मुंबई महापालिका निवडणुकीत डीजिटल वॉर… फीड्स, फॉरमॅट्स आणि व्हायरल गोष्टींवर कशा होतात निवडणुका? सर्व्हे काय?
मुंबई महानगरपालिका (बीएमसी) निवडणुकीत यंदा डिजिटल प्रचाराचा बोलबाला आहे. पारंपारिक रॅलींपेक्षा सोशल मीडिया, YouTube, WhatsApp यांसारखी प्लॅटफॉर्म्स मुख्य रणांगण बनली आहेत. भाजप AI-निर्मित व्हिडिओंनी तरुणाईला आकर्षित करत आहे, तर शिवसेना (उबाठा) पायाभूत सुविधा प्रकल्पांवर लक्ष केंद्रित करत आहे. हा बदल राजकीय संवादाचे स्वरूप आणि 'लक्ष वेधून घेण्याच्या' अर्थव्यवस्थेचे महत्त्व अधोरेखित करतो.
मुंबई आपली १५वी बृहन्मुंबई महानगरपालिका (बीएमसी) निवडणूक अनुभवत आहे – भारताच्या सर्वांत श्रीमत महानगरपालिकेच्या नियंत्रणासाठीची स्पर्धा. जानेवारी 2026 मध्ये शहराच्या 227 वार्डांचे प्रतिनिधित्व करण्यासाठी 227 नगरसेवक निवडून येतील. पारंपरिकपणे महापालिका निवडणुका रॅली, घरपोच मोहीम आणि छापील जाहिरातींवर लढल्या जात होत्या, पण या निवडणूक चक्रात राजकीय संवादाचे मुख्य रणांगण म्हणून डिजिटल प्लॅटफॉर्मचा स्पष्ट बदल दिसतो आहे.
प्रमुख राजकीय पक्षांच्या मोहिमेचे संदेश आता सोशल मीडियावरून होताना दिसत आहेत. त्यासाठी विशेषतः इंस्टाग्राम, यूट्यूब आणि व्हॉट्सअॅप या व्यासपीठांचा वापर केला जात आहे . भारतीय जनता पार्टी (भाजप) आणि शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे) यांच्यातील सुरू असलेली स्पर्धा ही, मुंबईच्या शहरी आणि तरुण मतदारांपर्यंत पोहोचण्यासाठी डिजिटल धोरणांचा वेगवेगळ्या पद्धतीने वापर कसा केला जातो, ते दर्शवते.
भाजपच्या मोहिमेचं एक लक्षवेधी वैशिष्ट्यं म्हणजे दृष्टिनिष्ठ आणि हाय- फ्रीक्वेन्सी डिजीटल मार्केटिंगवर भर. “त्यांच्या भूलथापांना भुलणार नाही. मुंबई आता थांबणार नाही” हे घोषवाक्य असलेली पोस्टर्स आणि बॅनर्स ऑनलाइन आणि ऑफलाइन दोन्ही ठिकाणी मोठ्या प्रमाणात फिरत आहेत, ज्यामुळे सर्व व्यासपीठांवर एकसमान दृष्टिवैशिष्ट्य निर्माण होत आहे. एवढंच नव्हे तर भाजप या पक्षाने शिवसेना (यूबीटी) च्याच रेडिओ मोहिमेला त्यांच्याविरुद्ध फिरवल्याने एक ट्व्सिट मिळाला आहे. त्या संदेशाला डिजिटल आणि आउटडोअर स्वरूप देऊन थेट मतदारांपर्यंत पोहोचवलं आहे.
AI-निर्मित व्हिडिओंमुळे वेधलं लक्ष
यासोबतच भाजपच्या डिजिटल मोहिमेने मार्व्हल विश्वातील पात्रांचा वापर करून AI-निर्मित व्हिडिओंमुळे लक्ष वेधले आहे – आयर्न मॅन (टोनी स्टार्क), थानोस, स्पायडर-मॅन आणि हल्क या पात्रांचा त्यात समावेश आहे. या व्हिडिओंमध्ये ही पात्रं बीएमसी उमेदवार म्हणून दाखवली जातात आणि हा कंटेंट सोशल मीडियावर व्हायरल होत आहे. काँग्रेससह इतरही काही पक्षांनी AI-निर्मित पात्रांचा वापर आपल्या मोहिमेत केला आहे, पण मतदारांपर्यंत पोहोच आणि गुंतवणुकीच्या बाबतीत भाजप बहुतेकांच्या पुढे दिसत आहे. या व्हिडीओमध्ये लोकप्रिय चित्रपटातील पात्र छोट्या, आकर्षक संदेशात दिसतात आणि आणि तरुण प्रेक्षकांमध्ये राजकीय चर्चा आणि सहभागाला चालना देतात.
ट्रेंडिंग फॉरमॅट्स आणि डिजिटल कथांशी राजकीय संदेश जोडून भाजपची मोहीम रोजच्या ऑनलाइन वापराच्या पद्धतीत राजकीय संवाद बसवण्यासाठी दिसते आहे. यात दीर्घ स्पष्टीकरणापेक्षा दृश्यमानता, स्मरणशक्ती आणि शेअरेबिलिटीवर अधिक भर आहे. – निवडणूक मोहिमेत अर्थव्यवस्थेचे वाढते महत्त्व प्रतिबिंबित करतो आहे.
याच्या उलट शिवसेना (यूबीटी) ची मोहीम – ऑनलाइन आणि मुंबईभर मोठ्या आउट-ऑफ-होम (ओओएच) होर्डिंग्जद्वारे – विविध पायाभूत सुविधा प्रकल्पांचे श्रेय घेण्यावर केंद्रित आहे. मुंबई कोस्टल रोड हे एक उल्लेखनीय उदाहरण आहे. मागील सरकारांतील कामांचाही समावेश करून होर्डिंग्ज आणि डिजिटल साहित्याद्वारे, हे प्रकल्प आपलीच उपलब्धी म्हणून सादर करण्यासाठी पक्ष ठाम दिसत आहे. अशा वेगाने पुढे गेल्यास जगातील शांतता हा त्यांचा पुढचा दावा असला तरी नवल वाटणार नाही.
