नोएल टाटा यांचा ‘टाटा सन्स’च्या IPOला विरोध का आहे? ‘या’ एका गोष्टीमुळे ख्वाडा

देशातील मोठा उद्योग समूह टाटा चर्चेत आला आहे. मुख्य कंपनी ‘टाटा सन्स’ सध्या संभाव्य IPO मुळे उद्योगजगतात ट्रेंडला आहे. रिझर्व्ह बँकेच्या एका निर्णयानंतर कंपनीला शेअर बाजारात लिस्ट होणे भाग पडू शकते. मात्र, या संभाव्य लिस्टिंगवरून कंपनीचे दोन प्रमुख भागधारक टाटा ट्रस्ट्स आणि शापूरजी पालनजी ग्रुप यांच्यात  मतभेद निर्माण झाले आहेत. हा वाद आता केवळ व्यावसायिक न राहता टाटा समूहाच्या मूळ समाजसेवेच्या तत्त्वावर प्रश्नचिन्ह निर्माण करतो आहे.

नेमके प्रकरण काय?

टीसिएस, टाटा मोटर्सवर  नियंत्रण ठेवणारी ‘टाटा सन्स’ ही सध्या एक खासगी कंपनी आहे. मात्र, RBI ने कंपनीला Upper Layer NBFC श्रेणीत समाविष्ट केले आहे. नियमानुसार, या श्रेणीतील कंपन्यांना शेअर बाजारात लिस्ट होणे बंधनकारक असते. यातून सूट मिळावी अशी टाटा सन्सने विनंतीही केली होती. पण ती RBI ने फेटाळून लावली. परिणामी, कायदेशीर पालन करण्यासाठी कंपनीवर आता IPO आणण्याचा दबाव वाढला आहे.

नोएल टाटांचा विरोध, तर शापूरजींचा पाठिंबा

टाटा सन्समध्ये टाटा ट्रस्ट्सचा सर्वाधिक ६६ टक्के वाटा आहे, तर शापूरजी पालनजी ग्रुपकडे १८.३७ टक्के हिस्सा आहे. पण या दोघांच्याही आयपीओबाबतच्या भूमिका पूर्णपणे परस्परविरोधी आहेत. शापूरजी पालनजी मिस्त्री यांच्या मते, कंपनी शेअर बाजारात लिस्ट झाल्यास कारभारात अधिक पारदर्शकता येईल. तसेच भागधारकांना शेअर्सचे योग्य मूल्यही मिळेल.

याउलट, टाटा ट्रस्ट्सचे अध्यक्ष नोएल टाटा यांचा याला विरोध आहे. टाटा सन्सच्या नफ्यातून ट्रस्ट्सच्या माध्यमातून मोठी धर्मादाय आणि सामाजिक कार्ये चालतात. कंपनी लिस्ट झाल्यास सामान्य गुंतवणूकदारांचा आणि नफ्यासाठीचा दबाव वाढेल, ज्यामुळे टाटांचा समाजसेवेचा मूळ उद्देश बाजूला पडेल, अशी भीती आहे.

गुंतवणूकदारांसाठी IPO कधी?

सध्या टाटा समूहात अतर्गत मतभेज सुरू आहेत. RBI च्या निर्णयानंतर संचालक मंडळाने लिस्टिंगच्या प्रक्रियेवर विचार सुरू केला आहे, परंतु गुंतवणूकदारांसाठी लगेचच IPO बाजारात येणार नाही. कंपनीचे व्यवस्थापन आणि कायदेतज्ज्ञ यावर तोडगा काढण्यासाठी इतर कायदेशीर पर्यायांची चाचपणी करत आहेत. त्यामुळे आता टाटा सन्स कोणता मार्ग निवडते, याकडे संपूर्ण शेअर बाजार आणि उद्योगजगताचे लक्ष लागले आहे.