामुळे पितृपक्षात घराच्या आसपास हे काही प्राणी, पक्षी, जीव दिसले तर त्यांना हाकलू नये. उलट त्यांना अन्न किंवा पाणी देणे शुभ मानले जाते. या जीवांना अन्न देण्यामागे पूर्वजांप्रती श्रद्धा आणि सर्व जीवांबद्दल करुणा व्यक्त करण्याची भावना असल्याचेही मानले जाते. जाणून घेऊया, या जीवांशी संबंधित कोणत्या धार्मिक मान्यता प्रचलित आहेत.

कावळा

पितृपक्षात कावळ्याला विशेष महत्त्व दिले जाते. धार्मिक मान्यतेनुसार, कावळा हा पितरांचा प्रतिनिधी किंवा संदेशवाहक मानला जातो. घराच्या छतावर किंवा बाल्कनीत कावळा येऊन ठेवलेले अन्न खात असेल, तर ते पितरांच्या प्रसन्नतेचे संकेत मानले जाते.

काळ्या मुंग्या

घराच्या अंगणात किंवा स्वयंपाकघराच्या परिसरात काळ्या मुंग्या दिसणेही शुभ मानले जाते. मान्यतेनुसार, पितृपक्षात त्यांना साखर किंवा पीठ अर्पण केल्याने पूर्वजांचे आशीर्वाद मिळतात. त्यामुळे मुंग्यांना हानी न पोहोचवता त्यांच्यासाठी अन्न ठेवण्याची प्रथा आहे.

काळा कुत्रा

काळ्या कुत्र्याचा संबंध धार्मिक परंपरेत भगवान भैरव आणि यमाशी जोडला जातो. पितृपक्षात काळा कुत्रा घराच्या दारात आल्यास त्याला अन्न देणे शुभ मानले जाते. अशा प्रकारे अन्नदान केल्याने पितर प्रसन्न होतात, अशी श्रद्धा आहे.

गाय

हिंदू धर्मात गायीला अंत्यत पवित्र स्थान आहे. श्राद्धाच्या वेळी ‘गोग्रास’ काढण्याची परंपरा आहे. पितृपक्षात गाय घराच्या दारात आल्यास तिला अन्न देणे शुभ मानले जाते. श्राद्धासाठी तयार केलेले अन्न किंवा पहिली पोळी गाईला खाऊ घातल्याने घरात उत्तम आरोग्य, वंशवृद्धी आणि अखंड वैवाहिक सुख लाभते.

चिमणी किंवा इतर पक्षी

चिमणी घराच्या बाल्कनीत, अंगणात किंवा तुळशीजवळ येऊन दाणे खात असेल, तर तेही शुभ मानले जाते. घरात पक्ष्याने घरटे बांधणे हे पितरांच्या तृप्तीचे प्रतीक असल्याची धार्मिक मान्यता आहे.

काय करावे?

पितृपक्षात घराच्या परिसरात येणाऱ्या पशू-पक्ष्यांना हाकलून न देता शक्य असल्यास अन्न-पाणी द्यावे. श्राद्धाच्या दिवशी पंचबलीअंतर्गत देव, गाय, कुत्रा, कावळा आणि मुंग्यांसाठी अन्नाचा काही भाग वेगळा काढण्याची परंपरा आहे.