साबण, कंगवा विकून काढले दिवस, ‘शोले’मध्ये काम करून मिळाले 3 रुपये, एका डागलॉगने बदललं या अभिनेत्याचं नशीब

हिंदी चित्रपटसृष्टीतील ज्येष्ठ विनोदी अभिनेते जगदीप यांचा जीवनप्रवास हा संघर्ष, जिद्द आणि प्रतिभेचा प्रेरणादायी इतिहास मानला जातो. 29 मार्च 1939 रोजी जन्मलेल्या जगदीप यांचे मूळ नाव इश्तियाक अहमद जाफरी होते. वडिलांच्या अकाली निधनानंतर आणि 1947 च्या भारताच्या फाळणीमुळे त्यांच्या कुटुंबाची आर्थिक परिस्थिती पूर्णपणे ढासळली. उदरनिर्वाहासाठी लहान वयातच त्यांना रस्त्यावर विविध कामे करावी लागली.

याच संघर्षाच्या काळात 1951 मध्ये त्यांच्या आयुष्यात एक मोठे वळण आले. दिग्दर्शक बी. आर. चोप्रा आपल्या पहिल्या अफसाना या चित्रपटासाठी बालकलाकारांचा शोध घेत होते. कामाच्या शोधात फिरत असताना एका एजंटने इश्तियाक यांना चित्रपटातील एका नाट्यदृश्यात टाळ्या वाजवण्याच्या बदल्यात दिवसाला केवळ तीन रुपये मानधनाची ऑफर दिली.

3 रुपयांपासून सुरुवात

चित्रपटाच्या चित्रीकरणादरम्यान मुख्य बालकलाकाराला अवघड उर्दू संवाद बोलता येत नव्हते. उर्दू भाषेवर उत्तम प्रभुत्व असलेल्या इश्तियाक यांनी तात्काळ मेकअप करून ती भूमिका साकारण्याची तयारी दर्शवली. त्यांच्या आत्मविश्वासाने प्रभावित होऊन बी. आर. चोप्रा यांनी त्यांचे मानधन थेट दुप्पट करत सहा रुपये केले. याच क्षणापासून हिंदी चित्रपटसृष्टीला एक असामान्य कलाकार मिळाला.

कारकिर्दीच्या सुरुवातीला जगदीप यांनी गंभीर आणि भावनिक बालकलाकार म्हणून स्वतःची वेगळी ओळख निर्माण केली. फुटपाथ या चित्रपटात त्यांनी ज्येष्ठ अभिनेते दिलीप कुमार यांच्या बालपणीची भूमिका साकारली होती. या चित्रपटातील एका प्रसंगात त्यांनी अत्यंत प्रभावी रडण्याचा अभिनय केला. त्यांच्या अभिनयाने प्रभावित होऊन दिलीप कुमार यांनी त्यांना 100 रुपयांचे रोख बक्षीस दिल्याची आठवण आजही चित्रपटसृष्टीत सांगितली जाते.

8 जुलै रोजी निधन

जगदीप यांनी आपल्या अभिनयाचा वारसा पुढील पिढीकडेही दिला. त्यांचे पुत्र जावेद जाफरी हे हिंदी चित्रपटसृष्टीतील लोकप्रिय अभिनेते, नर्तक आणि सूत्रसंचालक आहेत, तर नावेद जाफरी यांनी दूरदर्शन क्षेत्रात स्वतःची ओळख निर्माण केली. त्यांचे नातू मीजान जाफरी हे देखील अभिनय क्षेत्रात कार्यरत आहेत.

वयोमानानुसार प्रकृती खालावत गेल्याने 8 जुलै 2020 रोजी मुंबईतील राहत्या घरी जगदीप यांचे निधन झाले. केवळ तीन रुपयांच्या मानधनापासून सुरुवात करून हिंदी चित्रपटसृष्टीतील सर्वाधिक लोकप्रिय विनोदी अभिनेत्यांपैकी एक होण्यापर्यंतचा त्यांचा प्रवास आजही अनेक कलाकारांसाठी प्रेरणादायी मानला जातो. त्यांच्या अभिनयाची जादू आजही रसिकांच्या मनात तितकीच ताजी आहे.