Jamun Export: महाराष्ट्रातील ‘या’ ठिकाणी पिकतात सर्वाधिक जांभळ; सौदी, कतारपर्यंत मागणी
जांभूळच्या उत्पादनात आणि निर्यातीत भारत आघाडीवर आहे. कतार, सौदी अरेबिया, संयुक्त अरब अमिराती आणि अमेरिका यांसारख्या डझनहून अधिक देशांमध्ये त्यांना मागणी आहे. आता प्रश्न असा आहे की, देशात सर्वाधिक जांभूळचे उत्पादन कुठे होते ते जाणून घ्या...
जांभळांची 100 हून अधिक नावे आहेत. भारतासह आशियाई देशांमध्ये ते जांभूळ, जांबोलन, नवाल, नवाल पझम, नेराळे, राजमान, जामली आणि जांबलांग यांसारख्या नावांनी ओळखले जाते. भारत जांभूळाच्या उत्पादनात आणि निर्यातीत एक अग्रगण्य देश आहे. संयुक्त अरब अमिरात, सौदी अरेबिया, कतार, ओमान, कुवेत, अमेरिका, युनायटेड किंगडम, कॅनडा, सिंगापूर आणि ऑस्ट्रेलिया यांसारख्या जगभरातील अनेक देशांमध्ये भारतीय जांभूळांना मागणी आहे. भारतात जांभूळाचे अनेक प्रकार आहेत, परंतु बहाडोली जांभूळाला जीआय टॅग मिळाला आहे. तर हा GI टॅग असलेला जांभूळ ना युपी ना मध्यप्रदेशमध्ये पिकतो तर हा जांभूळ कुठे पिकतो ते जाणून घ्या…
हा महाराष्ट्रातील पालघर जिल्ह्यातील बहाडोली गावात पिकवला जाणारा एक वैशिष्ट्यपूर्ण प्रकार आहे. तो त्याच्या गोड चवीसाठी आणि उत्कृष्ट गुणवत्तेसाठी ओळखला जातो. महाराष्ट्र हे देशात सर्वाधिक जांभूळ उत्पादन करणारे राज्य आहे. केवळ पालघरच नाही, तर बदलापूर जांभूळ हा देखील एक विशेष प्रकार आहे. जरी महाराष्ट्र जांभूळाचे केंद्र म्हणून ओळखले जात असले तरी, समृद्ध उत्पादन आणि विविध प्रकारांसह उत्तर प्रदेश दुसऱ्या क्रमांकावर आहे. उत्तर प्रदेश व्यतिरिक्त, तामिळनाडू, गुजरात आणि आसाम हे राज्ये देखील जांभळाच्या उत्पादनासाठी ओळखली जातात. महाराष्ट्राव्यतिरिक्त उत्तर प्रदेश आणि तामिळनाडूमध्येही जांभळाची लागवड केली जाते. जांभळ्याच्या झाडांचे सरासरी वय हे सातत्यपूर्ण उत्पादनाचे कारण आहे. ही झाडे 30 मीटर उंचीपर्यंत वाढू शकतात, दाट सावली देतात आणि त्यांच्या फळ उत्पादनासाठी ओळखली जातात.
महाराष्ट्र केंद्र कसे बनले?
पालघर असो वा ठाणे, हे सर्व महाराष्ट्राच्या कोकण प्रदेशात येतात. कोकण प्रदेशात जांभळाची लागवड सर्वाधिक प्रचलित आहे. डहाणू परिसरातील बहाडोली जांभूळ आपल्या चवीसाठी आणि गुणवत्तेसाठी देशभरात प्रसिद्ध आहे. जांभळाच्या उत्पादनासाठी समशीतोष्ण आणि उष्णकटिबंधीय हवामान सर्वोत्तम मानले जाते. कोकणातील उबदार आणि दमट हवामान यासाठी अगदी योग्य आहे. उष्णता आणि पावसाचा झाडांवर फारसा परिणाम होत नाही, ज्यामुळे झाडे मजबूत राहण्यास मदत होते. जांभूळ दरवर्षी पावसाळ्यात बाजारात येतो. कोकण प्रदेशातील मुसळधार पाऊस फळे पिकण्यासाठी अनुकूल असतो, तर फुलोऱ्याच्या वेळी होणारा अतिवृष्टी हानिकारक ठरते, आणि येथे या दोन्हींमध्ये संतुलन राखले जाते. शिवाय, येथील पाण्याचा चांगला निचरा होणारी आणि सुपीक पोयट्याची जमीन त्याच्या लागवडीसाठी आदर्श मानली जाते.
जामुनची व्यावसायिक लागवड महाराष्ट्र, तामिळनाडू, गुजरात, आंध्रप्रदेश आणि कर्नाटक येथे केली जाते. परंतु कोकणातील अद्वितीय हवामान- मातीचे मिश्रण आणि उत्तम प्रतीच्या बहाडोली जातीने महाराष्ट्राला एक वेगळी ओळख दिली आहे.
जगभरात लोकप्रिय का?
जामुनला सुपरफुड असेही म्हटले जाते. विशेषत: मधुमेहींसाठी हे एक चांगले फळ मानले जाते. हेल्थलाइनच्या अहवालानुसार, त्यात अनेक अँटीऑक्सिडंट्स असतात. व्हिटॅमिन ए, बी, बी1, बी 6 आणि ई यांच्या उपस्थितीमुळे ते विशेष ठरते, जामुनमध्ये संत्र्यांपेक्षा तिप्पट जास्त व्हिटॅमिन सी असते. यामुळेच ते त्वचा निरोगी ठेवते आणि जखमा लवकरच भरण्यास मदत करते. त्यात असलेले अँटीऑक्सिडंट्स आणि व्हिटॅमिन सी रोगप्रतिकारकशक्ती वाढवतात आणि शरीराला रोगांशी लढण्यासाठी अधिक मजूबत बनतात. शिवाय ते सांधेदुखी आणि स्नायूंच्या वेदनांवर उपचार करण्यासाठी देखील प्रभावी आहे.
