Helmet Expiry: हेल्मेटला एक्सपायरी डेट असते का? ते किती वर्षांनी बदलायला हवं? जाणून घ्या महत्त्वाची माहिती…

बहुतेक दुचाकीस्वार वाहतुकीचा दंड टाळण्यासाठी किंवा स्वतःच्या सुरक्षिततेसाठी हेल्मेट घालत असले तरी ते बदलण्याच्या योग्य वेळेकडे फार कमी लोक लक्ष देतात. लोक अनेकदा एकच हेल्मेट पूर्णपणे तुटेपर्यंत किंवा त्याची काच खराब होईपर्यंत वापरतात. वाहन सुरक्षा तज्ज्ञ आणि आघाडीच्या हेल्मेट उत्पादक कंपन्यांच्या मते, औषधे आणि खाद्यपदार्थांप्रमाणेच हेल्मेटचेही एक ठराविक आयुष्यमान असते, ज्यानंतर ते डोक्याला गंभीर दुखापतींपासून वाचवण्यास सक्षम राहत नाहीत.

अराई, शोई, शार्क आणि स्नेल फाउंडेशन यांसारख्या जगभरातील प्रमुख हेल्मेट उत्पादकांच्या सुरक्षा मानकांनुसार, हेल्मेट वापरण्याच्या तारखेपासून 3 ते 5 वर्षांच्या आत बदलले पाहिजे. भारतात, ब्युरो ऑफ इंडियन स्टँडर्ड्सचे चिन्ह असलेल्या हेल्मेटवर कायदेशीररित्या छापलेली मुदत समाप्तीची तारीख नसते, परंतु त्यामध्ये वापरलेल्या साहित्याचे एक निश्चित आयुष्यमान असते. जर तुम्ही दररोज लांब पल्ल्याचा प्रवास करत असाल, तर घाम, धूळ आणि सूर्यप्रकाशामुळे तुमच्या हेल्मेटची टिकाऊपणा 2 ते 3 वर्षांत कमी होऊ शकतो.

हेल्मेटच्या कठीण बाह्य कवचाच्या अगदी खाली थर्माकॉलसारखा दिसणारा एक विशेष पांढरा संरक्षक फोम असतो, ज्याला तांत्रिकदृष्ट्या ईपीएस लायनर म्हणतात. हा थर अपघाताचा जोरदार आघात शोषून घेतो. कालांतराने, मानवी घामातील आम्ल, केसांतील तेल, सूर्याची तीव्र अतिनील किरणे आणि हवामानातील आर्द्रतेमुळे हा फोम कठीण आणि ठिसूळ होतो . परिणामी बाहेरून चकचकीत दिसणारे जुने हेल्मेटसुद्धा अपघाताच्या वेळी आघात शोषून घेण्यास असमर्थ ठरू शकते.

बऱ्याच लोकांना वाटते की, घरी सुरक्षितपणे ठेवलेले आणि न वापरलेले नवीन हेल्मेट वर्षानुवर्षे नवीनच राहील. तथापि, हेल्मेट उत्पादकांच्या नियमांनुसार, बॉक्समध्ये ठेवलेल्या हेल्मेटचीही उत्पादन तारखेपासून 5 ते 7 वर्षांचीच टिकण्याची मर्यादा असते. साठवून ठेवले असले तरी, हवेतील आर्द्रता आणि तापमानातील बदलांमुळे आतील पॅड्स आणि चिकटवणारे पदार्थ कमकुवत होऊ शकतात. तुम्ही तुमच्या हेल्मेटच्या चिनस्ट्रॅपवरील लेबलच्या खाली लावलेले स्टिकर तपासून हेल्मेटची उत्पादन तारीख पाहू शकता.

पाच वर्षे पूर्ण होण्याआधीच, काही विशिष्ट परिस्थितींमध्ये तुमचे हेल्मेट बदलणे अत्यावश्यक ठरते. जर तुमच्या हेल्मेटचा कधी अपघात झाला असेल, किंवा ते उंचीवरून काँक्रीटच्या फरशीवर पडले असेल, तर ते ताबडतोब वापरणे थांबवा. धक्का बसल्यानंतर ईपीएस फोम आतून दाबला जातो आणि पुन्हा संरक्षण देऊ शकत नाही. याव्यतिरिक्त, जर हेल्मेट डोक्यावर सैल झाले असेल, जोरदार वाऱ्यामुळे फडफडत असेल, किंवा त्याचे पट्टे खराब झाले असतील, तर तुम्ही कोणताही विलंब न करता एक नवीन, आयएसआय-प्रमाणित हेल्मेट खरेदी केले पाहिजे.