संसद भवन ते राजपथ, कोणते तीर्थ कोणत्या नावाने ओळखले जातात? जाणून घ्या एका क्लिकवर…

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी नुकतेच कर्तव्य भवन 1 आणि 2 सह सेवा तीर्थचे उद्घाटन केले. दिल्लीच्या पॉवर कॉरिडॉरमध्ये परिवर्तन घडवून आणण्याच्या दिशेने हे एक मोठे पाऊल आहे. सेवा तीर्थमध्ये पंतप्रधान कार्यालय, राष्ट्रीय सुरक्षा परिषद सचिवालय आणि कॅबिनेट सचिवालय असेल. गेल्या काही वर्षांत केंद्र सरकारने अनेक प्रमुख ठिकाणांचे नाव बदलले आहे. वसाहतवादी काळातील वारसा काढून टाकणे आणि लोकशाही आणि संवैधानिक मूल्ये मजबूत करणे हे यामागचं उद्दिष्ट आहे. चला तर मग आजच्या लेखात आपण कोणत्या सेवा तीर्थची नावे बदलेली आहेत ते जाणून घेऊयात.

राजपथचे नाव बदलले

राजपथचे नाव बदलून ‘पथ ऑफ ड्यूटी’ असे करण्यात आले आहे. हा बदल सप्टेंबर 2022 मध्ये करण्यात आला. पदपथ राष्ट्रपती भवनापासून इंडिया गेटपर्यंत पसरलेला आहे.

जुने संसद भवन आताचे संविधान भवन

संसदीय कामकाज नवीन इमारतीत हलवण्यात आल्यानंतर, जुन्या संसद भवनाचे नाव संविधान सदन असे ठेवण्यात आले आहे. ही तीच इमारत आहे जिथे 1946 ते 1949 दरम्यान भारतीय संविधान सभेने स्वतंत्र भारताचे संविधान तयार केले होते. परिणामी नव्याने बांधलेल्या संसद भवनाला फक्त संसद भवन असे म्हणतात. आता ते संसदीय कामकाजाचे मुख्य ठिकाण आहे.

साउथ ब्लॉकचे नाव बदलून सेवा तीर्थ करण्यात आले.

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी 13 फेब्रुवारी 2026 रोजी उद्घाटन करून साउथ ब्लॉक कॉम्प्लेक्सचे नाव बदलून सेवा तीर्थ असे ठेवले आहे. या कॉम्प्लेक्समध्ये पंतप्रधान कार्यालय (पीएमओ) आणि कॅबिनेट सचिवालयासह अनेक महत्त्वाची कार्यालये आहेत. मूळतः एक्झिक्युटिव्ह एन्क्लेव्ह म्हणून ओळखले जाणारे सेवा तीर्थ 2 डिसेंबर 2025 रोजी बदलण्यात आले.

केंद्रीय सचिवालय आता कर्तव्य भवन

नव्याने बांधलेल्या जनरल सेंट्रल सेक्रेटरीएट बिल्डिंगला आता अधिकृतपणे कार्तव्य भवन असे म्हणतात. हे नाव कर्तव्य पथात दर्शविलेल्या कर्तव्याच्या मोठ्या थीमशी जुळते.

रेस कोर्स रोड आणि मुघल गार्डनच्या नावात बदल

पंतप्रधानांच्या निवासस्थानाकडे जाणाऱ्या रेसकोर्स रोडचे नाव बदलून लोक कल्याण मार्ग असे करण्यात आले आहे. राष्ट्रपती भवनातील प्रसिद्ध मुघल गार्डनचे नाव देखील अमृत उद्यान असे ठेवण्यात आले आहे. या नामकरणाचा उद्देश “आझादी का अमृत महोत्सव” च्या व्यापक भावनेचे प्रतिबिंबित करणे हा होता.

राजभवनाचे नावही बदलण्यात आले आहे.

विविध राज्यांमध्ये राजभवन म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या सरकारी निवासस्थानांचे नाव लोकभवन असे ठेवण्यात आले आहे, कारण हे नाव वसाहतवादी मानसिकतेचे प्रतिबिंबित करते असा युक्तिवाद केला जात आहे.

( डिस्क्लेमर : या आर्टिकलमध्ये देण्यात आलेली माहिती व उपाय हे सामान्य ज्ञानावर आधारित आहेत. आमचा याला दुजोरा नाही. ते अवलंबण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला जरूर घ्यावा.)