High cholesterol: उच्च कोलेस्ट्रॉल ठरतेय जीवघेण्या आजारांचे कारण, वेळीच व्हा सावध! लक्षणे आणि बचावाचे उपाय जाणून घ्या

आजच्या धकाधकीच्या आणि व्यस्त जीवनशैलीत आरोग्याची काळजी घेणे हे एक मोठे आव्हान बनले आहे. पूर्वी केवळ वृद्धांमध्ये आढळणारे आजार आता तरुणांमध्येही मोठ्या प्रमाणात दिसून येत आहेत. यातीलच एक गंभीर आणि वाढती समस्या म्हणजे उच्च कोलेस्ट्रॉल. शरीराला निरोगी ठेवण्यासाठी कोलेस्ट्रॉल आवश्यक असले, तरी त्याचे अवाजवी प्रमाण हृदयाचे आजार, रक्तदाब आणि लठ्ठपणा यांसारख्या गंभीर समस्यांना निमंत्रण देते.

चुकीच्या खाण्याच्या सवयी, व्यायामाचा अभाव, वाढते वजन, धुम्रपान आणि काही वेळा अनुवांशिकता (Genetics) यामुळे शरीरातील कोलेस्ट्रॉलची पातळी वाढते. सर्वात धोकादायक बाब म्हणजे, कोलेस्ट्रॉल वाढल्याची कोणतीही उघड लक्षणे सुरुवातीला दिसत नाहीत, परंतु ते आतून शरीराला पोकळ बनवते.

कोलेस्ट्रॉल म्हणजे नेमके काय?

कोलेस्ट्रॉल हा यकृताद्वारे (Liver) तयार होणारा एक मेणासारखा, चरबीयुक्त पदार्थ आहे. शरीराच्या योग्य कार्यासाठी आणि प्रत्येक पेशीच्या (Cells) अस्तित्वासाठी ते अत्यंत आवश्यक असते. रक्ताच्या प्लाझ्माद्वारे कोलेस्ट्रॉल शरीराच्या विविध भागांपर्यंत पोहोचवले जाते. मात्र, जेव्हा रक्तातील याचे प्रमाण गरजेपेक्षा जास्त वाढते, तेव्हा ते रक्तवाहिन्यांमध्ये जमा होऊ लागते आणि आरोग्यासाठी घातक ठरते.

उच्च कोलेस्ट्रॉलमुळे उद्भवणारे ४ गंभीर आजार

१. उच्च रक्तदाब (High Blood Pressure): रक्तवाहिन्यांमध्ये (धमन्यांमध्ये) मेद किंवा चरबी जमा झाल्यामुळे रक्ताभिसरणात अडथळा निर्माण होतो. यामुळे हृदयाला रक्त पोहोचवण्यासाठी जास्त ताण किंवा बल लावावे लागते, ज्याला आपण हाय ब्लडप्रेशर म्हणतो. या स्थितीमुळे पुढे जाऊन हार्ट अटॅक किंवा ब्रेन स्ट्रोकचा धोका वाढतो.

२. हृदयविकार (Heart Diseases): कोलेस्ट्रॉलची पातळी वाढल्याने रक्तवाहिन्या आकुंचन पावतात आणि रक्ताचा प्रवाह संथ होतो. काही वेळा हा जमा झालेला कोलेस्ट्रॉलचा थर तुटून रक्ताची गुठळी (Blood Clot) तयार होते, जी थेट हृदयविकाराच्या झटक्यास (Heart Attack) कारणीभूत ठरते.

३. ब्रेन स्ट्रोक (Brain Stroke): जेव्हा वाढलेल्या कोलेस्ट्रॉलमुळे मेंदूपर्यंत होणारा रक्ताचा पुरवठा खंडित होतो किंवा मंदावतो, तेव्हा मेंदूच्या पेशी निकामी होऊ लागतात. या स्थितीला ब्रेन स्ट्रोक म्हणतात, ज्यामुळे शरीराला अर्धांगवायू (पक्षाघात) देखील होऊ शकतो.

४. पायांमध्ये वेदना आणि सुन्नपणा: शरीराच्या खालच्या भागात रक्तप्रवाह नीट न झाल्यामुळे पाय दुखण्याची समस्या निर्माण होते. अनेकदा पाय पूर्णपणे सुन्न पडतात आणि व्यक्तीला सतत तीव्र थकवा जाणवतो.

‘बॅड कोलेस्ट्रॉल’ (Bad Cholesterol) कसे टाळावे?

आपल्या आहारात ‘सॅच्युरेटेड फॅट’चे (Saturated Fat) प्रमाण जास्त असल्यास रक्तातील LDL (खराब कोलेस्ट्रॉल) झपाट्याने वाढते. हे टाळण्यासाठी खालील पदार्थांचे सेवन मर्यादित करणे किंवा टाळणे आवश्यक आहे:

टाळावयाचे पदार्थ: अति चरबीयुक्त मांस, प्रक्रिया केलेले दुग्धजन्य पदार्थ, अंडी (अतिप्रमाणात), लोणी आणि चॉकलेट.

हेलदी पर्याय निवडा: तळलेले पदार्थ, फास्ट फूड, बेकरी उत्पादने, पाम तेल आणि खोबरेल तेलाचा अतिवापर टाळा.

योग्य आहार, नियमित व्यायाम आणि सकस जीवनशैलीचा अंगीकार करून तुम्ही स्वतःला या छुपे शत्रू असणाऱ्या उच्च कोलेस्ट्रॉलपासून सुरक्षित ठेवू शकता.

(टीप- या लेखातील सर्व माहिती ही प्राथमिक स्वरुपाची आहे. सविस्तर माहितीसाठी किंवा कोणताही प्रयोग करण्याआधी त्या-त्या क्षेत्रातील तज्ज्ञांशी संपर्क साधावा)