Mumbai AQI : मुंबईत दिवाळीच्या फटाक्यांमुळे AQI वाढला, ध्वनी प्रदूषण झालं, पण त्याचवेळी दुसरीही सकारात्मक बाजू आली समोर
Mumbai AQI: लक्ष्मीपूजनाच्या दिवशी मोठ्या प्रमाणात फटाके वाजवले गेले यामुळे मुंबईतील हवेची गुणवत्ता ढासळली आहे शिवाय ध्वनी प्रदूषण झालं. पण याशिवाय अजून एक सकारात्मक बाजू समोर आली आहे.
८ नोव्हेंबर रोजी दिवाळी आणि लक्ष्मी पूजन निमित्ताने लोकांनी फटाक्याची आतिषबाजी केली. यामुळे सगळीकडे धूर आणि खराब हवा झाली होती. यामुळे प्रचंड वायू प्रदूषण आणि ध्वनी प्रदूषण झाले. अनेकांनाच्या आरोग्यावर यामुळे परिणाम झाला. पंरतु, दिवाळीच्या काळात फटाक्यांमुळे होणाऱ्या ध्वनिप्रदूषणात गेल्या दोन दशकांत लक्षणीय घट झाल्याचे निरीक्षण समोर आले आहे. २००६ मध्ये दिवाळीदरम्यान फटाक्यांच्या आवाजाची कमाल पातळी १४४.९ डेसिबल इतकी नोंदवण्यात आली होती. २०२६ मध्ये हीच पातळी ९३.१ डेसिबलवर आली आहे. ग्रीन फटाक्यांची वाढती मागणी, फुलबाज्या आणि भुईचक्रांसारख्या कमी आवाजाच्या फटाक्यांची लोकप्रियता यामुळे आवाजाची तीव्रता कमी झाल्याचे सांगितले जात आहे.
फटाक्यांच्या आवाजावर काही प्रमाणात नियंत्रण
याशिवाय, न्यायालयीन कारवाई, ध्वनिप्रदूषणासंदर्भातील नियमांची अंमलबजावणी आणि विविध जनजागृती मोहिमांमुळे फटाक्यांच्या आवाजावर काही प्रमाणात नियंत्रण मिळवण्यात यश आल्याचे पर्यावरण कार्यकर्त्यांचे मत आहे. मात्र, आवाजाची पातळी कमी झाली असली तरी निवासी भागांमध्ये ध्वनिप्रदूषण अद्यापही निर्धारित मर्यादेपेक्षा अधिक असल्याची चिंता व्यक्त केली जात आहे. त्यामुळे नियमांची अधिक कठोर अंमलबजावणी करण्याची गरज अधोरेखित होत आहे.
हवेच्या गुणवत्तेतही सुमारे ३० टक्क्यांनी सुधारणा
दरम्यान, गेल्या वर्षीच्या तुलनेत यंदा मुंबईच्या दिवाळीतील हवेच्या गुणवत्तेतही सुमारे ३० टक्क्यांनी सुधारणा झाली आहे. २०२५ मध्ये मुंबईचा सरासरी हवा गुणवत्ता निर्देशांक (AQI) १८८ म्हणजेच खराब श्रेणीत होता. तर २०२६ मध्ये तो १३२ वर आला असून मध्यम श्रेणीत नोंदवण्यात आला आहे. मात्र, दिवाळीच्या रात्री फटाक्यांच्या आतषबाजीमुळे अनेक भागांतील हवेची गुणवत्ता अचानक खालावल्याचे दिसून आले. अंधेरी येथे रात्री ८ वाजता P 2.5 ची पातळी ४२ होती. मात्र अवघ्या दोन तासांत ती वाढून ५९७ वर पोहोचली. मालाडमध्ये 2.5 ची पातळी ६०६ पर्यंत नोंदवण्यात आली, तर चेंबूरमध्ये रात्री १० वाजता पातळी ४८० वर गेली.
एकूणच, मुंबईत दिवाळीदरम्यान हवेच्या गुणवत्तेत सरासरी सुधारणा झाली असली तरी रात्रीच्या वेळी फटाक्यांमुळे प्रदूषणात मोठी वाढ होत असल्याचे स्पष्ट झाले आहे. त्यामुळे ध्वनी आणि वायुप्रदूषण रोखण्यासाठी जनजागृतीसोबतच नियमांची प्रभावी आणि कठोर अंमलबजावणी करणे आवश्यक आहे.
