खामेनेईनंतर इराणचा सुप्रीम लीडर कोण? 3 नावे सर्वात आघाडीवर; कशी होते निवड?

Ayatollah Ali Khamenei Successor : अमेरिकेने केलेल्या हल्ल्यात इराणचे सर्वोच्च लीडर आयातुल्ला अली खामेनेई यांचा मृत्यू झाला आहे. खामेनेई यांची मुलगी, जावई आणि नातू यांनाही ठार करण्यात आलं आहे. म्हणजे खामेनेईंचा वंशच या हल्ल्यात संपवण्यात आला आहे. अमेरिकेचे राष्ट्रपती डोनाल्ड ट्रम्प यांनी याबाबतची घोषणा केली आहे. त्यामुळे इराणमध्ये हाहा:कार उडाला आहे. खामेनेईच मारले गेल्याने त्यांच्या नंतर इराणचा सुप्रीम लीडर कोण होणार? अशी चर्चा सुरू झाली आहे. यात तीन नावांचा समावेश आहे. तीन नेते या पदासाठी आघाडीवर आहे. मात्र, अमेरिकेचा आशीर्वाद कोणत्या नेत्याच्या पाठी राहतो हे पाहणं औत्सुक्याचं ठरणार आहे.

आयातुल्ला अली खामेनेई हे 1989 पासून इराणवर अव्याहतपणे सत्ता गाजवत होते. त्यामुळे मध्यपूर्वेत सर्वाधिक काळ सत्तेत राहणारे ते एकमेव नेते ठरले होते. आता खामेनेई यांचा मृत्यू झाला आहे. त्यामुळे 1979 नंतरच्या इस्लामी क्रांती नंतरची इराणमधील हा दुसरा सत्ता बदल ठरणार आहे. त्यावेळी रुहोल्लाह खामेनेई यांनी इस्लामी गणराज्याची स्थापना केली होती. रुहोल्लाह खामेनेई यांचा 1989मध्ये मृत्यू झाला. त्यानंतर आयातुल्ला अली खामेनेई यांना राष्ट्रपतीपद देण्यात आलं.

अशी होते निवड

इराणच्या संविधानानुसार 88 सदस्यीय असेंबली ऑफ एक्सपर्ट्सद्वारे देशाच्या सर्वोच्च नेत्याची निवड केली जाते. या उमेदवारांची निवड गार्डियन कौन्सिलद्वारे केली जाते. तसेच आपल्या मंत्रिमंडळातील सदस्यांची निवड देशाचा सर्वोच्च नेता करतो. ही संपूर्ण प्रक्रिया अत्यंत कडक नियंत्रणात होते.

आयातुल्लाह अलीरेजा अराफी

खामेनेई यांचा उत्तराधिकारी म्हणून आयतुल्लाह अलीरेजा अराफी यांच्याकडे पाहिले जाते. ते एक ज्येष्ठ धार्मिक व्यक्ती आहेत. इराणमधील सर्व मदरशांचं ते नेतृत्व करतात. तसेच गार्जियन कौन्सिल तसेच असेंबली ऑफ एक्सपर्ट्सचे ते सदस्य आहेत. त्यांना देशाच्या सर्वोच्च पदी बसवल्याने एक धार्मिक नेताच पुन्हा सत्तेत येणार असल्याचं सांगितलं जात आहे.

होज्जात ओल इस्लाम मोहसीन कोमी

उत्तराधिकाऱ्याच्या स्पर्धेतील दुसरे नाव म्हणजे होज्जात ओल इस्लाम मोहसीन कोमी हे आहे. कोमी हे आयातुल्ला खामेनेईंच्या कार्यालयातील प्रमुख सल्लागार आहेत. तसेच खामेनेईंचे अत्यंत विश्वासू सहकारी म्हणूनही त्यांच्याकडे पाहिले जाते. कोमी यांच्याकडे धार्मिक योग्यता आहे. तसेच संस्थागत अनुभवही आहे.

आयतुल्लाह गुलाम हुसैन मोहसिनी एजई

खामेनेई यांचे वारसदार म्हणून नेहमीच आयतुल्लाह गुलाम हुसैन मोहसिनी एजई यांचं नाव घेतलं जातं. ते इराणच्या न्यायपालिकेचे प्रमुख आहेत. राष्ट्रीय पार्श्वभूमी आणि उच्च सरकारी पदावर असल्याने त्यांची वेगळी ओळख निर्माण झाली आहे. सध्या इराणमध्ये अस्थिरता निर्माण झाली आहे. अशावेळी त्यांचा प्रशासकीय अनुभव देश सावरण्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचा ठरणार आहे. आयतुल्लाह हाशेम हुसैनी बुशहरी हे जुम्मेच्या नमाजाचे नेते आणि असेंबली सदस्य आहेत. तसेच खामेनेईंचे वारसदार म्हणून एका धार्मिक नेत्याचं नावही चर्चेत असल्याचं सांगितलं जात आहे.

Excerpt

आयातुल्ला अली खामेनेईंच्या निधनानंतर इराणच्या सर्वोच्च नेतृत्वाची जागा रिक्त झाली आहे. पुढील सुप्रीम लीडर कोण असेल यावर चर्चा सुरू आहे. आयातुल्ला अराफी, मोहसीन कोमी आणि गुलाम हुसेन एजई ही तीन प्रमुख नावे आघाडीवर आहेत. असेंबली ऑफ एक्सपर्ट्सद्वारे (88 सदस्य) सर्वोच्च नेत्याची निवड केली जाते. हा बदल 1979 च्या क्रांतीनंतरचा इराणमधील दुसरा महत्त्वाचा सत्ता बदल असेल, ज्याचे जागतिक राजकारणावर परिणाम होतील.