GK: रेल्वेच्या एका चाकाचं वजन किती असतं? किंमत वाचून धक्काच बसेल
GK: तुम्ही कधी विचार केला आहे का की रेल्वेच्या एका चाकाचे वजन किती असेल आणि त्याची किंमत किती असेल? चला जाणून घेऊया...
रेल्वेच्या एका चाकाचे वजन किती असते हे ऐकल्यावर तुम्हाला खरंच धक्का बसू शकतो! भारतीय रेल्वे आणि ट्रेनबद्दल अनेक रोचक गोष्टी आहेत, ज्या सामान्य लोकांना माहीत नसतात. ट्रेनच्या एका चाकाचे वजन इतके असते की, ५-१० मजबूत माणसे मिळूनही ते सहज हाताने उचलू शकत नाहीत. स्टील अथॉरिटी ऑफ इंडिया (SAIL) आणि रेल्वे विभागाच्या माहितीनुसार, ट्रेनच्या इंजिन आणि डब्यांमध्ये वेगवेगळ्या प्रकारची आणि वजनाची चाके वापरली जातात.
सर्वात जड चाके सामान्यतः EMU/मेमू किंवा लोकल ट्रेनच्या डब्यांमध्ये आढळतात, ज्याचे वजन अंदाजे ४२३ किलो असते. सामान्य ब्रॉड गेज ट्रेनच्या डब्यात (कोच) बसवलेल्या एका चाकाचे वजन ३८४ ते ३९४ किलो पर्यंत असते. आधुनिक लाल रंगाच्या LHB कोचमध्ये (ज्या आता बहुतेक नव्या ट्रेनांमध्ये वापरल्या जातात) एका चाकाचे वजन सुमारे ३२६ किलो असते.
इंजिनच्या चाकांबद्दल बोलायचे तर ते डब्यांच्या चाकांपेक्षा जास्त जड आणि मजबूत असतात, कारण त्यांना संपूर्ण ट्रेन ओढण्याची जबाबदारी असते. डिझेल इंजिनच्या एका चाकाचे वजन सुमारे ५२८ किलो असते, तर इलेक्ट्रिक इंजिन (जसे WAP-5 किंवा WAG-9) च्या चाकाचे वजन ५५४ किलोपर्यंत पोहोचते. नॅरो गेज ट्रेनच्या इंजिनमध्ये मात्र चाके तुलनेने हलकी असतात, ज्यांचे वजन कमीत कमी १४४ किलो असते.
आता येणारे आणखी एक आश्चर्यजनक तथ्य म्हणजे ट्रेनच्या एका चाकाची किंमत! रेल्वे मंत्रालयाच्या अधिकाऱ्यांच्या माहितीनुसार आणि काही रिपोर्ट्समध्ये सांगितले जाते की, भारतीय रेल्वे अनेक चाके आयात करते आणि एका चाकाची किंमत सुमारे ७०,००० रुपये असते. हे ऐकून तुम्हाला आश्चर्य वाटेल की, एका चाकाची किंमत सामान्य बाइकपेक्षा जास्त आहे!
एक सामान्य कोचमध्ये ८ चाके असतात (४ बोगी, प्रत्येक बोगीमध्ये ४ चाके). एका ट्रेनमध्ये इंजिनसह २०-२५ कोच असू शकतात. म्हणजे फक्त चाकांवरच लाखो-कोटी रुपयांचा खर्च येतो. ही चाके विशेष स्टीलपासून बनवलेली असतात, ज्यांना जास्त टिकाऊपणा, भार सहन करण्याची क्षमता आणि रेल्वे ट्रॅकवर सुरक्षित धावण्यासाठी खास डिझाइन असते.
