चेहऱ्यावर बर्फ लावणे खरंच फायदेशीर की त्वचेसाठी धोकादायक?

सोशल मीडियावर सौंदर्य आणि स्किनकेअरशी संबंधित अनेक ट्रेंड वेगाने व्हायरल होत असतात आणि त्यापैकीच एक म्हणजे ‘आइस फेशियल’ ट्रेंड. चेहऱ्यावर बर्फ लावणे किंवा बर्फाच्या पाण्यात चेहरा बुडवणे यामुळे त्वचा चमकदार होते, सूज कमी होते आणि चेहरा अधिक फ्रेश दिसतो, असे अनेक इन्फ्लुएन्सर्स सांगताना दिसतात. मात्र, त्वचारोग तज्ज्ञांच्या मते, हा ट्रेंड जितका लोकप्रिय आहे तितकाच त्याचा वापर काळजीपूर्वक करणेही आवश्यक आहे. आइस फेशियलचे काही तात्पुरते फायदे असले तरी ते सर्वांसाठी सुरक्षित असेलच असे नाही. आइस फेशियल म्हणजे साधारणपणे बर्फाचे तुकडे चेहऱ्यावर फिरवणे, थंड कॉम्प्रेस वापरणे किंवा काही सेकंद चेहरा बर्फाच्या पाण्यात ठेवणे. या प्रक्रियेमुळे त्वचेखालील रक्तवाहिन्या तात्पुरत्या आकुंचन पावतात, ज्याला वैद्यकीय भाषेत ‘व्हॅसोकोन्स्ट्रिक्शन’ म्हणतात. त्यामुळे सूज कमी झाल्यासारखी दिसते आणि त्वचेला तात्पुरता टाइट लूक मिळतो. अनेकजण सकाळी उठल्यानंतर हा उपाय करतात कारण यामुळे चेहरा फ्रेश दिसतो आणि डोळ्यांभोवतीची सूज काही काळासाठी कमी होऊ शकते.

आइस फेशियलचे सर्वाधिक चर्चेत असलेले फायदे म्हणजे पफीनेस कमी करणे, चेहऱ्यावर तात्पुरती चमक आणणे आणि त्वचा अधिक टोन दिसणे. थंड तापमानामुळे त्वचेवरील लालसरपणा काही काळासाठी कमी होऊ शकतो. काही तज्ज्ञांच्या मते, सूज कमी होण्यामागे रक्तप्रवाहातील तात्पुरते बदल कारणीभूत असतात. त्यामुळे काही लोकांना मेकअप करण्यापूर्वी किंवा विशेष प्रसंगांपूर्वी आइस फेशियल करणे आवडते. मात्र, हे परिणाम कायमस्वरूपी नसून काही काळापुरतेच मर्यादित असतात.

मुरुमांची समस्या असलेल्या लोकांमध्येही आइस फेशियल लोकप्रिय आहे. थंड तापमानामुळे जळजळ कमी होऊ शकते आणि सूज आलेले मुरुम तात्पुरते शांत होऊ शकतात. काही लोकांच्या अनुभवांनुसार यामुळे त्वचेवरील तेलकटपणा कमी झाल्यासारखा वाटतो. मात्र, याबाबत ठोस वैज्ञानिक पुरावे उपलब्ध नाहीत. तज्ज्ञ सांगतात की आइस फेशियल हा स्किनकेअरचा पर्याय नाही; नियमित क्लिन्झिंग, मॉइश्चरायझिंग आणि योग्य उपचार यांची जागा बर्फ घेऊ शकत नाही. आइस फेशियलचे फायदे जितके चर्चेत आहेत, तितकेच त्याचे दुष्परिणामही महत्त्वाचे मानले जातात. बर्फ थेट त्वचेवर जास्त वेळ ठेवला तर त्वचेची संवेदनशीलता वाढू शकते, लालसरपणा येऊ शकतो आणि काही प्रकरणांमध्ये ‘आइस बर्न’ होण्याची शक्यता असते. त्वचेवरील नैसर्गिक संरक्षणात्मक थर कमजोर झाल्यास त्वचा अधिक कोरडी, चिडचिडी किंवा संवेदनशील बनू शकते. विशेषतः जास्त वेळ थंड तापमानाचा संपर्क झाल्यास त्वचेला सूक्ष्म नुकसान होण्याचा धोका वाढतो. त्वचारोग तज्ज्ञांच्या मते, संवेदनशील त्वचा असलेल्या लोकांनी आइस फेशियल करण्यापूर्वी अधिक काळजी घ्यावी. ज्यांना रोझेशिया, एक्झिमा, अतिसंवेदनशील त्वचा किंवा थंड तापमानाची अॅलर्जी आहे, त्यांनी हा ट्रेंड टाळणे योग्य ठरू शकते. काही अहवालांनुसार, सतत किंवा चुकीच्या पद्धतीने बर्फ वापरल्यामुळे त्वचेतील लहान रक्तवाहिन्यांवर परिणाम होऊ शकतो आणि त्वचा अधिक लालसर दिसू शकते. त्यामुळे प्रत्येकासाठी हा ट्रेंड समान परिणाम देईलच असे नाही. सोशल मीडियावरील अनुभवांमध्येही आइस फेशियलविषयी मिश्र प्रतिक्रिया पाहायला मिळतात. काही वापरकर्ते चेहऱ्यावरील सूज कमी होणे आणि ग्लो वाढल्याचे सांगतात, तर काहींनी थेट बर्फ वापरल्याने त्वचा खराब झाल्याचे अनुभव शेअर केले आहेत.

एका चर्चेत काही वापरकर्त्यांनी सांगितले की, बर्फ थेट त्वचेवर वापरल्याने कायमस्वरूपी लालसरपणा आणि संवेदनशीलता निर्माण झाली. त्यामुळे इंटरनेटवर दिसणारे सर्व ट्रेंड प्रत्येकासाठी योग्य असतीलच असे गृहित धरू नये, असा सल्ला तज्ज्ञ देतात. आइस फेशियल करायचे असल्यास योग्य पद्धतीने करणे महत्त्वाचे मानले जाते. तज्ज्ञांच्या मते, बर्फ कधीही थेट त्वचेवर लावू नये; तो कापडात गुंडाळून किंवा थंड कॉम्प्रेस स्वरूपात वापरणे अधिक सुरक्षित ठरू शकते. बर्फ चेहऱ्यावर एक ते दोन मिनिटांपेक्षा जास्त काळ ठेवणे टाळावे. त्यानंतर त्वचेला मॉइश्चरायझर लावणे आणि सूर्यप्रकाशात जाणार असल्यास सनस्क्रीन वापरणे आवश्यक मानले जाते. त्यामुळे त्वचेवरील दुष्परिणामांचा धोका कमी होऊ शकतो. एकूणच पाहता, आइस फेशियल हा स्किनकेअर जगतातील लोकप्रिय ट्रेंड असला तरी तो चमत्कारी उपाय नाही. चेहऱ्यावरील सूज कमी करणे, तात्पुरता ग्लो मिळवणे किंवा त्वचा फ्रेश वाटणे यासाठी काही लोकांना त्याचा फायदा होऊ शकतो, पण चुकीच्या वापरामुळे त्वचेचे नुकसानही होऊ शकते. त्वचा प्रत्येक व्यक्तीची वेगळी असल्याने कोणताही ट्रेंड स्वीकारण्यापूर्वी त्यामागील वैज्ञानिक आधार, योग्य पद्धत आणि स्वतःच्या त्वचेचा प्रकार समजून घेणे अधिक महत्त्वाचे ठरते.