लिंबू खाल्ल्यानंतर डोळे अचानक बंद का होतात?
अनेकदा तुम्हाला असे वाटले असेल की लिंबू चाटताच तुमचे डोळे अचानक बंद होतात आणि एक वेगळ्याच प्रकारची प्रतिक्रिया येते. लिंबाशिवाय चिंच आणि इतर आंबट पदार्थांवर देखील अशीच प्रतिक्रिया असते. हे का घडते माहीत आहे का? संशोधनात असे दिसून आले आहे की आंबट चव मज्जातंतू आणि मेंदूला असे काही संकेत पाठवते. ज्यामुळे डोळे बंद करण्याची प्रतिक्रिया सक्रिय होते.
लिंबू प्रत्येक हंगामात खाल्ले जाते आणि त्याची चव लोकांना खूप आवडते. बरेच लोक मीठ लावून थेट लिंबू चाटतात, ज्यामुळे त्यांची मळमळ दूर होते. तुम्ही कधी पाहिले आहे का की कोणी लिंबाचा तुकडा चाटला की त्याचे डोळे आपोआप बंद होतात आणि चेहरा आकुंचन पावतो. हा विनोद नाही, तर आपल्या शरीराची नैसर्गिक प्रतिक्षेप प्रतिक्रिया आहे. आंबट चव आपल्या मेंदूवर आणि मज्जातंतूंवर इतक्या वेगाने परिणाम करते की शरीर कोणताही विचार न करता लगेच प्रतिक्रिया देण्यास सुरवात करते. संशोधनात असे सूचित केले गेले आहे की ह्यामागे चव, मज्जातंतू आणि मेंदू यांचा समन्वय आहे. वैज्ञानिक संशोधनानुसार, जेव्हा लिंबू जिभेला स्पर्श करते तेव्हा त्यात असलेले सायट्रिक ऍसिड आपल्या चाचणी कळ्यांना एक तीक्ष्ण सिग्नल पाठवते.
हा सिग्नल ट्रायजेमिनल मज्जातंतू आणि चेहर्यावरील मज्जातंतूद्वारे थेट मेंदूपर्यंत पोहोचतो. ही आम्लयुक्त उत्तेजन इतकी तीव्र असते की मेंदू त्यास सौम्य धोका किंवा अत्यंत उत्तेजक घटक म्हणून ओळखतो आणि शरीराला त्वरित बचावात्मक प्रतिसाद देण्याची आज्ञा देतो. या प्रक्रियेत, डोळे बंद करणे एक प्रकारचे संरक्षणात्मक प्रतिक्षेप मानले जाते. ज्याप्रमाणे लख्ख प्रकाशात किंवा जोरदार वाऱ्यात डोळे आपोआप बंद होतात, त्याचप्रमाणे आंबट चवची तीव्रता मेंदूला काही क्षणांसाठी डोळे बंद करण्याचे संकेत देते. ही प्रतिक्रिया आपल्याला अचानक अस्वस्थ संवेदनेपासून वाचविण्याचे कार्य करते.
तुम्हाला हे जाणून आश्चर्य वाटेल की आपण लिंबू चाटताच आपल्या तोंडाला पाणी येते, जो या प्रतिक्रियेचा एक भाग आहे. आंबट चवमुळे लाळ ग्रंथी खूप सक्रिय होतात, ज्यामुळे तोंडात असलेले आम्ल पातळ केले जाऊ शकते. या काळात चेहर् याचे स्नायू आकुंचन पावतात आणि डोळे बंद होतात, त्यामुळे संपूर्ण चेहरा एकाच वेळी प्रतिक्रिया देताना दिसतो. ही प्रतिक्रिया प्रत्येक व्यक्तीमध्ये सारखी नसते. ज्या लोकांच्या मज्जातंतू अधिक संवेदनशील असतात अशा लोकांमध्ये डोळे अधिक द्रुतपणे आणि जास्त काळ बंद होतात. मुलांमध्ये हा प्रतिक्षेप आणखी स्पष्ट होतो, कारण त्यांची मज्जासंस्था उत्तेजनासाठी अधिक संवेदनशील असते. आरोग्य तज्ज्ञांच्या मते, लिंबू चाटताना डोळे बंद करणे किंवा कोणतीही जास्त आंबट वस्तू चाटणे ही काही विचित्र सवय नाही, तर शरीराची एक स्मार्ट आणि नैसर्गिक प्रतिक्रिया आहे. हे दर्शविते की आपला मेंदू अस्वस्थ अनुभवांपासून आपले संरक्षण करण्यासाठी चव, मज्जातंतू आणि स्नायू समक्रमित करण्यासाठी किती वेगाने कार्य करते. पुढच्या वेळी जेव्हा आपण लिंबू चाटता आणि डोळे बंद करता तेव्हा समजून घ्या की आपले शरीर आपल्याला सुरक्षित ठेवण्याचा प्रयत्न करीत आहे.
लिंबू हा अत्यंत पोषक आणि औषधी गुणधर्म असलेला फळपदार्थ असून आरोग्यासाठी अनेक प्रकारे फायदेशीर मानला जातो. लिंबूमध्ये भरपूर प्रमाणात व्हिटॅमिन सी, अँटिऑक्सिडंट्स आणि फायटोन्यूट्रिएंट्स असतात, जे रोगप्रतिकारक शक्ती वाढवण्यास मदत करतात. नियमित लिंबू सेवन केल्यास सर्दी-खोकला, ताप, घसा दुखणे यांसारख्या संसर्गांपासून संरक्षण मिळते. लिंबू शरीरातील विषारी घटक बाहेर टाकण्यास मदत करतो आणि यकृताचे कार्य सुधारतो. तसेच तो पचनसंस्था सक्रिय करून आम्लता, अपचन, गॅस यांसारख्या समस्या कमी करतो. सकाळी कोमट पाण्यासोबत लिंबू घेतल्यास मेटाबॉलिझम सुधारतो आणि शरीराला ताजेपणा मिळतो.
लिंबू त्वचा, हृदय आणि वजन नियंत्रणासाठीही उपयुक्त आहे. व्हिटॅमिन सीमुळे कोलेजन निर्मिती वाढते, त्यामुळे त्वचा निरोगी, उजळ आणि तजेलदार दिसते. लिंबूमधील अँटिऑक्सिडंट्स त्वचेवरील डाग, सुरकुत्या कमी करण्यास मदत करतात. लिंबू रक्तातील खराब कोलेस्ट्रॉल कमी करून हृदयाचे आरोग्य जपतो. तसेच लिंबू भूक नियंत्रित ठेवतो, त्यामुळे वजन कमी करण्यास मदत मिळते. लिंबूमध्ये असलेले पोटॅशियम रक्तदाब नियंत्रित ठेवण्यास उपयुक्त ठरते. मात्र अति प्रमाणात लिंबू सेवन केल्यास दातांवर परिणाम किंवा अॅसिडिटी होऊ शकते, म्हणून योग्य प्रमाणात लिंबू खाणे आरोग्यासाठी फायदेशीर ठरते.
