इन्कम टॅक्स रिटर्न उशिरा भरल्यास किती दंड होतो? उत्पन्नानुसार बदलणारे ‘हे’ महत्त्वाचे नियम आवर्जून वाचा
निश्चित मुदतीनंतर ITR फाइल केल्यामुळे आर्थिक फटका बसलेल्या 'तक्रारदार' करदात्यांसाठी आयकर कायद्याचे नियम समजून घेणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. 31 जुलैनंतर विलंबित रिटर्न भरल्यास करदात्यांना केवळ दंडच भरावा लागत नाही, तर शेअर बाजारातील किंवा व्यवसायातील तोटा पुढील वर्षांच्या उत्पन्नातून वजा करण्यासाठी पुढे (Carry forward) नेता येत नाही.
करदात्यांच्या उशीर करण्याच्या सवयीमुळे लागू होणारा आणि खिशाला थेट कात्री लावणारा मुख्य ‘आरोपी’ म्हणजेच लेट फाईलिंग पेनल्टी होय. प्राप्तिकर नियमांनुसार, तुमचे वार्षिक उत्पन्न 5 लाख रुपयांपर्यंत असल्यास 1,000 रुपये, तर 5 लाख रुपयांपेक्षा जास्त उत्पन्न असल्यास थेट 5,000 रुपयांचा दंड आकारला जातो. हा दंड टाळण्यासाठी नेहमी वेळेत रिटर्न भरणे फायदेशीर ठरते.
आज 31 जुलै रोजी इन्कम टॅक्स रिटर्न म्हणजेच आयटीआर भरण्याची शेवटची तारीख आहे. जर तुम्ही आजही आयटीआर भरू शकत नसाल तर घाबरून जाण्याची गरज नाही. 31 जुलैनंतरही तुम्ही आयटीआर दाखल करू शकता. मात्र, अंतिम मुदत संपल्यानंतर आयटीआर भरल्यास विलंब शुल्क भरावे लागू शकते. हा दंड प्रत्येकासाठी समान नाही, परंतु आपल्या एकूण वार्षिक उत्पन्नाच्या आधारे निश्चित केला जातो आणि प्रत्येक व्यक्तीमध्ये बदलू शकतो. अशा परिस्थितीत, अंतिम मुदतीनंतर आयटीआर भरण्यासाठी कोणाला किती दंड भरावा लागेल ते जाणून घेऊया.
विलंब शुल्क भरावे लागणार
अंतिम मुदतीनंतर आयटीआर भरल्यास दंड इन्कम टॅक्स कायद्यानुसार, विलंब शुल्क हे तुमच्या एकूण करपात्र उत्पन्नावर अवलंबून असते, तुम्ही कोणत्या आयटीआर फॉर्म भरला आहे यावर नाही. हे नियम पुढीलप्रमाणे आहेत. जर तुमचे एकूण उत्पन्न 5 लाख रुपयांपर्यंत असेल तर जास्तीत जास्त 1000 रुपये विलंब शुल्क आकारले जाईल. जर तुमचे एकूण उत्पन्न 5 लाख रुपयांपेक्षा जास्त असेल तर 5000 रुपये विलंब शुल्क आकारले जाईल.
तुमचे उत्पन्न जितके जास्त तितके जास्त शुल्क त्याच प्रकारे निश्चित केले जाईल. याशिवाय जर कर थकीत असेल तर त्यावर व्याजही भरावे लागू शकते. अशा परिस्थितीत, आयटीआर उशीरा भरण्यापूर्वी आपल्यावर किती अतिरिक्त भार असू शकतो हे समजून घेणे आवश्यक आहे. जर तुमचे एकूण उत्पन्न मूळ कर सवलतीच्या मर्यादेपेक्षा कमी असेल तर बर् याच प्रकरणांमध्ये विलंब शुल्क भरावे लागत नाही. मात्र, जर तुमच्यावर कोणताही कर भरावा लागत असेल तर त्यावर व्याज आकारले जाऊ शकते. अशा परिस्थितीत, उशीरा रिटर्न भरण्याचा कमी उत्पन्नावर कोणताही परिणाम होणार नाही असे समजू नका.
उशिराने आयटीआर भरण्याचे तोटे
आयटीआर वेळेवर दाखल न केल्याने केवळ दंडच नव्हे तर इतर नुकसानही होऊ शकते. टॅक्स रिफंड मिळण्यास विलंब होऊ शकतो. काही प्रकारचे नुकसान पुढील वर्षांत पुढे नेण्याचा अधिकार गमावू शकतात. जर कर थकीत असेल तर त्यावर व्याजही भरावे लागू शकतेय. भविष्यात कर-संबंधित अनुपालन दरम्यान अडचणी येऊ शकतात. आयटीआर परत करण्याची अंतिम तारीख 31 डिसेंबर 2026 आहे. मात्र, जर प्राप्तिकर विभागाने यापूर्वीच तुमचे मूल्यांकन पूर्ण केले तर बिलेटेड रिटर्न भरता येणार नाही.
