या अभिनेत्रीला लोक मानायचे देवी पार्वती, आशीर्वाद घेण्यासाठी घराबाहेर व्हायची गर्दी, कोण आहे ती अभिनेत्री?

हिंदी चित्रपटसृष्टीत देवी पार्वतीची भूमिका अजरामर करणाऱ्या अभिनेत्रींचा उल्लेख झाला की सर्वप्रथम निरूपा रॉय यांचे नाव आठवते. ‘दीवार’ चित्रपटात अमिताभ बच्चन आणि शशी कपूर यांच्या आईची भूमिका साकारून त्यांनी प्रेक्षकांच्या मनावर वेगळी छाप पाडली. मात्र, ज्या अभिनेत्रीला बॉलिवूडची लोकप्रिय देवी पार्वती म्हणून ओळखले जाते, त्यांनी लग्नाआधी कधीही चित्रपट पाहिला नव्हता, ही गोष्ट अनेकांना आश्चर्यचकित करणारी आहे.

निरूपा रॉय यांचा जन्म 4 जानेवारी 1931 रोजी गुजरातमधील वलसाड येथे झाला. त्यांचे मूळ नाव कोकिला किशोरचंद्र बलसारा होते. त्यांच्या कुटुंबाचा चित्रपटसृष्टीशी कोणताही संबंध नव्हता. 1983 मध्ये ‘फिल्मफेअर’ला दिलेल्या मुलाखतीत त्यांनी लग्नाआधी एकही चित्रपट पाहिला नसल्याचे सांगितले होते. त्यांच्या पालकांना चित्रपट पाहणे आवडत नव्हते. त्यामुळे आपण अभिनेत्री होऊ, असा विचारही त्यांनी कधी केला नव्हता.

कमी वयात त्यांचे कमल रॉय यांच्याशी लग्न झाले आणि त्यानंतर त्या मुंबईत आल्या. त्यांचे पती चित्रपटांत काम करण्यास इच्छुक होते. याच काळात एका गुजराती वृत्तपत्रात कलाकारांची गरज असल्याची जाहिरात प्रसिद्ध झाली. दोघांनीही अभिनय क्षेत्रात नशीब आजमावण्याचा निर्णय घेतला. विशेष म्हणजे, चित्रपटात काम करण्याची संधी त्यांच्या पतीऐवजी निरूपा रॉय यांना मिळाली आणि त्यांच्या अभिनय कारकिर्दीला सुरुवात झाली.

देवी पार्वतीच्या भूमिकेमुळे मिळाली विशेष ओळख

1946 मध्ये निरूपा रॉय यांनी ‘राणकदेवी’ या गुजराती चित्रपटातून अभिनयाला सुरुवात केली. याच वर्षी त्या ‘अमर राज’ या हिंदी चित्रपटातही दिसल्या. 1950 मध्ये प्रदर्शित झालेल्या ‘हर हर महादेव’ या चित्रपटात त्यांनी देवी पार्वतीची भूमिका साकारली. त्यांच्या अभिनयाला प्रेक्षकांनी भरभरून प्रतिसाद दिला. काही लोक तर त्यांना खऱ्या देवीप्रमाणे मानू लागले होते. पुढे त्यांनी अनेक धार्मिक चित्रपटांत देवीच्या भूमिका साकारल्या.

‘दीवार’मधील भूमिकेने मिळवून दिली लोकप्रियता

निरूपा रॉय यांच्या कारकिर्दीला 1975 मध्ये प्रदर्शित झालेल्या ‘दीवार’ चित्रपटामुळे मोठे यश मिळाले. या चित्रपटात त्यांनी अमिताभ बच्चन आणि शशी कपूर यांच्या आईची भूमिका साकारली. ‘मेरे पास मां है’ हा चित्रपटातील संवाद आजही हिंदी चित्रपटसृष्टीतील सर्वाधिक लक्षात राहिलेल्या संवादांपैकी एक आहे. त्यानंतर ‘खून पसीना’, ‘मुकद्दर का सिकंदर’, ‘अमर अकबर अँथनी’, ‘सुहाग’ आणि ‘मर्द’ यांसारख्या चित्रपटांतही त्यांनी अमिताभ बच्चन यांच्या आईची भूमिका साकारली.