शून्य उत्पन्न असूनही ITR का भरावा? जाणून घ्या ‘झिरो ITR’ फाइल करण्याचे 5 मोठे फायदे
अनेकदा ज्यांचे उत्पन्न करपात्र मर्यादेपेक्षा कमी असते, असे लोक इन्कम टॅक्स रिटर्न (ITR) भरण्याकडे दुर्लक्ष करतात. मात्र, कायद्यानुसार बंधनकारक नसले तरीही Nil ITR भरण्याचे अनेक छुपे फायदे आहेत. भविष्यात मोठे आर्थिक व्यवहार करताना किंवा कर्ज घेताना हा ITR तुमच्यासाठी एक भक्कम पुरावा म्हणून काम करतो.
इन्कम टॅक्स रिटर्न फाइल करणे म्हणजे केवळ कर भरणे असा अर्थ होत नाही. शून्य उत्पन्न दाखवणारा आयटीआर हा देखील तुमच्या आर्थिक आरोग्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचा असतो. बँकांकडून कर्ज मिळवणे असो वा परदेशाचा व्हिसा मिळवणे, आयटीआरची कागदपत्रे सर्वत्र अनिवार्य मानली जातात. 2026 च्या आर्थिक वर्षात तुम्हाला कोणते 5 मोठे फायदे मिळू शकतात, हे समजून घेणे प्रत्येक सुजाण नागरिकासाठी आवश्यक आहे.
या महिन्याच्या पहिल्या तारखेपासून म्हणजेच 1 एप्रिल 2026 पासून देशात नवीन आर्थिक वर्षाची सुरुवात झाली आहे. करदात्यांनी त्यांचे कर नियोजन आधीच सुरू केले आहे. परंतु, असे बरेच लोक आहेत ज्यांचे वार्षिक उत्पन्न टॅक्स स्लॅबपेक्षा कमी आहे किंवा अनेक वजावट आणि कलम 87A सूट मिळाल्यानंतर त्यांचे कर दायित्व शून्य होते, मग त्यांनी देखील आयकर रिटर्न भरला पाहिजे? सामान्यत: लोक शून्य कर दायित्वावर आयटीआर भरत नाहीत, परंतु कर दायित्व नसले तरीही रिटर्न भरणे त्यांच्यासाठी फायदेशीर ठरू शकते. चला सविस्तर जाणून घेऊया.
कर विभागाकडे तुमच्या प्रत्येक आर्थिक व्यवहाराची माहिती असते
सध्या प्राप्तिकर विभाग आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) आणि डेटा अॅनालिटिक्सचा पुरेपूर वापर करत आहे. वार्षिक माहिती विधान (AIS) आणि करदाता माहिती सारांश (TIS) सारख्या साधनांद्वारे विभागाकडे आपल्या बँक व्याज, शेअर बाजारातील गुंतवणूक, लाभांश आणि उच्च-मूल्याच्या व्यवहारांचा संपूर्ण तपशील आहे. अशा परिस्थितीत जर तुम्ही तुमच्या कमाईचा तपशील दिला नाही, तर डेटामध्ये विसंगती असल्यास विभागाकडून नोटीस मिळण्याची शक्यता वाढते.
ITR मुळे कर्ज प्रक्रिया सुलभ होते
याशिवाय लोकांना अचानक गृहकर्ज किंवा वैयक्तिक कर्ज घेताना अडचणींचा सामना करावा लागतो. कर्ज देण्यापूर्वी बँक तुमच्या कमाईचा पुरावा विचारते. अशा परिस्थितीत, गेल्या तीन वर्षांतील ITR पुष्टी करते की आपल्याकडे उत्पन्नाचा एक स्थिर स्रोत आहे, ज्यामुळे कर्ज मिळविण्याची प्रक्रिया सुलभ होते. यासोबतच तुम्हाला चांगले व्याजदर मिळण्याची शक्यताही वाढते.
परदेशात जाण्यासाठी ITR देखील उपयुक्त
त्याच वेळी, जर तुम्ही उच्च शिक्षणासाठी व्हिसासाठी अर्ज केला किंवा भविष्यात अमेरिका, यूके किंवा कॅनडासारख्या देशांमध्ये प्रवास केला तर तेथील दूतावास तुमची आर्थिक स्थिती तपासण्यासाठी ITR ची मागणी करतात. अशा परिस्थितीत, जर तुम्ही आगाऊ ITR दाखल केला तर व्हिसा मिळणे सोपे होते.
शेअर बाजारात गुंतवणूक केल्यास तुम्ही कर वाचवू शकता
जे लोक शेअर बाजारात किंवा म्युच्युअल फंडात गुंतवणूक करतात त्यांनी आयकर रिटर्न भरणे खूप महत्वाचे आहे. जर तुम्हाला एखाद्या आर्थिक वर्षात गुंतवणूक किंवा व्यवसायात तोटा झाला असेल तर तुम्ही वेळेवर ITR भरला तरच तुम्हाला पुढील काही वर्षांसाठी तो तोटा पुढे नेण्याची सुविधा मिळते. हे आपल्याला भविष्यातील नफ्यावर कर वाचवण्याची परवानगी देते.
ITR भरल्याशिवाय तुम्ही TDS चा दावा करू शकणार नाही
शिवाय, बऱ्याच वेळा बँका कराच्या जाळ्यात नसतानाही मुदत ठेव (FD) व्याज किंवा फ्रीलान्सिंग उत्पन्नावर स्त्रोतावर कर वजा (TDS) कापतात. ही वजावट परत मिळवण्याचा एकमेव कायदेशीर मार्ग म्हणजे ITR भरणे. विवरणपत्र (ITR) भरल्याशिवाय आपण सरकारकडून परताव्याचा दावा करू शकत नाही.
