हेनरी बी कागन आणि केंसो सोई यांना रसायन शास्राचे नोबेल जाहीर..
रसायन शास्रातील नोबेल पुरस्कार जाहीर झाले आहेत. फ्रान्सचे हेनरी बी. कागन आणि जपानच्या केंसो सोई यांना हा नोबेल पुरस्कार जाहीर झाला आहे. या दोन्ही शास्त्रज्ञांनी असममित सेंद्रिय संश्लेषणात अरेखीय परिणाम आणि स्व-उत्प्रेरणाचा शोध लावला आहे.
स्टॉकहोम: रसायन शास्रातील नोबेल पुरस्कार फ्रान्सचे हेनरी बी. कागन आणि जपानच्या केंसो सोई यांना जाहीर झाला आहे. हा पुरस्कार त्यांना असममित कार्बनिक संश्लेषणात गैर-रेखील प्रभाव (non-linear effects) आणि स्व-उत्प्रेरणचा शोधासाठी देण्यात आला आहे. नोबेल रसायन समितीचे अध्यक्ष हेनर लिंके यांनी एका प्रसिद्धी पत्रकात म्हटले आहे की हेनरी कागन आणि केन्सो सोई यांनी एका शतकाहून अधिक जुन्या रासायनिक रहस्याचे उत्तर प्रस्तूत केले आहे. यात प्रमुख शोध हा आहे की समरुपता आपोआप कशी उत्पन्न होऊ शकते. त्यांनी जी रासायनिक अभिक्रिया विकसित केल्या आहेत, त्या अद्भुत आहेत.
संशोधक हेनरी बी. कागन यांचा जन्म फ्रान्समध्ये झाला असून ते फ्रान्सच्या ओरसे मधील युनिव्हर्सिटी पेरिस-सुड येथील संशोधक आहे. तर ९५ वर्षांचे केंसो सोई हे टोकिओ युनिव्हर्सिटी ऑफ सायन्सचे संशोधक आहेत. रॉयल स्वीडिश एकेडमी ऑफ सायन्सने स्टॉकहोममध्ये विजेत्यांची घोषणा बुधवारी करण्यात आले. यावर्षी पुरस्काराची रक्कम 12 मिलियन स्वीडिश क्रोनर (सुमारे 1.2 मिलियन डॉलर)आहे. मग तो कोणा व्यक्ती, विजेता गटाचा समूह किंवा संघटना असो.
गेल्यावर्षी कोणाला मिळाला होता ?
साल २०२५ चा रसायन शास्राचे (केमिस्ट्री)नोबेल पुरस्कार संयुक्त रुपाने सुसुमु कितागावा (जापान), रिचर्ड रॉबसन (ऑस्ट्रेलिया) आणि उमर एम. याघी (अमेरिका) यांना मेटल-ऑर्गेनिक फ्रेमवर्क्स (MOFs)च्या विकासासाठी प्रदान करण्यात आला होता. तीन संशोधकांनी नवीन आण्विक संरचनांच्या विकासासाठी रसायन शास्राचा नोबेल पुरस्कार जिंकला होता. ही नवीन आण्विक संरचना मोठ्या प्रमाणात गॅसला आपल्या आत अडकवू शकते. ज्यामुळे वातावरणातील ग्रीनहाऊस गॅसना शोषण्याचा किंवा वाळवंटी वातावरणातून आद्रता एकत्र करण्याचा शक्यतांचा आधार तयार होतो आहे.
गुरुवारी दिला जाणार साहित्याचा नोबेल
या वर्षांच्या नोबेल पुरस्कारांची सुरुवात वैद्यकीय क्षेत्रातील नोबेल पुरस्काराने झाली होती. मेंदूतील कार्यप्रणाली समजण्यासाठी प्रकाशाचा वापर करणारी प्रणाली विकसित केल्या प्रकरणात सोमवारी तीन संशोधकांना वैद्यकीय क्षेत्रातील नोबेल जाहीर झाले.न्यूट्रिनोच्या एका दुर्लभ समुहाच्या रहस्यांना शोधण्याच्या प्रयत्नांसाठी मंगळवारी फिजिक्सचे नोबेल जाहीर झाले. साहित्यातील नोबेल गुरुवारी दिले जाणार आहे. तर शुक्रवारी शांततेसाठी पुरस्कार दिले जातील. त्यानंतर सोमवारी अर्थशास्राच्या नोबेल मेमोरियल पुरस्कारांची घोषणा केली जाईल.
