लहान मुलांसाठी कच्चं दूध धोकादायक; होईल गंभीर आजार

milk

Image Credit source: Instagram

अमेरिकेत लिस्टेरियाच्या संसर्गामुळे एका नवजात बाळाचा मृत्यू झाला. या बाळाच्या आईने गरोदरपणात कच्चे दूध प्यायले होते. त्यामुळे त्याचा संसर्ग त्याच्या मुलात झाला आणि त्याचा मृत्यू झाला. गरोदरपणात कच्चे दूध बाळाच्या आरोग्यासाठी हानिकारक ठरू शकते. जन्मानंतर काही वर्षे जरी तुम्ही बाळाला कच्चे दूध पाजले तर ते देखील धोकादायक आहे. विशेषत: जर मूल 5 वर्षांपेक्षा कमी असेल तर त्याला जास्त धोका असतो. 5 वर्षांपेक्षा कमी वयाच्या मुलांना कच्चे दूध का दिले जाऊ नये? या प्रश्नाबाबत आरोग्य तज्ञांनी महत्त्वाची माहिती दिली आहे. आरोग्य तज्ञांच्या मते, कच्च्या दुधात अनेक प्रकारचे धोकादायक बॅक्टेरिया असतात. यामध्ये ई. कोलाईपासून साल्मोनेला बॅक्टेरिया आणि लिस्टेरिओसिसपर्यंत असतात जे बाळाच्या आरोग्यासाठी हानिकारक असतात.

या जीवाणूंमुळे अतिसार, उलट्या, ओटीपोटात दुखणे आणि मुलांमध्ये सेप्सिस आणि लिस्टेरिया सारख्या संक्रमणास देखील कारणीभूत ठरू शकते. जर मूल कच्चे दूध प्यायले तर त्याला अतिसार होऊ शकतो, ज्यामुळे शरीरात पाण्याची कमतरता निर्माण होते. काही प्रकरणांमध्ये, संसर्ग इतक्या वेगाने पसरतो की मुलाची स्थिती गंभीर होते. कच्च्या दुधातून उलट्या आणि अतिसार सामान्य आहे, परंतु काही प्रकरणांमध्ये यामुळे लिस्टेरिओसिस होतो, जो दुधात असलेल्या लिस्टेरियासारख्या संसर्गामुळे होतो. या संसर्गाचा मेंदू आणि मज्जासंस्थेवर परिणाम होतो, जो मुलासाठी प्राणघातक देखील ठरू शकतो. एकदा का या संसर्गाचा परिणाम मेंदूवर गेला की जीव वाचवणे कठीण होते.

5 वर्षापेक्षा कमी वयाच्या मुलांची रोगप्रतिकारक शक्ती योग्य प्रकारे विकसित होत नाही . यामुळे, ते सहजपणे कोणत्याही प्रकारच्या संसर्गास बळी पडू शकतात. तसे तर प्रत्येक मुलाची प्रतिकारशक्ती कमकुवत असणे आवश्यक नाही, परंतु काही मुलांमध्ये असे होते. अशा परिस्थितीत लहान मुलांना कच्चे दूध अजिबात न देण्याचा प्रयत्न करा. 5 वर्षांपेक्षा कमी वयाच्या मुलाला गाईचे जास्त दूध देण्याचा प्रयत्न करा. कारण म्हशीचे दूध पचायला तितकेसे सोपे नसते. गायीचे दूध सहज टाळता येते. होय, ते असे आहे की गायीच्या दुधात जितके जीवनसत्त्वे किंवा लोह नसते. जर तुम्हाला असे वाटत असेल की गायीचे दूध दिल्याने व्हिटॅमिन किंवा लोहाची कमतरता उद्भवू शकते, तर डॉक्टरांच्या सल्ल्याने तुम्ही मुलासाठी त्यांचे औषध चालवू शकता. दूध हे पोषक तत्वांनी समृद्ध असे अन्न आहे ज्यामध्ये प्रथिने, कॅल्शियम, फॉस्फरस, व्हिटॅमिन डी, व्हिटॅमिन बी१२ आणि पोटॅशियम यांसारखे अनेक आवश्यक घटक असतात. दररोज दूध सेवन केल्याने हाडे आणि दात मजबूत राहतात, कारण त्यामध्ये असलेला कॅल्शियम आणि फॉस्फरस हाडांच्या घनतेत वाढ करतो. वाढत्या वयात मुलांच्या शरीरविकासासाठी दूध अत्यंत गरजेचे असते. तसेच, दूधातील प्रथिने स्नायूंच्या वाढीस मदत करतात आणि शरीरात उर्जा टिकवून ठेवतात. नियमित दूध पिण्याने रोगप्रतिकारक शक्ती वाढते, त्यामुळे शरीराला संसर्गांविरुद्ध लढण्यास बळ मिळते.

दूधाचे सेवन केवळ शारीरिकच नव्हे तर मानसिक आरोग्यासाठीही फायदेशीर ठरते. झोपण्यापूर्वी कोमट दूध घेतल्याने मन शांत राहते आणि चांगली झोप लागते. दूधातील अमिनो ऍसिड्स (उदा. ट्रिप्टोफॅन) मूड सुधारण्यात मदत करतात. तसेच, दुधामुळे शरीरातील पाण्याचे प्रमाण संतुलित राहते आणि त्वचा निरोगी व चमकदार दिसते. वृद्ध व्यक्तींमध्ये दररोज दूध घेतल्याने ऑस्टिओपोरोसिससारखे हाडांचे आजार होण्याची शक्यता कमी होते. एकूणच, दूध हे संपूर्ण आणि संतुलित आहाराचा अविभाज्य भाग असून, लहानांपासून मोठ्यांपर्यंत प्रत्येकाने आपल्या दैनंदिन आहारात त्याचा समावेश करावा.

बाळांना दूध पाजण्याचा योग्य मार्ग

• नेहमी पूर्ण उकळलेले दूध द्या
• दूध जास्त काळ उघडे ठेवू नये
• 1 वर्षापेक्षा कमी वयाच्या मुलांना म्हशीचे किंवा गाईचे दूध देऊ नका
• डॉक्टरांच्या सल्ल्याने पाकिटाचे दूध द्यावे