GK : सर्वात जास्त ऐतिहासिक महत्त्व असलेले भारतीय शहर कोणते?
Historical City : भारतात अनेक शहरांना प्रदीर्घ इतिहास आहे. मात्र एक असे शहर आहे जे जगातील आणि भारतातील सर्वात जास्त ऐतिहासिक महत्त्व असलेले शहर मानले जाते. या शहराबद्दलची सविस्तर माहिती जाणून घेऊयात.
जगातील सर्वात जुने जिवंत शहर : वाराणसी हे जगातील सर्वात जुन्या सातत्याने वसलेल्या शहरांपैकी एक आहे. हिंदू पौराणिक कथांनुसार, या शहराची स्थापना भगवान शिव यांनी केली होती. पुरातत्व पुराव्यांनुसार, येथे मानवी वस्ती किमान 3000 वर्षांपासून अस्तित्वात आहे.
आध्यात्मिक आणि धार्मिक केंद्र : हे शहर हिंदू धर्मातील सात पवित्र शहरांपैकी (सप्तपुरी) प्रमुख आहे. मोक्षप्राप्तीसाठी येथे मृत्यू येणे अत्यंत पुण्यकारक मानले जाते. गंगा नदीचा विस्तीर्ण घाट आणि तिथे होणारी 'गंगा आरती' हे भारताच्या आध्यात्मिक संस्कृतीचे सर्वात मोठे प्रतीक आहे.
शिक्षणाचे प्राचीन केंद्र : प्राचीन काळापासून वाराणसी हे विद्या आणि संस्कृतीचे केंद्र राहिले आहे. येथे संस्कृत शिक्षण, तत्वज्ञान आणि कलेची मोठी परंपरा आहे. पंडित मदन मोहन मालवीय यांनी स्थापन केलेले 'बनारस हिंदू विद्यापीठ' (BHU) आजही आशियातील सर्वात मोठ्या निवासी विद्यापीठांपैकी एक आहे.
ऐतिहासिक वास्तू आणि मंदिरे : येथील 'काशी विश्वनाथ मंदिर' हे बारा ज्योतिर्लिंगांपैकी एक असून त्याला प्रचंड ऐतिहासिक महत्त्व आहे. या मंदिरावर अनेकदा आक्रमणे झाली आणि त्याची पुनर्बांधणीही करण्यात आली, जी भारताच्या संघर्षाचा आणि श्रद्धेचा इतिहास सांगते. जवळच असलेले सारनाथ हे ठिकाण बौद्ध धम्माच्या दृष्टीने ऐतिहासिक आहे, जिथे गौतम बुद्धांनी आपले पहिले प्रवचन दिले होते.
कला आणि हस्तशिल्प (बनारसी वारसा) : वाराणसीचा सांस्कृतिक इतिहास 'बनारसी शाल' आणि 'बनारसी सिल्क साड्यां'शिवाय अपूर्ण आहे. मुघल काळापासून या कलेला राजाश्रय मिळाला असून आजही ती जगभरात प्रसिद्ध आहे. तसेच, संगीत क्षेत्रातील 'बनारस घराणा' हा भारतीय शास्त्रीय संगीताचा एक अनमोल स्तंभ आहे. तसेच हे शहर कबीर, तुलसीदास आणि मुंशी प्रेमचंद यांसारख्या महान साहित्यिकांची कर्मभूमी आहे
