Heart Health : रात्रभर जागून काम करता? सावधान! नाइट शिफ्टमुळे हृदयाच्या रचनेतच होतात बदल

How Working Night Shift Can Change Your Heart Structure: एका नवीन संशोधनातून असे समोर आले आहे की, जे लोक दीर्घकाळ नियमितपणे रात्रीच्या पाळीत काम करतात, त्यांच्या हृदयाच्या रचनेत काही बदल दिसून येऊ शकतात.

Heart Health : रात्रभर जागून काम करता? सावधान! नाइट शिफ्टमुळे हृदयाच्या रचनेतच होतात बदल
| Updated on: Nov 22, 2026 | 10:18 PM

आजच्या बदलत्या कार्यसंस्कृतीत, नोकरी म्हणजे केवळ पहाटेपासून संध्याकाळपर्यंत काम करणे राहिलेले नाही. आयटी कंपन्या, कॉल सेंटर्स, रुग्णालये, कारखाने आणि सुरक्षा सेवांमधील अनेक लोक रात्रीसुद्धा आपली कर्तव्ये पार पाडतात. अनेकांसाठी रात्रीची पाळी ही एक गरज असते, तर काहीजण अधिक कमाई किंवा सोयीसाठी ती निवडतात. रात्रभर जागे राहणे सुरुवातीला सामान्य वाटू शकते. परंतु दीर्घकाळ असे केल्याने शरीराच्या नैसर्गिक झोपेच्या चक्रात व्यत्यय येऊ शकतो.

आता नवीन वैज्ञानिक संशोधनाने या सवयीमुळे हृदयाच्या आरोग्याबाबत काही महत्त्वाच्या चिंता व्यक्त केल्या आहेत. ‘युरोपियन हार्ट जर्नल कार्डिओव्हॅस्क्युलर इमेजिंग’ मध्ये प्रकाशित झालेल्या एका अभ्यासात, 42,671 लोकांच्या आरोग्यविषयक माहितीचे विश्लेषण करण्यात आले. सर्व सहभागी यूके बायोबँकशी जोडलेले होते आणि त्यांचे सरासरी वय अंदाजे 52 वर्षे होते. यांपैकी 1,322 लोक नियमितपणे रात्रीच्या पाळीत काम करत होते.

Loading...

संशोधकांनी कार्डियाक मॅग्नेटिक रेझोनन्स इमेजिंग वापरून हृदयाची रचना आणि कार्याचा अभ्यास केला. निकालांवरून असे दिसून आले की, नियमितपणे रात्रीच्या पाळीत काम करणाऱ्या लोकांमध्ये हृदयाच्या मुख्य पंपिंग कक्षाच्या भिंती किंचित जाड होत्या. हृदयाचे काही कक्ष आकाराने लहानही होते. हृदयाच्या पंपिंग क्षमतेचे एक महत्त्वाचे माप असलेल्या इजेक्शन फ्रॅक्शनमध्ये कोणताही लक्षणीय फरक आढळला नाही.

याचा अर्थ असा की, जरी या संशोधनातून हृदयाच्या रचनेत काही बदल दिसून आले असले तरी, रात्रीच्या पाळीत काम करणाऱ्या सर्वांची हृदये कमकुवत असतात हे सिद्ध होत नाही. या अभ्यासात, शास्त्रज्ञांनी हृदयाच्या प्रतिमा आणि हृदयाच्या आरोग्याशी संबंधित रक्तातील घटकांचे विश्लेषण केले. नियमितपणे रात्रीच्या पाळीत काम करणाऱ्यांमध्ये ओमेगा-3 फॅटी ॲसिड डीएचएची पातळी कमी असल्याचेही आढळले, जे हृदय आणि रक्तवाहिन्यांच्या आरोग्यासाठी महत्त्वाचे मानले जाते.

याव्यतिरिक्त, चांगल्या कोलेस्ट्रॉलच्या काही निर्देशकांमध्येही फरक दिसून आले. तसेच ट्रायग्लिसराइड्स आणि दाह दर्शवणारे इतर निर्देशकही जास्त असल्याचे आढळले. आपल्या शरीरात एक नैसर्गिक जैविक घड्याळ असते, ज्याला सर्केडियन रिदम म्हणतात. हे शरीराला केव्हा झोपावे, केव्हा जागे व्हावे आणि शरीरातील विविध प्रक्रिया केव्हा सक्रिय असाव्यात हे सांगते. जेव्हा एखादी व्यक्ती सातत्याने रात्री जागी राहते आणि दिवसा झोपते, तेव्हा तिच्या नैसर्गिक जैविक घड्याळाचा आणि बाह्य दिनचर्यांचा ताळमेळ बिघडू शकतो.

याचा परिणाम शरीरातील चयापचय, रक्तदाब, संप्रेरकांची क्रिया आणि दाह यांवर होतो. हे असंतुलन दीर्घकाळ टिकून राहिल्यास, हृदय व रक्तवाहिन्यांसंबंधी आरोग्य समस्यांचा धोका वाढू शकतो. तज्ञांच्या मते, रात्री काम करणाऱ्यांनी त्यांच्या दैनंदिन दिनचर्या आणि आरोग्याबाबत अधिक काळजी घेतली पाहिजे. काही सवयी बदलणे उपयुक्त ठरू शकते.

कामानंतर पुरेशी आणि शांत झोप घेण्याचा प्रयत्न करा. झोपण्याची वेळ नियमित ठेवा. आपल्या आहारात फळे, हिरव्या भाज्या, संपूर्ण धान्य आणि पौष्टिक पदार्थांचा समावेश करा. दररोज चालण्यासाठी आणि शारीरिक हालचालींसाठी वेळ काढा. वजन वाढीकडे दुर्लक्ष करू नका आणि संतुलित जीवनशैलीचा अवलंब करा. आपला रक्तदाब, रक्तातील साखर आणि कोलेस्ट्रॉल नियमितपणे तपासून घ्या.

Loading...
Unable to load recommendations.
Follow Us