भारताची मोठी चिंता मिठली, या छोट्या देशाने मैत्री निभावली, युद्धकाळात करतोय खोऱ्याने तेल पुरवठा

इराण युद्धामुळे जगभरातील देशांवर इंधनाचे मोठे संकट उभे राहिले आहे. इराण- अमेरिका आणि इस्रायल युद्ध आणि रशिया-युक्रेन युद्धामुळे भारताने इंधन खरेदीची रणनीती बदलली आहे. आता आफ्रीकन देश अंगोला भारतासाठी एक महत्वाचा इंधन पुरवणारा देश म्हणून समोर आला आहे. भारत रशियावरील अवलंबित्व कमी करण्यासाठी अंगोलामधून जास्त इंधन खरेदी करत आहे. अलिकडे भारताने अंगोलाहून सुमारे २० लाख बॅरल कच्चे तेल खरेदी केले आहे. ही खरेदी इंडियन ऑईल कार्पोरेशनने केली आहे. ज्यात हंगो आणि क्लोव्ह ग्रेडच्या प्रत्येकी १० लाख बॅरल इंधनाचा समावेश आहे.

ही डील ExxonMobil द्वारे झाली आहे. हे दोन्ही प्रकारचे इंधन आशियाई रिफायनरीसाठी उत्तम मानले जाते. कारण यापासून जास्त पेट्रोल-डिझेल बनते. अंगोला, नायजेरिया नंतर आफ्रीकेचा दुसरा सर्वात मोठा इंधन उत्पादक देश आहे. येथे रोज सुमारे ११ लाख बॅरल कच्चे तेल निघते. या देशाच्या जवळ सुमारे ७.७८ अब्ज बॅरल तेलाचे भंडार आहे. यामुळे भारतासारख्या देशांसाठी एक महत्वपूर्ण पर्याय बनत चालला आहे.

भारताने बदलली रणनीती

भारत आता केवळ एकाच देशावर निर्भर राहू इच्छीत नाही. या कारणाने त्याने दुसऱ्या देशांशी इंधन खरेदी वाढवली आहे. Shell मधून अबू धाबीचे मर्बन ऑईल, मर्करिया ग्रुपमधून अपर झाकुम आणि पेट्रोब्रासकडून ब्राझीलचे Buzios इंधन खरेदी केले आहे. यामुळे भारताने आपला पुरवठा सुरक्षित आणि संतुलित केले आहे.

२०२२ मध्ये रशिया सर्वात मोठा पुरवठादार

२०२२ मध्ये झालेल्या रशिया-युक्रेन युद्धानंतर, रशियाने भारताला स्वस्तात मोठा तेल पुरवठा केला. मात्र, त्यानंतर रशियावर कठोर निर्बंध लादण्यात आले, ज्यामुळे भारताने आपली रणनीती बदलली. डिसेंबरमध्ये, रशियाकडून होणारी तेल आयात दोन वर्षांतील नीचांकी पातळीवर पोहोचली, तर ओपेक देशांकडून होणारी आयात वाढली.

आफ्रीकन देशातून आयात वाढली

सरकारने गॅसचे पर्यायी स्रोत शोधणे, ओमान, नायजेरिया आणि अंगोलाकडून खरेदी वाढवण्याची निर्णय घेतला आहे. आकडेवारीनुसार फेब्रुवारी २०२६ मध्ये एकूण एलएनजीची आयात १९.३ लाख टन होती. जी मार्च २०२६ मध्ये घटून १६.७ लाख टन राहिली होती. म्हणजे सुमारे १३ टक्के कमी आली आहे. कतारमधून आयातीत मोठी घसरण झाली आहे. अमेरिका, ओमान, नायजेरिया आणि अंगोला येथून आयात ( १,४१,४४९ टनाने वाढून २,०८,०५९ ) वाढली आहे. युएईमधून आयातीत कमी झाली आहे. ज्यामुळे पुरवठ्यात बदल स्पष्ट दिसत आहे.

अंगोला इंधनाचा तिसरा सर्वात मोठा पुरवठादार

मार्च २०२६ मध्ये अंगोलामधून कच्चे तेलाचा तिसरा सर्वात मोठा पुरवठादार म्हणून पुढे आला आहे. ज्याच्या सप्लायमध्ये रशियानंतर सर्वात जास्त वाढ झाली आहे. आकड्यानुसार रशियातून आयात १,०४२ ने वाढून १,९७५ हजार बॅरल झाली आहे. इराककडून आयात घटून ९६९ ने घटून २३५ राहिली आहे. सौदी अरबमधून आयात १,०३६ वरुन ५७२ झाली आहे. युएई, अमेरिका आणि नायजेरियामधून आयातीत कमी झाली आहे. मात्र, अंगोलाहून आयात १०३ ने वाढून ३२७ हजार बॅरलला गेली आहे. एकूण आयात फेब्रुवारीच्या ५,२०२ ने घटून मार्चमध्ये ४,४३९ हजार बॅरल राहिली आहे. म्हणजे एकूण १५ टक्के घसरण झाली आहे.