बदलत्या हवामानामध्ये आरोग्याची काळजी कशी घ्यावी?

गेल्या काही काळापासून देशाच्या अनेक भागांमध्ये हवामानात वेगाने बदल होत आहे. दिवसा उकाडा आणि सकाळ-संध्याकाळची थंडी यामुळे शरीराला जुळवून घेणे कठीण होते. अशा परिस्थितीत अनेक लोकांमध्ये कोरड्या खोकल्याची समस्या वाढत आहे. हवेतील धूळ, धूर, परागकण आणि प्रदूषण घशावर परिणाम करतात आणि खोकला होऊ शकतात. ही समस्या अशा लोकांमध्ये जास्त आढळते ज्यांची प्रतिकारशक्ती कमकुवत आहे. वेळेकडे लक्ष न दिल्यास ही समस्या बराच काळ टिकू शकते आणि दैनंदिन कामांवर परिणाम करू शकते. यामुळे बोलणे, कार्य करणे आणि झोपायला देखील त्रास होऊ शकतो. बर् याच वेळा ही समस्या वारंवार परत येते, ज्यामुळे त्या व्यक्तीला सतत अस्वस्थ वाटते. अशा परिस्थितीत शरीर आतून मजबूत करणे आणि काही सोप्या खबरदारी घेणे गरजेचे आहे. चला जाणून घेऊया.

कोरडा खोकला साधारणत: काही दिवसांपासून ते एक किंवा दोन आठवड्यांपर्यंत टिकतो, परंतु तो त्या व्यक्तीच्या प्रतिकारशक्तीवर आणि कारणावर अवलंबून असतो. लक्षणांमध्ये घशात खाज सुटणे किंवा जळजळ होणे, सतत खोकला, घसा कोरडा पडणे आणि बोलताना अस्वस्थता यांचा समावेश आहे. अनेक वेळा रात्री खोकला जास्त वाढतो, ज्याचा परिणाम झोपेवर होतो. काही लोकांना छातीत थोडासा घट्टपणा देखील जाणवू शकतो. जर खोकला बराच काळ टिकत असेल किंवा ताप, श्वास घेण्यास त्रास होत असेल किंवा अशक्तपणा येत असेल तर डॉक्टरांचा सल्ला घेणे महत्वाचे आहे. वेळेवर उपचार केल्यास समस्या वाढण्यापासून रोखता येते.

कोरडा खोकला टाळण्यासाठी, सर्वात महत्वाची गोष्ट म्हणजे आपली प्रतिकारशक्ती मजबूत ठेवणे. जीवनसत्त्वे आणि खनिजांनी समृद्ध असलेला संतुलित आहार घ्या. दिवसभरात भरपूर पाणी प्या आणि घसा कोरडा पडू देऊ नका. थंड पदार्थ आणि धूळ प्रदूषण टाळा. बाहेर जाताना मास्क घालणे फायदेशीर ठरू शकते. याव्यतिरिक्त, वाफ आत घेणे आणि कोमट पाण्याने गुळण्या करणे देखील आराम देऊ शकते. नियमितपणे हात स्वच्छ ठेवा आणि संसर्गापासून बचाव करा. जर कोरडा खोकला बराच काळ कायम राहिला तर त्याकडे दुर्लक्ष करू नये. स्वत: औषधे घेण्याऐवजी डॉक्टरांचा सल्ला घेणे महत्वाचे आहे. विशेषत: मुले, वृद्ध आणि जे लोक आधीच आजारी आहेत त्यांनी अधिक खबरदारी घ्यावी. त्याच वेळी, पुरेशी विश्रांती घेणे आणि शरीराला थकव्यापासून वाचविणे देखील महत्वाचे आहे. स्वच्छता आणि निरोगी सवयींचा अवलंब करून ही समस्या बर् याच प्रमाणात टाळता येऊ शकते. कोरडा खोकला (Dry cough) हा त्रासदायक असतो, कारण त्यात कफ निघत नाही आणि घसा खवखवतो. हवामान बदल, अॅलर्जी किंवा Common Cold यामुळे हा खोकला होऊ शकतो. काही सोपे घरगुती उपाय करून हा त्रास कमी करता येतो.

सर्वप्रथम, मध आणि आलं हा अत्यंत प्रभावी उपाय आहे. एका चमचाभर मधात थोडा आल्याचा रस मिसळून दिवसातून 2–3 वेळा घेतल्यास घसा मऊ होतो आणि खोकला कमी होतो. हळदीचे दूध देखील खूप उपयोगी आहे. रात्री झोपण्यापूर्वी कोमट दुधात चिमूटभर हळद घालून पिल्यास घशातील सूज कमी होते आणि खोकला शांत होतो. गरम पाण्याची वाफ (steam) घेणेही फायदेशीर ठरते. वाफ घेतल्याने घशातील कोरडेपणा कमी होतो आणि श्वसनमार्ग मोकळे होतात. मीठाच्या पाण्याने गुळण्या करणे हा सोपा आणि प्रभावी उपाय आहे. कोमट पाण्यात मीठ घालून दिवसातून 2 वेळा गुळण्या केल्यास घसा स्वच्छ राहतो आणि खोकला कमी होतो. तसेच तुळस आणि आल्याचा काढा पिणेही उपयोगी आहे. तुळशीची पाने, आलं आणि थोडा गूळ घालून काढा तयार करून घेतल्यास शरीराला उब मिळते आणि खोकल्यात आराम मिळतो. भरपूर पाणी पिणे अत्यंत आवश्यक आहे. पाणी पिल्याने घसा ओलसर राहतो आणि कोरडा खोकला कमी होतो. कोरडा खोकला साधारणपणे घरगुती उपायांनी बरा होऊ शकतो. मात्र खोकला जास्त दिवस टिकला किंवा वाढला तर डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे. योग्य काळजी घेतल्यास हा त्रास लवकर कमी होतो.

काही काळजी घ्या
थंड पदार्थ आणि थंड पेये टाळावीत
धूळ आणि धूरापासून दूर राहावे
खूप जोरात बोलणे टाळावे