जालन्यात ड्रोनच्या मदतीने कृत्रिम पाऊस पाडण्याचा प्रयोग; 400 मीटर उंचीवर नेमकं काय घडलं?

रामनाथ ढाकणे, जालना प्रतिनिधी, टीव्ही9 मराठी : जालन्यात स्वदेशी ड्रोन तंत्रज्ञानाच्या मदतीने कृत्रिम पाऊस पाडण्याच्या तंत्राची प्रायोगिक चाचणी घेण्यात आली. यासाठी ड्रोन तब्बल 400 मीटर उंचीवर नेण्यात आला आणि ढगांमध्ये क्षार-आधारित सीडिंग द्रव्याची फवारणी करण्यात आली. पारंपरिक विमानांऐवजी ड्रोनचा वापर करून क्लाउड सीडिंग करता येईल का, याची चाचपणी या प्रयोगातून करण्यात आली आहे.

राज्यात यंदा पावसाने दीर्घकाळ दडी मारल्याने दुष्काळाचे संकट अधिक गडद झाले आहे. ऑक्टोबर महिन्यातच अनेक जिल्ह्यांमध्ये पाणीसाठा कमी झाल्याचे चित्र आहे. पावसाअभावी शेतातील पिके वाळून गेली असून जनावरांच्या चाऱ्याचाही प्रश्न निर्माण झाला आहे. अशा परिस्थितीत कृत्रिम पाऊस पाडण्याच्या पर्यायाची चाचपणी जालन्यात करण्यात आली.

ड्रोनच्या माध्यमातून क्लाउड सीडिंगची चाचणी

जालन्यात स्वदेशी ड्रोन तंत्रज्ञानाचा वापर करून प्रथमच क्लाउड सीडिंगचा प्रायोगिक प्रयोग करण्यात आला. यामध्ये ड्रोनला प्रद्युम्न मानधनी (ड्रोन तज्ञ) यांच्या सहाय्याने जवळपास 400 मीटर उंचीवर नेऊन ढगांमध्ये क्षार-आधारित सीडिंग द्रव्याची फवारणी करण्यात आली. अभ्यासक डॉ. बळीराम बागल यांनी यासंदर्भात माहिती दिली. पारंपरिक पद्धतीने विमानातून सोडियम क्लोराइडची फवारणी करण्यासाठी मोठा खर्च येतो. त्या तुलनेत ड्रोनच्या माध्यमातून कमी खर्चात आणि विशिष्ट ठिकाणी गरजेनुसार सीडिंग करता येईल का, याची पडताळणी करण्यात येत आहे.

विमानांऐवजी ड्रोनचा पर्याय फायदेशीर ठरणार?

कृत्रिम पाऊस पाडण्यासाठी आतापर्यंत विमानांच्या माध्यमातून क्लाउड सीडिंग करण्याची पद्धत वापरली जाते. मात्र, विमानांचा खर्च अधिक असल्याने ड्रोन हा पर्याय कितपत उपयुक्त ठरू शकतो, याचा अभ्यास या प्रयोगातून केला जात आहे. ड्रोनला ढगांच्या विशिष्ट उंचीवर नेऊन फवारणी करता येणे शक्य झाल्यास कृत्रिम पावसाच्या प्रयोगासाठी हा पर्याय तुलनेने सोयीस्कर ठरू शकतो. मात्र, या तंत्राची परिणामकारकता आणि यशस्विता पुढील चाचण्यांमधून स्पष्ट होईल.

शेतकऱ्यांना 5 हजारांची अग्रीम मदत

दरम्यान, राज्यातील दुष्काळी परिस्थिती लक्षात घेऊन सरकारकडून मदतीचे प्रयत्न सुरू आहेत. पीक नुकसानीचे पंचनामे करण्यात आले असून दिवाळीच्या पार्श्वभूमीवर शेतकऱ्यांना 5 हजार रुपयांची अग्रीम मदत देण्यात येत आहे. पिण्याच्या पाण्याची संभाव्य टंचाई लक्षात घेऊन काही ठिकाणी पाणीकपातही सुरू करण्यात आली आहे. अशा परिस्थितीत जालन्यातील ड्रोन क्लाउड सीडिंगचा प्रयोग यशस्वी ठरल्यास कृत्रिम पावसासाठी नवा पर्याय उपलब्ध होण्याची शक्यता आहे.