लहान वयात लठ्ठपणा, पुढे डायबिटीजचा धोका! मुलांच्या आरोग्यासाठी पालकांनी कोणत्या चुका टाळाव्यात?
Childhood Obesity Raises Type-2 Diabetes Risk: लवयातील लठ्ठपणा गंभीर समस्या बनत आहे. भविष्यात डायबिटीजचा विळखा टाळायचा असेल तर पालकांनी योग्य ती काळजी घेणे आवश्यक आहे.

आजकाल मुलांमध्ये लठ्ठपणाची समस्या झपाट्याने वाढत आहे. बदलती जीवनशैली, चुकीच्या खाण्याच्या सवयी, शारीरिक हालचालींचा अभाव आणि मोबाईल फोन व टीव्हीवर वाढता वेळ ही याची प्रमुख कारणे आहेत. पूर्वी लठ्ठपणा आणि टाईप 2 मधुमेह हे मुख्यतः प्रौढांशी संबंधित आजार मानले जात होते, परंतु आता लहान मुलांमध्येही याचा धोका वाढत आहे. बालपणी वजन वाढल्याने भविष्यात अनेक गंभीर आजार होऊ शकतात, ही चिंतेची बाब आहे.
पिझ्झा, बर्गर, चिप्स, नूडल्स, पॅकेज केलेले खाद्यपदार्थ, चॉकलेट आणि शीतपेये हे मुलांच्या आहाराचा वाढता भाग बनत आहेत. या पदार्थांमध्ये कॅलरीज, साखर, मीठ आणि अस्वास्थ्यकर चरबीचे प्रमाण जास्त असते. त्याचबरोबर, मुले पौष्टिक घरगुती जेवण, फळे, हिरव्या भाज्या आणि कडधान्ये खाण्यास टाळाटाळ करतात. अतिरिक्त कॅलरी सेवन आणि कमी शारीरिक हालचालींमुळे शरीरात अतिरिक्त चरबी जमा होते, ज्यामुळे लठ्ठपणा वाढतो.
शरीरात अतिरिक्त चरबी जमा झाल्यामुळे इन्सुलिनच्या कार्यावर परिणाम होऊ शकतो. इन्सुलिन हे एक संप्रेरक आहे जे रक्तातील ग्लुकोजला शरीरातील पेशींपर्यंत पोहोचवण्यास मदत करते. लठ्ठपणामुळे इन्सुलिन प्रतिरोध होऊ शकतो. या स्थितीत, शरीरातील पेशी इन्सुलिनला योग्य प्रतिसाद देत नाहीत आणि रक्तातील साखरेची पातळी वाढू लागते. दीर्घकाळात, या स्थितीमुळे मुलांमध्ये टाईप 2 मधुमेहाचा धोका वाढू शकतो.
एकंदरीत, लठ्ठपणामुळे मुलांमध्ये उच्च रक्तदाब, कोलेस्ट्रॉलच्या समस्या, फॅटी लिव्हर, सांधेदुखी आणि अकाली हृदयरोगाचा धोकाही वाढू शकतो. अनेक मुलांना आत्मविश्वासाचा अभाव, तणाव आणि सामाजिक अस्वस्थता यांसारख्या समस्यांचाही अनुभव येतो.जर मुलाचे वजन त्याच्या वय आणि उंचीच्या प्रमाणात सातत्याने वाढत असेल, मानेभोवतीची किंवा काखेतली त्वचा काळी आणि जाड दिसत असेल, वारंवार तहान लागत असेल, वारंवार लघवी होत असेल किंवा जास्त हालचाल न करताही थकवा जाणवत असेल, तर डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा. ही लक्षणे इन्सुलिन प्रतिरोध किंवा मधुमेहाचे संकेत असू शकतात. तथापि, केवळ लक्षणांवरून निदान निश्चित करता येत नाही. आवश्यकतेनुसार डॉक्टर रक्तातील साखर आणि इतर चाचण्यांची शिफारस करू शकतात.
मुलांना लठ्ठपणा आणि मधुमेहापासून वाचवण्यासाठी कुटुंबाची भूमिका अत्यंत महत्त्वाची आहे. मुलांना दररोज किमान 60 मिनिटे शारीरिक हालचाली करण्यासाठी प्रोत्साहित केले पाहिजे. यामध्ये सायकलिंग, धावणे, पोहणे, खेळणे आणि नृत्य यांसारख्या क्रियांचा समावेश असू शकतो. स्क्रीन टाइम मर्यादित ठेवा आणि पुरेशी झोप घेण्याची सवय लावा.
मुलांच्या आहारात मोसमी फळे, हिरव्या भाज्या, संपूर्ण धान्य, कडधान्ये, दूध आणि प्रथिनयुक्त पदार्थांचा समावेश करा. साखरयुक्त पेये आणि जंक फूडचे सेवन मर्यादित ठेवा. सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे, मुलांना त्यांच्या वजनावरून दोष देण्याऐवजी, संपूर्ण कुटुंबाने त्यांना निरोगी जीवनशैली स्वीकारण्यासाठी प्रोत्साहित केले पाहिजे.