Plane Crash: तांत्रिक बिघाड की खराब हवामान? लँडिंग किंवा टेकऑफदरम्यानच का होतात सर्वाधिक क्रॅश?

महाराष्ट्रातील बारामतीत बुधवारी सकाळी उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांचे विमान लँडिंगदरम्यान क्रॅश झाले. या भीषण अपघातात अजित पवारांसह विमानातील सर्व प्रवासी ठार झाले. नागरी विमान वाहतूक महानिदेशालयाने (DGCA) अजित पवारांसह सर्वांच्या मृत्यूची पुष्टी केली आहे. अजित पवार जिल्हा परिषद निवडणुकीच्या पार्श्वभूमीवर सभेसाठी बारामतीला निघाले होते. या विमान अपघाताची खरी कारणे तपासणीनंतरच समोर येणार आहेत. मात्र, प्राथमिक अहवालांनुसार तांत्रिक बिघाडाची शक्यता वर्तवली जात आहे. युरोपियन ट्रान्सपोर्ट सेफ्टी काउन्सिलच्या एका अहवालानुसार, जगभरातील ९० टक्के विमान अपघातांची मुख्य कारणे तांत्रिक बिघाड असतात. तसेच खराब हवामानही विमान क्रॅशसाठी जबाबदार ठरू शकते.

सर्वाधिक विमान अपघात टेकऑफ आणि लँडिंगदरम्यानच होतात

एविएशन सेफ्टीच्या माहितीनुसार, सर्वाधिक विमान अपघात टेकऑफदरम्यान आणि त्यानंतर लँडिंगदरम्यान होतात. २०२३ मध्ये १०९ अशा दुर्घटना घडल्या, त्यापैकी ३७ टेकऑफ आणि ३० लँडिंगदरम्यान झाल्या. गेल्या वर्षी एअर इंडियाच्या विमानाचा अपघातही टेकऑफदरम्यानच झाला होता. एका अहवालानुसार, गेल्या ७ वर्षांत दरवर्षी सरासरी २०० विमान अपघात झाले आहेत. टेकऑफ किंवा लँडिंगदरम्यानच बहुतेक वेळा इंजन फेल होतात, जे तांत्रिक दोषामुळे घडते.

पायलट कधीकधी मोठी चूक करतात

wkw.com वर प्रकाशित एका अहवालानुसार, बहुतेक विमान अपघातांमध्ये पायलटची चूक हे मुख्य कारण असते. विमान उडवण्यासाठी दीर्घकालीन प्रशिक्षण, विमानाच्या यांत्रिक भागांचे ज्ञान आणि हात-डोळ्यांचा उत्तम समन्वय आवश्यक असतो. पायलटला पुढील गोष्टींचाही विचार करावा लागतो. उडाणाची योजना आखणे, हवामान तपासणे आणि बदलांचा अंदाज घेणे हे सुरक्षित पायलट होण्याच्या मुख्य कारण आहेत.

६ वर्षांत ८१३ विमाने अपघाताचे बळी

विमान अपघातांवर नजर ठेवणाऱ्या संस्था एविएशन सेफ्टीच्या आकडेवारीनुसार, २०१७ ते २०२३ या कालावधीत जगभरात ८१३ विमाने क्रॅश झाली. या ८१३ घटनांमध्ये १,४७३ प्रवाशांनी आपला जीव गमावला. सर्वाधिक अपघात लँडिंगदरम्यान झाले. या सात वर्षांत लँडिंगदरम्यान २६१ अपघात झाले. त्यानंतर २१२ अपघात उडाणदरम्यान झाले. याच काळात भारतात १४ अपघात घडले.

खराब हवामानही विमान क्रॅशसाठी महत्त्वाचे कारण

अहवालानुसार, पायलट कधीकधी खराब हवामानात अडकतात किंवा अचूक अंदाज घेऊ शकत नाहीत, तर विमान क्रॅश होऊ शकते. ढगांमध्ये विमान उडवताना पायलट गोंधळून जातात. जर पायलट चांगल्या कॉकपिट रिसोर्स मॅनेजमेंट कौशल्यांचे पालन करत नसतील, तर अपघात होऊ शकतात. हवामानाच्या स्थितीनुसार, विमान व्हिज्युअल फ्लाइट रूल्स (VFR) किंवा इन्स्ट्रुमेंट फ्लाइट रूल्स (IFR) नुसार चालवले जाते. VFR अंतर्गत पायलट मुख्यतः कॉकपिटबाहेरील दृश्य आणि संकेतांचा वापर करतात. IFR अंतर्गत विशेष ज्ञान आणि कौशल्याची गरज असते.

पक्ष्यांच्या धडकेनेही मोठे अपघात होतात

ट्रॅव्हल रडार वेबसाइटनुसार, जगभरात दररोज सरासरी १५० बर्ड स्ट्राइकचे प्रकरण समोर येतात. फक्त अमेरिकेतच दरवर्षी १४ हजार बर्ड स्ट्राइक होतात. २०१६ ते २०२१ या पाच वर्षांत २,७३,००० प्रकरणे नोंदवली गेली. जगातील ८० टक्के बर्ड स्ट्राइक रिपोर्टही होत नाहीत, असे म्हटले जाते.