Unique Village: एकतर लग्न नाही तर वेश्या व्यवसाय; भारतातील ‘या’ गावाची मुलींसाठी भलतीच प्रथा

गुजरातच्या अहमदाबादपासून २०० किलोमीटर अंतरावर असलेल्या एका गावात, लैंगिक समानतेची कल्पना पूर्णपणे निरर्थक ठरते. येथील मुलींसमोर फक्त दोनच पर्याय आहेत: एकतर सात-आठ वर्षांच्या वयात लग्न ठरवणे किंवा वेश्याव्यवसायात उतरण्यास तयार राहणे. ‘वेश्यांचे गाव’ म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या वाडिया गावातील महिला, त्यांच्यावर ऐतिहासिकदृष्ट्या लादलेल्या भूमिकांमधून मुक्त होण्यासाठी संघर्ष करत आहेत. पिढ्यानपिढ्या या भटक्या जमातीतील महिलांना लैंगिक व्यापारात ढकलले गेले आहे, तर पुरुष त्यांचे एजंट म्हणून काम करतात. ही प्रथा आजही सुरू आहे.

बनासकांठा जिल्ह्यातील ७५० लोकसंख्या असलेल्या या गावातील पुरुष दररोज सकाळी पालनपूर-थारड महामार्गावर जातात. ते महामार्गावर कामाच्या शोधात नव्हे, तर ट्रक ड्रायव्हर, वाटसरू आणि जवळपासच्या गावांतील व शहरांतील पुरुषांना आपल्या महिलांचे गिऱ्हाईक बनवण्यासाठी रांगेत उभे राहतात. भारतात बालविवाहावर बंदी आहे, पण वाडिया गाव अजूनही भूतकाळातच जगत आहे. येथे भूतकाळ वर्तमानावर वर्चस्व गाजवतो. आपल्या मुलींचे लग्न ठरवणे हा एक सुरक्षित उपाय मानला जातो, ज्यामुळे त्यांना लैंगिक व्यवसायात ढकलले जाण्यापूर्वी गावाबाहेर लग्न करता येते. वाडियामधील अनेक कुटुंबांसाठी, आपल्या मुलींना वेश्याव्यवसायापासून दूर ठेवण्याचा हा एकमेव मार्ग आहे.

याच गावात वाढलेली एक १९ वर्षांची मुलगी या संघर्षाचे उत्तम उदाहरण आहे. तिची आई आणि आजी दोघीही वेश्याव्यवसाय करतात. ती जवळच्याच एका महाविद्यालयात नर्स होण्यासाठी शिक्षण घेत आहे. वयाच्या ११ व्या वर्षी तिचा साखरपुडा झाला आणि १८ व्या वर्षी तिचे लग्न झाले. पीटीआयला सांगताना ती म्हणाली, “मी लहानपणापासून माझ्या वडिलांना आणि काकांना माझ्या आई आणि आजीसाठी गिऱ्हाईक आणताना पाहत मोठी झाले. माझ्या आईने मला सांगितले की त्यांना यात जबरदस्तीने ढकलले गेले नव्हते, तर गरिबीमुळे प्रत्येकजण हा सामान्य व्यवसाय करत असे. त्यामुळे माझे वडील माझे खरे वडील आहेत की नाही, याची माझ्या आईला खात्री नव्हती. पण मला या धंद्यात ढकलणार नाही, असा माझ्या आईचा दृढनिश्चय होता. वयाच्या ११ व्या वर्षी एका सामूहिक समारंभात माझा साखरपुडा झाला आणि १८ व्या वर्षी माझे लग्न झाले. ती अशा अनेक मुलींपैकी एक आहे.”