‘मन की बात’ कार्यक्रमामुळे भारताचा भारतासोबत परिचय, IIMC चा सर्व्हे

नवी दिल्ली : देशाचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी सुरू केलेल्या ‘मन की बात’ कार्यक्रम रविवारी आपले शतक पूर्ण करत आहे, त्यासाठी देशभरातील भाजप कार्यकर्ते त्याला ऐतिहासिक स्वरूप देण्यासाठी रोडमॅप तयार करत आहे. दरम्यान, एक सर्वेक्षण समोर आले आहे, ज्यामध्ये भारताची ओळख करून देण्यात या कार्यक्रमाने महत्त्वाची भूमिका बजावली असल्याचे म्हटले आहे.

निस्वार्थपणे काम करणाऱ्या लोकांची ओळख

इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ मास कम्युनिकेशनने (आयआयएमसी) केलेल्या सर्वेक्षणानुसार, 76 टक्के भारतीय माध्यमांच्या मते पंतप्रधानांच्या रेडिओ कार्यक्रमाने भारताची ओळख करून देण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली. त्याच वेळी, सुमारे 75 टक्के लोकांचे म्हणणे आहे की, ‘मन की बात’ हे एक व्यासपीठ म्हणून उदयास आले आहे जिथे लोक अशा व्यक्तींशी ओळखले जातात, जे सामान्य लोकांच्या जीवनात अर्थपूर्ण बदल घडवून आणण्यासाठी निस्वार्थपणे काम करत आहेत.

890 लोकांवर सर्वेक्षण

आयआयएमसीचे महासंचालक प्रा. संजय द्विवेदी यांनी सांगितले की, संस्थेच्या आउटरीच विभागाने यावर्षी १२ ते २५ एप्रिल या कालावधीत सर्वेक्षण केले होते. देशभरातील 116 शैक्षणिक संस्था, विद्यापीठे आणि माध्यम समूहातील एकूण 890 पत्रकार, माध्यम शिक्षक, माध्यम संशोधक आणि जनसंवादाचे विद्यार्थी यात सहभागी झाले होते. या सर्वेक्षणात सुमारे 326 महिला आणि 564 पुरुषांचा सहभाग असल्याचे द्विवेदी यांनी सांगितले. सर्वेक्षणात सहभागी झालेल्या 66 टक्के लोक 18 ते 25 वयोगटातील होते.

63 टक्के लोक YouTube वर कार्यक्रम पाहतात

जेव्हा या सर्वेक्षणात सहभागी लोकांना विचारण्यात आले की या कार्यक्रमात असे काय आहे ज्यामुळे लोकांना तो ऐकायला आवडते, तेव्हा ते म्हणाले की, दोन मुख्य कारणे आहेत, एक म्हणजे देशाचे ज्ञान आणि दुसरे म्हणजे पंतप्रधानांचा देशाबद्दलचा दृष्टिकोन. देश, जो या कार्यक्रमाकडे प्रेक्षकांना आकर्षित करतो. ऐकण्यासाठी प्रेरणा देतो. त्याच वेळी, 63 टक्के लोकांनी सांगितले की ते इतर माध्यमांपेक्षा यूट्यूबवर ‘मन की बात’ ऐकण्यास प्राधान्य देतात.

लोकशाहीमध्ये सहभागाची भावना

तसंच ७६ टक्के लोकांनी ‘मन की बात’मध्ये पंतप्रधान नरेंद्र मोदींची विविध मुद्द्यांवरची मते ऐकून आपणही लोकशाही प्रक्रियेत सहभागी असल्याची भावना व्यक्त केली.

शिक्षणावर सर्वाधिक चर्चा

प्रो. द्विवेदी म्हणाले की, ‘मन की बात’मध्ये पंतप्रधानांनी कोणत्या मुद्द्यांवर चर्चा केली याचा लोकांच्या जीवनावर सर्वाधिक परिणाम झाला हेही या सर्वेक्षणात समजून घेण्याचा प्रयत्न केला. प्रतिसादात ४० टक्के लोकांनी ‘शिक्षण’ हा सर्वात प्रभावशाली विषय असल्याचे सांगितले, ज्याने त्यांना विचार करायला भाग पाडले. त्याच वेळी, 26 टक्के लोकांच्या मते, ‘तळाच्या पातळीवर काम करणाऱ्या निनावी समाज-कारागीरांशी संबंधित माहिती त्यांच्यासाठी खूप मनोरंजक होती.

32 टक्के करतात त्यांच्या कुटुंबियांशी चर्चा

‘मन की बात’मध्ये चर्चिल्या गेलेल्या विषयांवर लोक कोणाशी जास्त बोलतात हे जाणून घेण्याचाही या अभ्यासात प्रयत्न करण्यात आला. 32 टक्के लोकांनी सांगितले की, ते याविषयी त्यांचे विचार त्यांच्या कुटुंबातील सदस्यांसोबत शेअर करतात. तर 29 टक्के लोकांच्या मते ते या विषयावर त्यांचे मित्र आणि सहकाऱ्यांसोबत बोलतात.

रेडिओवर कमीत कमी ऐकले

या सर्वेक्षणादरम्यान एक रंजक बाबही समोर आली आहे की, १२ टक्के लोक ‘मन की बात’ कार्यक्रम ऐकण्यासाठी रेडिओ आणि १५ टक्के टेलिव्हिजनचा वापर करतात, तर जवळपास ३७ टक्के लोक ‘इंटरनेट आधारित प्लॅटफॉर्म’वर हा कार्यक्रम ऐकण्यास प्राधान्य देतात.