देवशयनी एकादशी व्रत कधी आहे? जाणून घ्या तारीख आणि पूजेची पद्धत
सनातन धर्मात देवशयनी एकादशीला विशेष महत्त्व आहे, जी भगवान विष्णूला समर्पित आहे. या तारखेला चातुर्मासाची सुरुवात होते, जेव्हा भगवान विष्णू चार महिन्यांच्या योगनिद्रा काळात प्रवेश करतात. तसेच या एकादशीला विहित विधींनुसार पूजा आणि उपवास केल्याने पुण्य मिळते. चला तर मग आजच्या लेखात देवशयनी एकादशी व्रत कधी आहे ते जाणून घेऊयात.
सनातन धर्मात एकादशी तिथीला विशेष महत्त्व आहे. ही तिथी भगवान श्री हरी विष्णूला समर्पित आहे. प्रत्येक महिन्याच्या कृष्ण आणि शुक्ल पक्षाच्या एकादशी तिथीला भगवान विष्णूसाठी व्रत केले जाते आणि विधीपूर्वक त्यांची पूजा केली जाते. अशाप्रकारे वर्षात 24 आणि अधिक मासात 26 एकादशीचे व्रत केले जातात. आषाढ महिन्याच्या कृष्ण पक्षातील योगिनी एकादशीचे व्रत यापूर्वीच पाळले गेले आहे. आता आषाढ महिन्याच्या शुक्ल पक्षात देवशयनी एकादशीचे व्रत महाराष्ट्राभर मोठ्या भक्तीने पाळले जाईल. सर्व एकादशींमध्ये देवशयनी एकादशीला विशेष महत्त्व असल्याचे म्हटले जाते.
या दिवशी, भगवान विष्णू सांसारिक कर्तव्ये सोडून चार महिन्यांच्या योगिक निद्रेत जातात. भगवान विष्णू चार महिने योगिक निद्रेत राहतात, म्हणूनच हा काळ चातुर्मास म्हणून ओळखला जातो. हा काळ कार्तिक महिन्याच्या शुक्ल पक्षातील देवशयनी एकादशीला सुरू होतो आणि देवूउठनी एकादशीला संपतो. चातुर्मास हा देवांचा निद्राकाळ मानला जातो, त्यामुळे या काळात शुभ आणि मंगल कार्ये केली जात नाहीत. द्रिक पंचांगानुसार यावर्षी देवशयनी एकादशी 25 जुलै रोजी आहे. चला आपण देवशयनी एकादशीला व्रत करण्याची तसेच पूजेची पद्धत जाणून घेऊयात.
देवशयनी एकादशीची तारीख
द्रिक पंचांगानुसार यावर्षी आषाढ महिन्याच्या शुक्ल पक्षाची एकादशी तिथी 24 जुलै रोजी सकाळी 9 वाजून 12 मिनिटांनी सुरू होईल. ही तिथी 25 जुलै रोजी सकाळी 11 वाजून 34 मिनिटांनी संपेल. 25 जुलै रोजी उदयतिथीला एकादशी साजरी केली जाईल. त्यामुळे उदयतिथीच्या मान्यतेनुसार यावर्षी 25 जुलै रोजी देवशयनी एकादशीचे व्रत महाराष्ट्रभर लोकं भक्तीभावाने पाळले जाईल.
देवशयनी एकादशी पूजा विधि
देवशयनी एकादशीच्या दिवशी सकाळी लवकर उठून स्नान करा. या दिवशी पूजेसाठी पिवळे वस्त्र परिधान करा. भगवान विष्णू आणि लक्ष्मी देवी यांचे ध्यान करा आणि उपवासाचा संकल्प करा.
त्यानंतर देव्हारा स्वच्छ करून तेथे भगवान विष्णू आणि लक्ष्मी माता यांची मूर्ती किंवा फोटो स्थापित करा. भगवान विष्णू यांना पिवळे वस्त्र, पिवळी फुले, धूप, दिवा आणि तुळशीची पाने अर्पण करा आणि विहित विधींनुसार त्यांची पूजा करा. देवाला त्यांच्या आवडत्या वस्तू अर्पण करा.
यानंतर भगवान विष्णू यांना समर्पित मंत्रांचा जप करा आणि एकादशीच्या उपवासाची कथा वाचा. तसेच विष्णू सहस्रनाम किंवा भगवद्गीतेचे पठण करा . शेवटी भगवान विष्णू यांना समर्पित आरती करा. पूजेनंतर आपल्या श्रद्धेनुसार दान करा.
( डिस्क्लेमर : वरील माहिती उपलब्ध स्रोतावरून देण्यात आलेली आहे. याच्या तथ्यांबद्दल आम्ही कुठलाही दावा करीत नाही, तसेच अंधश्रद्धेला दुजोरा देत नाही)
