Ganpati Idol : लालबागचा राजा ते साकीनाक्याचा महाराजा; कुठे 45 अंशात झुकलेली मूर्ती, तर कुठे… मुंबईच्या गणपतींची अनोखी कलाकुसर

मुंबईतील गणेशोत्सवात दरवर्षी विविध मंडळांच्या गणपती मूर्ती त्यांची कलाकुसर आणि अभियांत्रिकी कौशल्यामुळे भाविकांचे लक्ष वेधून घेतात. लालबागचा राजा, परळचा महाराजा, साकीनाक्याचा महाराजा आणि रंगारी बदक चाळीचा महाराजा यांसारख्या मूर्ती त्यांची वैशिष्ट्ये जपतात.

लालबागचा राजाची मूर्ती यंदा ९३व्या वर्षीही १४ फूट उंच होती, जी संतोष कांबळी यांनी साकारली होती. राजेशाही सिंहासनावर विराजमान असलेली ही मूर्ती तिच्या डोळ्यांसाठी प्रसिद्ध आहे. परळच्या महाराजाची मूर्ती, मूर्तिकार अरुण दत्ते यांनी साकारलेली, अभियांत्रिकीचा एक अविष्कार ठरली. ४५ अंशाच्या कोनात झुकलेली आणि हवेत तरंगत असल्याचा भास निर्माण करणारी ही मूर्ती मुंबईचा पेशवा मंडळातर्फे प्रदर्शित करण्यात आली. सरस्वतीच्या विणेवर आधारलेली ही रचना बारकाईने पाहिल्यावरच तिचा आधार लक्षात येतो.

याशिवाय, यंदा २३ फूट उंच असलेल्या परळच्या राजाच्या संत वारकरी रूपातील मूर्तीनेही सर्वांचे लक्ष वेधले. एकाच पायावर संतुलित, पखवाज आणि तानपुरा हातात घेऊन उभी असलेली ही मूर्ती अद्भुत होती. साकीनाक्याच्या महाराजाची गरुड वाहनावर स्वार असलेली संतुलित मूर्ती देखील मेटल रॉड्स आणि अचूक वजन संतुलनाचे उत्तम उदाहरण होती. रंगारी बदक चाळीच्या महाराजाची मूर्ती बाप्पाच्या प्रत्येक अवयवाचे प्रतीकात्मक महत्त्व स्पष्ट करते, जसे की मोठे मस्तक (बुद्धीचे प्रतीक) आणि लहान डोळे (एकाग्रतेचे प्रतीक). अशाप्रकारे, मुंबईतील गणपती मूर्ती परंपरा आणि नविनतेचा सुंदर संगम साधतात.