Gen Z Gold Investment: गोल्ड मार्केटचा चेहरा बदलणार, Gen Z ची 315 लाख कोटी सोन्यावर नजर, इतक्या वर्षांची परंपरा झटक्यात मोडणार

भारतातील सोन्याची पुढची लाट पारंपरिक दुकानांमधून नव्हे, तर मोबाईल फोनमधून सुरू होऊ शकते. वर्ल्ड गोल्ड कौन्सिलच्या ‘गोल्डन फ्लाईट 2047’ या नवीन अहवालानुसार, आजच्या ‘जनरेशन झेड’ पिढीकडे घरांमध्ये साठवलेल्या अंदाजे 31,000 टन सोन्याला आधुनिक उपयोगात आणण्याची मोठी संधी आहे. या सोन्याचे मूल्य अंदाजे 315 लाख कोटी रुपये असल्याचा अंदाज आहे. अहवालानुसार, ‘जनरेशन झेड’, म्हणजेच 1997 ते 2021 दरम्यान जन्मलेले तरुण, सोन्याकडे केवळ दागिने किंवा कौटुंबिक वारसा म्हणून पाहत नाहीत. त्यांच्यासाठी सोने हा एक गुंतवणुकीचा पर्याय देखील आहे. म्हणूनच डिजिटल गोल्ड आणि इतर ऑनलाइन गुंतवणुकीच्या पर्यायांमध्ये त्यांची रुची वाढत आहे.

या पिढीसाठी, सोने खरेदी करण्याची सोपी प्रक्रिया, गरजेनुसार रोख रकमेत रूपांतरित करण्याची सोय, गरजेनुसार खरेदी आणि जबाबदारीने सोन्याची खरेदी करणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. तरुण प्रथम ऑनलाइन माहिती गोळा करतात आणि नंतर त्यांच्या गरजेनुसार ऑनलाइन किंवा ऑफलाइन खरेदी करतात. अहवालानुसार, 2035 पर्यंत ‘जनरेशन झेड’ची (Gen Z) एकूण ग्राहक खर्च करण्याची क्षमता जवळपास 2 ट्रिलियन डॉलर्सपर्यंत पोहोचू शकते. परिणामी, ही पिढी भारताच्या सुवर्ण बाजारासाठी महत्त्वपूर्ण ठरू शकते. भारतीय घरांमध्ये असलेले 31,000 टनांहून अधिक सोने देशासाठी एक महत्त्वपूर्ण आर्थिक संधी दर्शवते. अहवालानुसार, जर या सोन्याचा अगदी लहानसा भाग जरी औपचारिक वित्तीय प्रणालीमध्ये आणला गेला, तर त्याचे देशाच्या वित्तीय बाजारासाठी तीन महत्त्वपूर्ण फायदे होऊ शकतात. पहिले, यामुळे बाजारात निधीची उपलब्धता वाढू शकते. दुसरे, गुंतवणुकीसाठी अधिक भांडवल उभारले जाऊ शकते. तिसरे, भारताची परदेशातून सोने आयात करण्याची गरजही काही प्रमाणात कमी होऊ शकते.

वर्ल्ड गोल्ड कौन्सिलने सुचवले आहे की, सुवर्ण मुद्रीकरण योजना, सोन्याचा पुनर्वापर, इलेक्ट्रॉनिक गोल्ड रिसिट्स, डिजिटल गोल्ड, बुलियन बँकिंग आणि सोन्यावर आधारित वित्तीय उत्पादने भारतात एकत्रित केली पाहिजेत. जर असे झाले, तर घरात साठवलेले सोने केवळ तिजोरीत पडून राहणार नाही, तर गरजेनुसार गुंतवणूक आणि आर्थिक कामांसाठी वापरले जाऊ शकेल. यामुळे प्रत्यक्ष आणि डिजिटल सोन्याच्या बाजारपेठांमध्ये अधिक चांगला समन्वय साधला जाऊ शकतो.

बाजारपेठ किती मोठी?

घरांमध्ये असलेले एकूण सोने: अंदाजे 31,000 टन
मूल्य: अंदाजे ₹315 लाख कोटी
भारताची दागिन्यांची बाजारपेठ (2025): ₹4.5 लाख कोटी
भविष्यातील योजना: सुवर्ण मुद्रीकरण योजना, पुनर्वापर आणि डिजिटल सोन्याचे एकत्रीकरण.

सोन्याची बाजारपेठ सुधारण्यासाठी 5 प्रमुख उपाय

• घरगुती सोन्याचे गुंतवणुकीत रूपांतर करणे.
• भारताच्या सोन्याच्या गरजेपैकी 10-15% गरज देशांतर्गत खाणींमधून पूर्ण करणे.
• भारताला जगातील सर्वात मोठा सोन्याच्या दागिन्यांचा निर्यातदार बनवणे.
• आजच्या तरुणांच्या पसंतीनुसार आधुनिक दागिन्यांचे उत्पादन करणे.
• सोन्याला केवळ वैयक्तिक बचत न मानता देशाची आर्थिक ताकद म्हणून ओळखणे.