ITR भरण्यापूर्वी फॉर्म 16 बद्दल ‘या’ गोष्टी माहित असणे आवश्यक, अन्यथा होईल मोठी अडचण
वर्ष 2026 साठी प्राप्तिकर रिटर्न (ITR) भरण्याची तयारी करत असलेल्या नोकरदार वर्गासाठी 'फॉर्म 16' (Form 16) हा अत्यंत महत्त्वाचा दस्तऐवज आहे. कंपन्या दरवर्षी त्यांच्या कर्मचाऱ्यांसाठी हा फॉर्म कधी जारी करतात आणि कर भरताना या फॉर्मची नेमकी काय गरज असते, याबद्दलची सर्व महत्त्वाची माहिती या लेखात देण्यात आली आहे.
तुम्हीही या वर्षी आयटीआर फाईल करण्यासाठी तुमच्या कंपनीकडून मिळणाऱ्या फॉर्म 16 ची वाट पाहत असाल, तर ही माहिती तुमच्यासाठी खूप उपयुक्त ठरेल. या फॉर्ममध्ये तुमच्या पगारातून कापल्या गेलेल्या टॅक्सचा (TDS) संपूर्ण तपशील असतो, जो अचूक टॅक्स रिटर्न भरण्यासाठी आणि कायदेशीर अडचणी टाळण्यासाठी अत्यंत आवश्यक मानला जातो.
इन्कम टॅक्स रिटर्न म्हणजेच आयटीआर भरण्याची तयारी करणाऱ्या नोकरदार लोकांसाठी फॉर्म 16 हा सर्वात महत्वाचा दस्तऐवज मानला जातो. या दस्तऐवजात कर्मचाऱ्यांचा पगार, कर वजावट म्हणजेच टीडीएस आणि इतर कर-संबंधित माहिती असते, ज्यामुळे आयटीआर भरणे खूप सोपे होते. मात्र, फॉर्म 16 शिवायही इन्कम टॅक्स रिटर्न भरता येणार आहे. अशा परिस्थितीत, जर तुम्हीही यावर्षी आयटीआर भरण्यासाठी फॉर्म 16 ची वाट पाहत असाल तर ही बातमी तुमच्यासाठी महत्त्वाची ठरणार आहे. आज आम्ही तुम्हाला फॉर्म 16 बद्दलच सांगणार आहोत. चला जाणून घेऊया सविस्तर माहिती.
फॉर्म 16 कधी जारी केला जातो?
फॉर्म 16 कंपनी म्हणजेच नियोक्ताद्वारे जारी केला जातो. नियमांनुसार, नियोक्त्याने संबंधित मूल्यांकन वर्षात 15 जूनपर्यंत प्रत्येक आर्थिक वर्षासाठी कर्मचार् यांना फॉर्म 16 जारी करणे आवश्यक आहे. आर्थिक वर्ष 2025-26 साठी, कर्मचाऱ्यांना जास्तीत जास्त 15 जून 2026 पर्यंत फॉर्म 16 मिळणे आवश्यक आहे.
ज्या करदात्यांना कर लेखापरीक्षणाची आवश्यकता नाही, त्यांच्यासाठी मूल्यांकन वर्ष 2026-27 साठी प्राप्तिकर विवरणपत्र भरण्याची अंतिम तारीख 31 जुलै 2026 आहे. यात पगारदार कर्मचारी, पेन्शनधारक, विद्यार्थी आणि इतर सामान्य करदात्यांचा समावेश आहे.
फॉर्म 16 का महत्त्वाचा आहे?
फॉर्म 16 मध्ये कर्मचाऱ्याची संपूर्ण कर माहिती असते. यामध्ये एकूण पगार, टीडीएस कपात, करपात्र उत्पन्न, सवलती आणि वजावटी, नियोक्त्याने जमा केलेला कर यांचा समावेश आहे. या डॉक्युमेंटच्या मदतीने आयटीआर भरताना चुका होण्याची शक्यता कमी होते.
फॉर्म 16 न मिळाल्यास काय करावे?
कर तज्ज्ञांच्या मते, फॉर्म 16 न मिळाल्यास देखील तुम्ही आयटीआर दाखल करू शकता. यासाठी तुम्हाला खालील कागदपत्रांची मदत घ्यावी लागेल. हा दस्तऐवज पुढीलप्रमाणे आहे.
- पगाराची स्लिप
- बँक स्टेटमेंट
- फॉर्म 26 एएस
- AIS (वार्षिक माहिती विवरण)
या कागदपत्रांमध्ये असलेल्या माहितीच्या आधारे उत्पन्न आणि कराची गणना करता येते. त्याच वेळी, कंपनीने फॉर्म 16 न देण्याची अनेक कारणे असू शकतात. पहिले कारण असे असू शकते की आपला टीडीएस कापला गेला नाही किंवा नियोक्त्याने टीडीएस जमा केला नाही. जर कंपनीने टीडीएस कापला असेल परंतु तो सरकारला सादर केला नसेल तर फॉर्म 16 जारी करण्यास विलंब होऊ शकतो.
