Javed Akhtar: कोणीही धर्म निवडत नाही तर… जावेद अख्तर यांचे विधान पुन्हा चर्चेत
Javed Akhtar: गीतकार आणि लेखक जावेद अख्तर हे कायमच चर्चेत असतात. नुकताच एका मुलाखतीमध्ये त्यांनी धर्म आणि आस्थाविषयी जे वक्तव्य केले आहे त्याने सर्वांचे लक्ष वेधून घेतले आहे.
जावेद अख्तर आपल्या बिनधास्त आणि स्पष्ट विधानांसाठी ओळखले जातात. चित्रपट आणि गीतांखेरीज ते अनेकदा धर्म, आस्था, तर्क आणि समाजाशी संबंधित मुद्द्यांवर आपले मत व्यक्त करतात. अलीकडेच एका मुलाखतीत त्यांनी धर्माबाबत असा प्रश्न उपस्थित केला आहे, ज्यामुळे पुन्हा एकदा चर्चा सुरू झाली आहे. त्यांनी म्हटले की, बहुतेक लोक ज्या धर्मात जन्म घेतात, तोच धर्म आयुष्यभर मानत राहतात. याच मुद्द्याद्वारे त्यांनी प्रश्न उपस्थित केला की, अखेर किती लोक आपल्या धार्मिक विश्वासाला स्वतः तपासून-पारखून स्वीकारतात? अलीकडेच एका मुलाखतीमध्ये जावेद अख्तर यांनी धर्म, आस्था आणि नास्तिकतेबाबत खुल्या मनाने वक्तव्य केले.
जावेद अख्तर गेल्या पाच दशकांपासून भारतीय चित्रपटसृष्टी आणि साहित्याचे एक प्रमुख व्यक्तिमत्त्व आहेत. एक कवी, गीतकार आणि पटकथा लेखक म्हणून ओळखले जातात. त्यांनी ‘शोले’, ‘दीवार’ आणि ‘जंजीर’ सारख्या ऐतिहासिक चित्रपटांच्या कथा लिहिल्या आहेत आणि भारतीय समाजाच्या विचारसरणीला आकार देण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे. अलीकडेच सौरभ द्विवेदी यांच्यासोबत झालेल्या या संभाषणात जावेद अख्तर यांनी मान्य केले की, कठीण काळात धर्म माणसाला भावनिक आधार देऊ शकतो. तसेच, त्यांनी प्रश्न उपस्थित केला की, जर कोणत्याही विश्वासाने एखाद्या व्यक्तीला समाधान मिळते, तर फक्त इतकेच त्या विश्वासाला सत्य असल्याचा पुरावा मानता येईल का?
‘धर्म समाधान देऊ शकतो, पण…’
जावेद अख्तर यांनी आपली बाजू मांडताना म्हटले, ‘अनेकदा माणूस कोणत्याही ‘वरच्या शक्ती’वर विश्वास ठेवतो, कारण त्यामुळे त्याला असे वाटते की कोणीतरी त्याची काळजी घेत आहे.’ त्यांनी पुढे म्हटले की, ही भावना माणसाला मानसिक आराम देऊ शकते, पण त्यामुळे त्या विश्वासाची सत्यता सिद्ध होत नाही.
आपली बाजू स्पष्ट करण्यासाठी जावेद अख्तर यांनी एलन मस्क यांचे उदाहरण दिले. त्यांनी म्हटले की, जर कोणी मनापासून असे मानले की एलन मस्क त्याचा भाऊ आहे आणि पुढच्या महिन्यात त्याला अब्जावधी डॉलर्स मिळणार आहेत, तर ही विचारसरणी त्याला आनंदी आणि सुरक्षित वाटू शकते. पण फक्त त्या विश्वासाने ही गोष्ट सत्य होणार नाही. त्यांनी युक्तिवाद केला की, कोणत्याही गोष्टीवर विश्वास ठेवल्याने मिळणारे समाधान आणि ती गोष्ट सत्य असणे यामध्ये फरक आहे. याच उदाहरणाद्वारे त्यांनी आस्था आणि वास्तवामधील फरक समजावून सांगण्याचा प्रयत्न केला.
‘९९ टक्के लोक त्याच धर्मात मरतात’
जावेद अख्तर यांनी धर्माबाबत सर्वात महत्त्वाचा प्रश्न त्या वेळी उपस्थित केला, जेव्हा त्यांनी म्हटले की, सुमारे ९९ टक्के लोक त्याच धर्मात मरतात, ज्यात त्यांचा जन्म झाला होता. त्यांनी यावर जोर दिला की, आस्था किंवा धार्मिक ओळख कधीही माणसाची स्वतःची स्वतंत्र किंवा जाणीवपूर्वक केलेली निवड नसते. त्यांनी आकडेवारी आणि व्यावहारिक सत्याचा हवाला देत म्हटले की, जगातील ९९ टक्के लोक त्याच धर्मात मरण पावतात, ज्यात ते जन्म घेतात. याचा थेट अर्थ असा की, लोक आपल्या धार्मिक मान्यता स्वतः शोधण्याऐवजी बालपणात आपल्या आई-वडील आणि कुटुंबाकडून वारसाहक्काने मिळवतात. आयुष्यभर कोणताही प्रश्न न विचारता त्यांचे पालन करतात.
