दरोडेखोर राहात असलेले मंदीर ते 200 वाळूची मंदिरे; भारतातील या ऐतिहासिक स्थळांना भेट दिलीत का?

Historical places in India: त्रिपुरातील उनाकोटीसारख्या, अद्वितीय इतिहासाने समृद्ध असलेल्या भारताच्या अनमोल वारसा स्थळांना भेट द्या. या स्थळांबाबत फार कमी लोकांना माहिती आहे.

दरोडेखोर राहात असलेले मंदीर ते 200 वाळूची मंदिरे; भारतातील या ऐतिहासिक स्थळांना भेट दिलीत का?
india hidden heritage sites
Image Credit source: _alwaysajith/sansar.creates
| Updated on: Nov 22, 2026 | 2:33 PM

भारतात ताज महल, हम्पी किंवा अजंठा-एलोरा या प्रसिद्ध ठिकाणांव्यतिरिक्तही अनेक अशी हेरिटेज स्थळ आहेत जी कदाचित तुमच्या ट्रॅव्हल लिस्टमध्ये समाविष्ट नसतील. कल्पना करा, झारखंडमध्ये एक असे गाव आहे जिथे 72 प्राचीन मंदिरे आजही उभी आहेत, किंवा मध्य प्रदेशात एक मंदिर समूह आहे जे एका कुख्यात दरोडेखोरच्या मदतीने पुन्हा उभारले गेले. आपला हा प्राचीन वारसा अत्यंत खास आहे आणि त्यांच्याबद्दल केवळ स्वतःच जाणून घेणे पुरेसे नाही, तर मुलांनाही या ठिकाणांची ओळख करून द्यावी. तुम्ही ही ठिकाणे तुमच्या बकेट लिस्टमध्ये समाविष्ट करू शकता.

हेरिटेज साइट्स पाहणे स्वतःहून खूप खास असते, कारण त्यातून आपल्याला आपला इतिहास, संस्कृती आणि वास्तुकला खोलवर समजून घेण्याची संधी मिळते. त्याचबरोबर त्या ठिकाणाच्या स्थानिक अर्थव्यवस्थेला आणि या विरासत स्थळांच्या संवर्धनाच्या प्रयत्नांनाही मदत होते.

Loading...

त्रिपुराचा उनाकोटी

त्रिपुरामध्ये एक ठिकाण आहे उनाकोटी, ज्याचा अर्थ आहे ‘एक कोटीपेक्षा एक कमी’. येथील दंतकथेनुसार भगवान शिव काशीला जाताना 99,99,999 देवी-देवतांसह येथे थांबले होते. शिवाने सर्वांना सूर्योदयापूर्वी उठण्यास सांगितले, पण सकाळी फक्त तेच जागे झाले. रागात त्यांनी उर्वरित सर्वांना दगड बनवले आणि एकटे पुढे निघून गेले.

शैव तीर्थस्थळ

हे प्राचीन शैव तीर्थस्थळ 7व्या ते 9व्या शतकातील विशाल दगडांवर कोरलेल्या मूर्तींसाठी प्रसिद्ध आहे. येथे भगवान शिवाचे 30 फूट उंच शिर आहे, ज्याला उनाकोटिश्वरा काल भैरव म्हणतात, जे अत्यंत प्रभावी आहे. जवळच गणेश आणि वाघावर उभ्या असलेल्या दुर्गेच्या विशाल आकृत्याही दिसतात. डिसेंबर 2022 मध्ये उनाकोटीला युनेस्को जागतिक वारसा यादीत तात्पुरत्या स्वरूपात समाविष्ट करण्यात आले. दरवर्षी एप्रिलमध्ये येथे अशोकष्टमी मेळा भरला जातो, ज्यात हजारो भाविक येतात.

चंबळच्या दरोडेखोरने वाचवलेले मंदिरे

मध्य प्रदेशातील ग्वालियरपासून सुमारे 35 किलोमीटर उत्तरेला बटेश्वर मंदिर समूह आहे. येथे सुमारे 200 वाळूच्या दगडाची मंदिरे आणि त्यांचे अवशेष जवळपास 25 एकर परिसरात पसरले आहेत. ही मंदिरे 8व्या ते 10व्या शतकादरम्यान बांधली गेली होती आणि ती शिव, विष्णू व शक्तीला समर्पित आहेत. शतकानुशतके त्यापैकी अनेक मंदिरे पडून होती. भूकंप किंवा एखाद्या संघर्षामुळे ती नष्ट झाली का, हे अद्याप स्पष्ट नाही.

2005 मध्ये भारतीय पुरातत्व सर्वेक्षण (ASI) ने पुरातत्वशास्त्रज्ञ के.के. मुहम्मद यांच्या नेतृत्वाखाली मोठे जीर्णोद्धार कार्य सुरू केले. पण एक मोठी अडचण होती आसपासच्या चंबळच्या खोऱ्यांमध्ये कुख्यात दरोडेखोर निर्भय सिंग गुर्जर याच्या टोळीचे आश्रयस्थान होते. मुहम्मद यांनी प्रकल्प सोडण्याऐवजी दरोडेखोराशी संपर्क साधला आणि बोलणी केली. शेवटी गुर्जर यांनी अवशेषांचे संरक्षण करण्याची आणि काम पुढे चालू ठेवण्याची परवानगी दिली. मुहम्मद यांच्या नेतृत्वाखाली सुमारे 60 मंदिरे पुन्हा उभारण्यात आली.

ही ठिकाणेही हेरिटेजमध्ये समाविष्ट आहेत

– उंडावल्ली गुहा, आंध्र प्रदेश

– सन्नति पुरातत्व स्थळ, कर्नाटक

– रबडेनत्से खंडहर, सिक्किम

– अरवलम गुहा, गोवा

– पीतलखोरा गुहा, महाराष्ट्र

– सिरपुर पुरातत्व स्थळ, छत्तीसगड

Loading...
Unable to load recommendations.
Follow Us