Saudi Arabia: सौदी अरेबियाचे मोठे पाऊल! थेट कच्चा तेलाची पाईपलाइनच बंद केली, हालचाली वाढल्या

सौदी अरेबियाने ड्रोन हल्ल्यानंतर आपली ईस्ट-वेस्ट ऑइल पाइपलाइन सावधगिरीच्या दृष्टीने बंद केली आहे. ही पाइपलाइन देशाच्या पूर्वेकडील तेल उत्पादक भागांमधून कच्चे तेल लाल समुद्राच्या यानबू बंदरापर्यंत पोहोचवते. याची सर्वात मोठी खासियत म्हणजे यामुळे सौदी अरेबिया होर्मुज सामुद्रधुनी टाळून जगाच्या बाजारपेठांपर्यंत तेल पोहोचवते. गुरुवारी अनेक ड्रोनने पाइपलाइनला लक्ष्य केले. सौदी ऊर्जा मंत्रालयाने सांगितले की सुरक्षेच्या दृष्टीने पाइपलाइन तात्पुरती बंद करण्यात आली आहे.

अमेरिकन अधिकाऱ्यांच्या मते, हल्ल्यात मार्गावरील अनेक पंपिंग स्टेशनं नुकसानग्रस्त झाली आहेत. सॅटेलाइट छायाचित्रांमध्ये एका स्टेशनवर आग लागून मोठे नुकसान झाल्याचे आणि दुसऱ्या ठिकाणाहून काळा धूर उठल्याचे दिसले. सौदी परराष्ट्र मंत्रालयाने सांगितले की ड्रोन इराकमधून आले होते आणि हल्ल्यात काही लोक जखमी झाले आहेत. काही नुकसानही झाले आहे, ज्याची दुरुस्ती सुरू आहे. सौदी अरेबियाने म्हटले की इराकी पंतप्रधानांच्या विनंतीनुसार ते सध्या प्रतिहल्ला करणार नाहीत, जेणेकरून इराक सरकारला आपल्या जमिनीतून होणारे हल्ले रोखण्याची संधी मिळेल. इराकनेही हल्ल्याचा निषेध करत चौकशीचे आदेश दिले आहेत.

होर्मुज संकटाच्या पार्श्वभूमीवर पाइपलाइन का महत्त्वाची आहे?

ईराणी हल्ल्यांमुळे होर्मुज सामुद्रधुनीतून तेलाची वाहतूक जवळपास बंद झाली आहे. अशा वेळी ईस्ट-वेस्ट पाइपलाइन सौदी अरेबियासाठी अत्यंत महत्त्वाची ठरली आहे. जूनच्या सुरुवातीपर्यंत या पाइपलाइनमधून यानबूपर्यंत तेल पाठवणे वाढले होते. दर दिवशी जवळपास ५० लाख बॅरलपेक्षा जास्त तेल जात होते. तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे की पंपिंग स्टेशनं दुरुस्त करणे पाइपलाइन पूर्ण दुरुस्त करण्यापेक्षा सोपे असू शकते, पण नुकसानीची पूर्ण माहिती अजून स्पष्ट झालेली नाही. याच दरम्यान सौदी अरेबियाने OPEC ला सांगितले की त्यांचे कच्च्या तेलाचे उत्पादन गेल्या महिन्यात १९९० नंतरच्या नीचांकी पातळीवर पोहोचले आहे.

हुतींनीही महत्त्वाचे बेट ताब्यात घेतले

दुसरीकडे, येमेनमधील हुती लढवय्यांनी मायून बेट (पेरिम बेट) ताब्यात घेतले आहे. हे छोटे ज्वालामुखी बेट बाब-अल-मंदेब सामुद्रधुनीच्या मध्यभागी आहे, जे जगातील महत्त्वाच्या सागरी मार्गांपैकी एक आहे. हुतींनी गुरुवारी सुमारे ८० किमी दूर मोचा शहरावरही ताबा मिळवला होता. बाब-अल-मंदेबमधून जहाजांची वाहतूक आधीच २०२३ च्या अखेरीस हुती हल्ल्यांनंतर सुमारे ६०% घटली आहे. आता या मार्गावर धोका वाढल्याने सौदी अरेबियाला तेल पुरवठ्यासाठी लांबचा मार्ग अवलंबावा लागू शकतो.

तेल १०० डॉलर पार

या घटनांच्या पार्श्वभूमीवर कच्च्या तेलाची किंमत या आठवड्यात पुन्हा १०० डॉलर प्रति बॅरल पार गेली आहे. यामुळे ईराणला भविष्यातील चर्चेत अतिरिक्त दबाव निर्माण करण्याची ताकद मिळू शकते. ईराणने हुतींना उघडपणे समर्थन दिले आहे. त्याच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने सौदी अरेबियाला हुती नियंत्रणाखालील भागांची नाकेबंदी हटवून चर्चा सुरू करण्याचे आवाहन केले आहे. ईराणी रिव्होल्युशनरी गार्डच्या एका प्रवक्त्याने इतकेही म्हटले की अमेरिकेशी कोणताही करार करताना येमेनचा समावेश करावा लागेल. सौदी अरेबियाने म्हटले आहे की ते चर्चेसाठी तयार आहेत, पण स्वतःच्या संरक्षणाचा अधिकारही राखून ठेवतात. दोन्ही देशांच्या परराष्ट्र मंत्र्यांमध्ये गुरुवारी तणाव कमी करण्याच्या प्रयत्नांबाबत चर्चा झाल्याची बातमी आहे.