
कर्मचारी भविष्य निर्वाह निधी संघटनेने (ईपीएफओ) आपल्या कोट्यवधी सदस्यांसाठी मोठी सुविधा जाहीर केली आहे. एप्रिल 2026 पासून, सदस्य त्यांच्या भविष्य निर्वाह निधीचा काही भाग थेट यूपीआयद्वारे काढू शकतील आणि ही रक्कम त्वरित त्यांच्या बँक खात्यात पोहोचेल. पैसे काढण्याची प्रक्रिया जलद आणि सुलभ करण्यासाठी हा बदल करण्यात आला आहे.
नवीन प्रणालीमध्ये, सदस्य त्यांच्या यूपीआय पिनद्वारे सुरक्षित पद्धतीने पीएफ काढू शकतील. पीएफ खात्यात निश्चित किमान रक्कम ठेवली जाईल, तर उर्वरित रक्कम थेट बँक खात्यात पाठवली जाऊ शकते. खात्यात आल्यानंतर हे पैसे डिजिटल पेमेंट, एटीएम किंवा डेबिट कार्डद्वारे वापरता येतील.
सध्या पीएफमधून पैसे काढण्यासाठी दावा करावा लागतो. ऑटो-सेटलमेंट सिस्टममध्येही, पैसे येण्यास सुमारे तीन दिवस लागतात. दरवर्षी 5 कोटींहून अधिक दावे येतात, त्यापैकी बहुतेक पीएफ पैसे काढण्याशी संबंधित असतात. हा ताण कमी करण्यासाठी ही नवी व्यवस्था तयार करण्यात येत आहे.
यापूर्वी ऑटो सेटलमेंट अंतर्गत 1 लाख रुपयांपर्यंत पैसे काढणे शक्य होते, जे वाढवून 5 लाख रुपये करण्यात आले आहे. यामुळे आजारपण, शिक्षण, लग्न किंवा तीन दिवसांत घर खरेदी करणे यासारख्या गरजा भागविण्यास मदत होईल.
सूत्रांनी दिलेल्या माहितीनुसार, ईपीएफओकडे बँकिंग परवाना नाही, त्यामुळे ते खात्यातून थेट पैसे काढण्याची परवानगी देऊ शकत नाहीत. पण ईपीएफओची सेवा बँकांइतकीच सोपी आणि वेगवान व्हावी अशी सरकारची इच्छा आहे.
ऑक्टोबर 2025 मध्ये, ईपीएफओच्या केंद्रीय विश्वस्त मंडळाने आंशिक पैसे काढण्यासाठीच्या नियमांच्या सुलभीकरणाला मान्यता दिली होती. पूर्वी 13 गुंतागुंतीच्या परिस्थिती होत्या, आता त्या तीन श्रेणींमध्ये कमी करण्यात आल्या आहेत – अत्यावश्यक गरजा (आजारपण, शिक्षण आणि विवाह), निवासी गरजा आणि विशेष परिस्थिती. आता सदस्य पात्र रकमेच्या 100% पर्यंत काढू शकतील, तर 25% रक्कम सुरक्षित असेल, जेणेकरून 8.25% व्याज आणि चक्रवाढ यांचा लाभ कायम राहील.
महामारीच्या काळात, ईपीएफओने लोकांना तातडीने मदत देण्यासाठी ऑनलाइन स्व-सेटलमेंट सुरू केले होते. आता तोच अनुभव आणखी चांगला बनवून नवी व्यवस्था लागू केली जात आहे.
ईपीएफओच्या या उपक्रमामुळे सुमारे 8 कोटी ग्राहकांना दिलासा मिळणार आहे. कागदोपत्री नसलेली आणि जलद तोडगा काढण्याची ही प्रणाली कर्मचार् यांना आर्थिक स्वातंत्र्य देईल आणि त्यांचे जीवन सुलभ करेल.