GK: भारतात तब्बल 400 नद्या, पण राष्ट्रीय नदीचा मान कोणाला? 99 टक्के लोकांना माहीत नाही नाव!

आपण सर्वांनी लहानपणापासून वाचले आहे की वाघ हा भारताचा राष्ट्रीय प्राणी आहे आणि मोर हा राष्ट्रीय पक्षी आहे. पण जर कोणी तुम्हाला विचारले की भारताची राष्ट्रीय नदी कोणती आहे, तर तुम्ही कदाचित क्षणभर विचार कराल. आश्चर्याची गोष्ट म्हणजे, देशातील बहुतेक लोकांना याचे अचूक उत्तर माहित नाही. भारतातून 400 हून अधिक नद्या वाहतात, पण त्यापैकी फक्त एका नदीला राष्ट्रीय नदी म्हणून घोषित करण्यात आले आहे. नेमकी कोणती नदी असणार आहे हे ऐकून तुम्हालाही नवल वाटू शकते.

भारताची राष्ट्रीय नदी गंगा आहे. केंद्र सरकारने 4 नोव्हेंबर 2008 रोजी गंगेला अधिकृतपणे राष्ट्रीय नदी म्हणून घोषित केले. गंगा ही केवळ एक नदी नाही, तर तिला भारतीय संस्कृतीची ओळख मानले जाते. हिंदू धर्मात तिला आईचा दर्जा दिला जातो आणि लाखो लोक तिची सर्वात पवित्र नदी म्हणून पूजा करतात. गंगा नदीचा उगम उत्तराखंडच्या हिमालयीन प्रदेशात, गंगोत्री हिमनदीजवळ असलेल्या गोमुख येथे होतो. येथे ती भागीरथी नदीच्या रूपात उगम पावते. पुढे, देवप्रयाग येथे भागीरथी आणि अलकनंदा नद्या एकत्र येऊन गंगा नदी तयार होते. येथूनच तिच्या लांबलचक प्रवासाला सुरुवात होते.

गंगा ही भारतातील सर्वात महत्त्वाच्या आणि लांब नद्यांपैकी एक आहे. तिची एकूण लांबी अंदाजे 2525 किलोमीटर आहे. हिमालयात उगम पावणारी ही नदी उत्तर भारताच्या विस्तीर्ण मैदानी प्रदेशातून वाहत जाऊन अखेरीस बंगालच्या उपसागराला मिळते. उत्तराखंड सोडल्यानंतर, गंगा उत्तर प्रदेश, बिहार, झारखंड आणि पश्चिम बंगालमधून वाहते. त्यानंतर ती बांगलादेशात प्रवेश करते, जिथे ती पद्मा नदी म्हणून ओळखली जाते. या राज्यांमधील लाखो गावे आणि शहरे गंगेच्या काठावर वसलेली आहेत. लाखो लोकांचे दैनंदिन जीवन या नदीशी जोडलेले आहे.

गंगा एकटी वाहत नाही; तिला अनेक प्रमुख नद्या येऊन मिळतात. तिच्या प्रमुख उपनद्यांमध्ये यमुना, रामगंगा, गंडक, कोसी आणि सोन यांचा समावेश आहे. एकत्रितपणे, गंगा ही जगातील सर्वात मोठ्या नदीप्रणालींपैकी एक आहे. तिचे नदीखोरे जगातील सर्वाधिक लोकसंख्या घनतेच्या क्षेत्रांपैकी एक मानले जाते.