ESG म्हणजे काय? कसे काम करते? जाणून घ्या
आजचा गुंतवणूकदार केवळ नफ्यावर लक्ष केंद्रित करत नाही, तर ईएसजी म्हणजेच पर्यावरण, सामाजिक उत्तरदायित्व आणि व्यवस्थापनाला महत्त्व देतो. त्याचा सकारात्मक सामाजिक-पर्यावरणीय परिणामही होतो. ईएसजीशी संलग्न कंपन्यांचे वैयक्तिक शेअर्स, म्युच्युअल फंड, ईटीएफ आणि ग्रीन बाँड हे त्याचे प्रमुख पर्याय आहेत.
गुंतवणूक आता नफ्यापुरती मर्यादित राहिलेली नाही. आजचा जागरूक गुंतवणूकदार आपला पैसा कोणत्या कंपन्यांमध्ये गुंतवत आहे, याकडेही पाहतो. या कंपन्या पर्यावरणाची काळजी घेतात का? ते आपल्या कर्मचाऱ्यांना आणि समाजाला जबाबदार आहेत का? त्यांचे निर्णय पारदर्शकतेने आणि नैतिकतेने घेतले जातात का? ईएसजी या प्रश्नांची उत्तरे देते. म्हणजे पर्यावरणीय, सामाजिक आणि प्रशासन. या तीन पैलूंवरून एखादी कंपनी केवळ कमावण्यासाठीच नव्हे, तर पृथ्वी, समाज आणि तिच्या कर्मचार् यांप्रती किती जबाबदार असते हे दिसून येते.
तुम्हालाही तुमची गुंतवणूक दीर्घकालीन फायदेशीर व्हावी आणि शाश्वत विकासाला हातभार लावावा असे वाटत असेल तर तुम्हाला ईएसजी गुंतवणुकीची समज असणे आवश्यक आहे. ईएसजी, त्याचा आपल्या गुंतवणुकीवर कसा परिणाम होतो आणि आपण आपला पोर्टफोलिओ जबाबदारीने कसा तयार करू शकता यावर एक नजर टाकूया.
1. पर्यावरण
कंपनीचा पर्यावरणावर किती परिणाम होतो हे यात पाहिले जाते. यामध्ये कार्बन उत्सर्जन कमी करणे, ऊर्जेची बचत करणे, कचरा कमी करणे आणि हवामान बदलाचा सामना करणे यांचा समावेश आहे. पर्यावरणपूरक काम करणाऱ्या कंपन्या दीर्घकालीन नैसर्गिक संसाधनांची बचत करण्यास मदत करतात.
2. सामाजिक
म्हणजे एखादी कंपनी आपले कर्मचारी, ग्राहक आणि समाज यासारख्या लोकांशी कसे वागते. कंपनी आपल्या कर्मचार् यांना समानता आणि सन्मान देते का? हे स्त्रियांप्रमाणे, वेगवेगळ्या पार्श्वभूमीच्या लोकांप्रमाणे सर्वांना बरोबर घेऊन जाते का? ती ग्राहकांचे म्हणणे ऐकून त्यांना चांगली सेवा देते का? एखाद्या सामाजिक उपक्रमात सहभागी होण्यासारख्या समाजाची ही कंपनी सेवा करते का? एखादी कंपनी या गोष्टींची काळजी घेत असेल तर ती समाजात चांगली मानली जाते. अशा कंपन्यांमध्ये गुंतवणूक केल्यास दीर्घकाळात विश्वास आणि स्थैर्य मिळते.
कंपनी कशी चालवली जात आहे आणि निर्णय कसे घेतले जात आहेत हे प्रशासन पाहते. यात कंपनीचे वरिष्ठ अधिकारी व संचालक (संचालक मंडळ सदस्य) किती प्रामाणिक आणि समजूतदार आहेत, कंपनीतील भ्रष्टाचार रोखण्यासाठी कोणते नियम आहेत, गुंतवणूकदार आणि भागधारकांच्या अधिकारांचा किती आदर केला जातो आणि कंपनीचे निर्णय पारदर्शकतेने आणि जबाबदारीने घेतले जातात का, याचा आढावा घेतला जातो. एखाद्या कंपनीचे व्यवस्थापन भक्कम असेल तर फसवणूक, घोटाळा किंवा गैरव्यवहार होण्याची शक्यता फारच कमी असते. अशा कंपन्यांमध्ये गुंतवणूक करणे अधिक सुरक्षित मानले जाते.
गुंतवणुकीत ईएसजीचा अवलंब का करावा?
जोखीम अधिक चांगल्या प्रकारे समजून घ्या आणि व्यवस्थापित करा: ईएसजीशी संबंधित घटक आपल्याला कंपनीशी संबंधित संभाव्य जोखीम समजून घेण्यास मदत करतात, जसे की पर्यावरणीय जोखीम किंवा प्रशासकीय समस्या.
चांगल्या परताव्याची क्षमता: संशोधनात असे दिसून आले आहे की ईएसजी मानकांचा अवलंब करणार्या कंपन्यांची बर्याचदा चांगली आर्थिक कामगिरी असते. ते दीर्घकाळात चांगला नफा देऊ शकतात.
सामाजिक प्रभाव पाडणे: ईएसजीसह, आपण पर्यावरण संरक्षण, मानवी हक्क किंवा पारदर्शक प्रशासन यासारख्या आपल्या मूल्यांशी सुसंगत असलेल्या कंपन्यांमध्ये गुंतवणूक करू शकता.
भारतात सेबीने 2017 मध्ये टॉप 500 कंपन्यांसाठी ईएसजी रिपोर्टिंग अनिवार्य केले आहे. म्हणजेच येत्या काळात ईएसजी ही केवळ जबाबदारी नव्हे, तर गरज बनणार आहे.
ईएसजी हा आता केवळ ट्रेंड राहिलेला नाही, तर जबाबदार गुंतवणूकदाराची ओळख आहे. हे आपल्याला चांगले परतावा मिळविण्यात मदत करतेच, परंतु समाज आणि पर्यावरणाप्रती आपली भूमिका देखील निर्धारित करते. आपण खरोखरच टिकाऊ आणि जागरूक गुंतवणूक करू इच्छित असल्यास, ईएसजीला आपल्या रणनीतीचा एक भाग बनवा.
ईएसजीमध्ये गुंतवणुकीचे पर्याय काय आहेत?
ईएसजीमध्ये गुंतवणुकीचे अनेक पर्याय आहेत, ज्यात ईएसजी म्युच्युअल फंड, ईएसजी एक्सचेंज ट्रेडेड फंड, ईएसजीशी संबंधित सिंगल स्टॉक गुंतवणूक आणि रोखे आणि ग्रीन बाँड्ससह इतर पर्यायांचा समावेश आहे.
(डिस्क्लेमर: या आर्टिकलमध्ये देण्यात आलेली माहिती व उपाय हे सामान्य ज्ञानावर आधारित आहेत. आमचा याला दुजोरा नाही. ते अवलंबण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला जरूर घ्यावा.)
